Η πολιτική αντιπαράθεση στο Μαυροβούνιο έλαβε πλέον διαστάσεις θεσμικής κρίσης, καθώς η σύγκρουση ανάμεσα στον Πρωθυπουργό Milojko Spajic και τον Πρόεδρο Jakov Milatovic ξεπέρασε τα όρια μιας εσωτερικής διαφωνίας και εξελίχθηκε σε ζήτημα εξωτερικής πολιτικής. Η αφορμή δόθηκε από πληροφορίες ότι το Λονδίνο αναζητά συμφωνίες με τρίτες χώρες για τη μεταφορά μεταναστών που απελαύνονται από το Ηνωμένο Βασίλειο, σενάριο που ο Πρόεδρος θεώρησε πως εξετάζεται και από την Ποντγκόριτσα.
Ο Milatovic, επικαλούμενος δημοσιεύματα του βρετανικού Τύπου, προειδοποίησε για τον κίνδυνο να καταστεί το Μαυροβούνιο «πειραματικό πεδίο μεταναστευτικών συμφωνιών». Η αντίδραση του Πρωθυπουργού υπήρξε ακαριαία και οξεία: χαρακτήρισε «ανεύθυνες» τις δηλώσεις του Προέδρου, κατηγορώντας τον για «δημιουργία ψευδών εντυπώσεων που εκθέτουν τη χώρα διεθνώς». Το γραφείο του Spajic τόνισε ότι δεν υπάρχει καμία διαπραγμάτευση με τη Βρετανία και πως «η κυβέρνηση δεν ανταλλάσσει την κυριαρχία της με επενδυτικές υποσχέσεις».
Η κόντρα, που αποκαλύπτει τη ρήξη κορυφής στο πολιτικό σύστημα, πυροδοτήθηκε εκ νέου από παλαιότερη αναφορά του Spajic στο Λονδίνο, όταν, αστειευόμενος για πιθανές βρετανικές επενδύσεις, ανέφερε πως «μόνο αν λάβουμε 10 δισ. ευρώ για τα τρένα μας» θα δεχόταν μια τέτοια συζήτηση. Η αποσπασματική αυτή φράση μετατράπηκε σε πολιτικό πυρσό στην Ποντγκόριτσα, αναζωπυρώνοντας τη σύγκρουση δύο ανδρών που εκπροσωπούν διαφορετικές εκδοχές του μέλλοντος του Μαυροβουνίου.
Πίσω, όμως, από το θεσμικό σκηνικό, εξελίσσεται μια εξίσου εύφλεκτη διπλωματική υπόθεση. Η Τουρκία τα τελευταία χρόνια ένας από τους πιο ενεργούς οικονομικούς παίκτες στη χώρα, βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, έπειτα από σειρά περιστατικών βίας στα οποία εμπλέκονταν Τούρκοι υπήκοοι. Το πιο πρόσφατο, με έναν Μαυροβούνιο σοβαρά τραυματισμένο, προκάλεσε κύμα αντιτουρκικών επιθέσεων και υποχρέωσε την κυβέρνηση να λάβει έκτακτα μέτρα.
Ο Spajic ανακοίνωσε την αναστολή του καθεστώτος χωρίς βίζα για τους Τούρκους πολίτες, επιχειρώντας να διασκεδάσει την οργή της κοινής γνώμης και να αποκαταστήσει την αίσθηση ασφάλειας. Η Άγκυρα, ωστόσο, αντέδρασε με εμφανή ενόχληση. Τούρκοι σχολιαστές μίλησαν για «πολιτική επίδειξη προς εσωτερική κατανάλωση», κατηγορώντας την Ποντγκόριτσα ότι χρησιμοποιεί την Τουρκία ως αποδιοπομπαίο τράγο για τα δικά της οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.
Η κρίση αποκάλυψε τις εύθραυστες ισορροπίες μιας κυβέρνησης που προσπαθεί να σταθεί ανάμεσα στη φιλοευρωπαϊκή της ατζέντα και τις πιέσεις μιας κοινωνίας που φοβάται την αλλοίωση της ταυτότητάς της. Η αντιπαράθεση με τον Πρόεδρο, αλλά και η ψυχρότητα στις σχέσεις με την Άγκυρα, σκιαγραφούν ένα πολιτικό σκηνικό όπου η εξωτερική πολιτική εργαλειοποιείται για εσωτερική νομιμοποίηση — και όπου η μετανάστευση μετατρέπεται σε μοχλό εξουσίας και σύγκρουσης.
Για πολλούς αναλυτές, η διαμάχη Spajic – Milatovic δεν αφορά απλώς τη διαχείριση των μεταναστών, αλλά τη φυσιογνωμία του ίδιου του κράτους: θα παραμείνει το Μαυροβούνιο μια μικρή, ευρωπαϊκά προσανατολισμένη δημοκρατία ή θα γλιστρήσει σε έναν κύκλο θεσμικής αστάθειας, όπου η εσωτερική πολιτική και οι εξωτερικές επιρροές από το Λονδίνο έως την Άγκυρα – καθορίζουν την ίδια του την πορεία;
