Το σχέδιο που προωθεί ο Δήμος Δρόπολης για τον καθορισμό ζωνών προτεραιότητας στο πλαίσιο του λεγόμενου «Πακέτου Ορεινών Περιοχών» εντάσσεται σε ένα ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο που εφαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο στην Αλβανία και αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο αξιοποίησης της δημόσιας γης.
Σύμφωνα με τον νόμο που τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο, φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή εκμεταλλεύονται δημόσια ακίνητα για χρονικό διάστημα άνω των δέκα ετών, χωρίς να διαθέτουν τίτλο ιδιοκτησίας, αποκτούν το δικαίωμα να τα εξαγοράσουν έναντι συμβολικού τιμήματος ενός ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι τα ακίνητα βρίσκονται σε περιοχές χαρακτηρισμένες ως ζώνες προτεραιότητας ανάπτυξης.
Η βασική φιλοσοφία του Πακέτου Ορεινών Περιοχών είναι η προσέλκυση επενδύσεων σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, με στόχο την οικονομική ανάκαμψη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τη συγκράτηση του πληθυσμού και την αξιοποίηση φυσικών πόρων όπως η γη και τα δάση. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι κομβικός, καθώς οι δήμοι καλούνται να ορίσουν συγκεκριμένες εκτάσεις ως αναπτυξιακές προτεραιότητες.
Στην περίπτωση της Δρόπολης, έχουν ήδη ταυτοποιηθεί δασικές εκτάσεις συνολικής επιφάνειας 10,5 εκταρίων, στις οποίες περιλαμβάνεται και τμήμα της προστατευόμενης περιοχής του Φυσικού Πάρκου «Έλατα της Σωτήρας», στην περιοχή της Σωτήρας. Παράλληλα, έχουν καθοριστεί ζώνες προτεραιότητας για την ανάπτυξη αγροτουριστικών δραστηριοτήτων σε τρεις διοικητικές ενότητες, ενώ έχουν κατατεθεί και τα πρώτα αιτήματα από ενδιαφερόμενους επενδυτές.
Ο νόμος προβλέπει ότι ως «μη ιδιοκτήτες κάτοχοι» θεωρούνται όσοι χρησιμοποιούν ένα δημόσιο ακίνητο συνεχώς και αδιάλειπτα για τουλάχιστον δέκα χρόνια, λειτουργώντας ως de facto ιδιοκτήτες. Η αναγνώριση δεν προϋποθέτει απαραίτητα πλήρη τίτλο ή συμβόλαιο, καθώς η έλλειψη τεκμηρίωσης δεν αποκλείει την εξέταση της αίτησης, εφόσον δεν υποβληθούν ενστάσεις από τρίτους κατά τη φάση δημοσιοποίησης.
Επιπλέον, δικαίωμα ένταξης στο καθεστώς προβλέπεται και για φυσικά πρόσωπα που δεν κάνουν άμεση χρήση της γης, αλλά μπορούν να αποδείξουν ουσιαστική σχέση με αυτήν και πρόθεση επενδυτικής αξιοποίησης, ακόμη και χωρίς τίτλο ιδιοκτησίας.
Η διαδικασία ξεκινά με την υποβολή αίτησης στον δήμο, συνοδευόμενης από τοπογραφικό διάγραμμα και σχέδιο επιτόπιου ελέγχου, εκπονημένο από αδειοδοτημένο τοπογράφο. Εφόσον εγκριθεί σε τοπικό επίπεδο, ο φάκελος διαβιβάζεται στην Υπηρεσία Ανάπτυξης Εδαφών για την έκδοση άδειας ανάπτυξης και ακολουθεί η υποβολή αίτησης αγοράς στο αρμόδιο υπουργείο για την υπογραφή του συμβολαίου.
Όσοι αποκτούν ακίνητα μέσω του Πακέτου Ορεινών Περιοχών και υλοποιούν εγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο απολαμβάνουν εκτεταμένες φορολογικές απαλλαγές για περίοδο δέκα ετών, μεταξύ των οποίων απαλλαγή από το τέλος υποδομών, τον φόρο ακίνητης περιουσίας, τον ΦΠΑ και τον φόρο εισοδήματος. Παράλληλα, προβλέπεται προτεραιότητα στη χορήγηση επιδοτήσεων, ιδίως για αγροτουριστικές και μεταποιητικές δραστηριότητες.
Η ένταξη της Δρόπολης στο συγκεκριμένο εθνικό σχέδιο, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή της σε διασυνοριακά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάπτυξη του ορεινού Πωγωνίου, αναδεικνύει τον στρατηγικό χαρακτήρα της περιοχής, αλλά ταυτόχρονα εγείρει ερωτήματα για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη διαχείριση ευαίσθητων δασικών και προστατευόμενων εκτάσεων.
