Αρχαιολόγοι στο βόρειο Ιράκ έφεραν στο φως δεκάδες αρχαίους τάφους, οι οποίοι είχαν παραμείνει βυθισμένοι για δεκαετίες, μετά τη μείωση της στάθμης των υδάτων στο ταμιευτήρα του φράγματος Μοσούλης. Σύμφωνα με τον διευθυντή Αρχαιοτήτων της επαρχίας Ντοχούκ, Μπεκάς Μπρεφκάνι, έχουν εντοπιστεί περίπου 40 τάφοι που χρονολογούνται πριν από 2.300 χρόνια, στην ελληνιστική και σελευκιδική περίοδο. Οι ταφές βρέθηκαν κοντά στο χωριό Χανκέ, στις όχθες του μεγαλύτερου ταμιευτήρα του Ιράκ.

Οι αρχαιολόγοι είχαν πραγματοποιήσει προκαταρκτική έρευνα το 2023, όταν μικρά θραύσματα άρχισαν να εμφανίζονται πάνω απο την επιφάνεια του νερού. Η φετινή έντονη πτώση της στάθμης κατέστησε δυνατή την πλήρη ανασκαφή. Ανάμεσα στα ευρήματα βρέθηκαν πήλινες σαρκοφάγοι και άλλα αντικείμενα που συνδέονται με ένα εκτεταμένο νεκροταφείο. Τα ευρήματα μεταφέρονται στο Μουσείο της Ντοχούκ για συντήρηση και περαιτέρω μελέτη. Όπως δήλωσε ο Μπρεφκάνι, «η ξηρασία προκαλεί τεράστια προβλήματα στη γεωργία και την ενέργεια, όμως για εμάς τους αρχαιολόγους ανοίγει τη δυνατότητα για νέες ανασκαφές».

Η ανακάλυψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να προσφέρει νέες γνώσεις για την ελληνιστική περίοδο στη βόρεια Μεσοποταμία. Την εποχή αυτή, οι τοπικές παραδόσεις άρχισαν να αλληλεπιδρούν με την ελληνική επιρροή, μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τα ευρήματα αναμένεται να ρίξουν φως σε ζητήματα εμπορίου, διοίκησης και πολιτιστικών ανταλλαγών της εποχής.

Η ανασκαφή αναδεικνύει και την επίδραση της κλιματικής κρίσης στο Ιράκ, το οποίο έχει βιώσει πέντε συνεχόμενα χρόνια έντονης ξηρασίας, με το 2025 να καταγράφεται ως ένα από τα πιο ξηρά έτη από το 1933. Τα αποθέματα νερού έχουν μειωθεί μόλις στο 8% της συνολικής χωρητικότητας, ενώ η άνοδος της θερμοκρασίας, η μείωση των βροχοπτώσεων και η αυξημένη εξάτμιση επιδεινώνουν το πρόβλημα. Επιπλέον, οι αρχές επισημαίνουν ότι τα φράγματα στην Τουρκία και το Ιράν περιορίζουν σημαντικά τη ροή του Τίγρη και του Ευφράτη, ποταμών που αποτέλεσαν τη βάση του ιρακινού πολιτισμού εδώ και χιλιετίες.

Το φράγμα Μοσούλης κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980, βυθίζοντας περισσότερα από 80 χωριά, σχολεία και αρχαιολογικούς χώρους. Από τότε, οι διακυμάνσεις της στάθμης των υδάτων αποκαλύπτουν κατά καιρούς θαμμένα μνημεία. Από το 2018 έχουν εντοπιστεί ξανά χωριά Γεζίντι, νεκροταφεία και κτίρια που είχαν χαθεί κάτω από τα νερά. Ο Μπρεφκάνι υπογράμμισε ότι οι αρχαιολόγοι παρακολουθούν συνεχώς τις μεταβολές της στάθμης από το 2018, όταν η πρώτη μεγάλη πτώση αποκάλυψε σημαντικά ευρήματα.

Η ανακάλυψη στο Ιράκ έρχεται λίγο μετά από άλλη σημαντική ανακοίνωση στην περιοχή. Στην Αίγυπτο, το Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων έκανε γνωστό ότι εντοπίστηκαν τρεις τάφοι της περιόδου του Νέου Βασιλείου στη Λούξορ, με τοιχογραφίες που αποκάλυψαν τα ονόματα υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Οι πρόσφατες ανακαλύψεις σε Ιράκ και Αίγυπτο δείχνουν πώς η κλιματική αλλαγή, η αρχαιολογική έρευνα και οι τυχαίες αποκαλύψεις συνεχίζουν να αναδιαμορφώνουν τη γνώση μας για τον αρχαίο κόσμο στη Μέση Ανατολή.