Σκόπια: Η κυβέρνηση θα καταπολεμήσει την υπογεννητικότητα με πρόστιμα

Αντιδράσεις έχει προκαλέσει στα Σκόπια η εξαγγελία της νέας κυβέρνησης του Hristijan Mickoski για ένα αμφιλεγόμενο μέτρο που, σύμφωνα με τον ίδιο, σκοπό έχει την αντιμετώπιση της δημογραφικής κρίσης: εξετάζεται το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετης φορολογίας στους άγαμους πολίτες. Η ιδέα παρουσιάστηκε ως πιθανή λύση στην υπογεννητικότητα, αλλά έχει ήδη ανοίξει έναν έντονο κύκλο αντιπαράθεσης.

Ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε επίσημα στοιχεία που καταδεικνύουν μια ανησυχητική πληθυσμιακή κάμψη. Το 2023 καταγράφηκαν περισσότερες απώλειες απ’ ό,τι γεννήσεις, με αποτέλεσμα μια καθαρή μείωση άνω των 4.000 ατόμων. «Μέσα σε λίγα χρόνια, χάσαμε το αντίστοιχο μιας ολόκληρης πόλης», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η υπογεννητικότητα και η φυγή των νέων αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για το μέλλον της χώρας.

Ωστόσο, η σκέψη για χρηματική επιβάρυνση των άγαμων ως κίνητρο για αύξηση των γεννήσεων χαρακτηρίστηκε από πολλούς αναχρονιστική και επικίνδυνη. Ο οικονομολόγος Branimir Jovanović δεν μάσησε τα λόγια του: παρομοίασε την πρόταση με πολιτικές που εφαρμόστηκαν σε ολοκληρωτικά καθεστώτα του παρελθόντος, αναφέροντας τα παραδείγματα του φασιστικού καθεστώτος του Μουσολίνι και της σταλινικής ΕΣΣΔ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιου είδους μέτρα όχι μόνο δεν απαντούν στις βαθύτερες αιτίες της υπογεννητικότητας, αλλά κινδυνεύουν να εντείνουν τη δυσπιστία των πολιτών προς το κράτος. «Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο κόσμος δεν παντρεύεται ή δεν κάνει παιδιά από αμέλεια, αλλά γιατί η καθημερινότητα είναι δυσβάσταχτη: χαμηλοί μισθοί, ανεπαρκής πρόνοια, ακριβά ενοίκια, ελλείψεις στο σύστημα υγείας και στην παιδεία», ανέφερε.

Το κόμμα Demokratska obnova na Makedonija (DOM) προχώρησε ακόμη παραπέρα, καταγγέλλοντας ανοιχτά την πρόταση ως αντισυνταγματική. Σε επίσημη ανακοίνωσή του, τονίζει ότι μια τέτοια φορολογική διάκριση προσκρούει στην ισότητα των πολιτών, όπως αυτή προστατεύεται τόσο από το Σύνταγμα όσο και από διεθνείς συμβάσεις, όπως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το DOM υποστηρίζει ότι η φορολογική πολιτική δεν πρέπει να μετατρέπεται σε εργαλείο εξαναγκασμού, αλλά να βασίζεται σε αρχές κοινωνικής δικαιοσύνης.

Ο Mickoski, από την πλευρά του, δεν υπαναχώρησε. Υπερασπίστηκε τη σκέψη του ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την ανάσχεση της πληθυσμιακής κατάρρευσης. «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε κρυμμένοι πίσω από αριθμούς. Θέλουμε μια χώρα που αγκαλιάζει τη γονεϊκότητα, όχι που την τιμωρεί», είπε, προσθέτοντας ότι οι θεσμοί πρέπει να ενισχυθούν για να υποστηρίξουν τη νεολαία και τις οικογένειες.

Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι η ιδέα είναι σε αρχικό στάδιο και δεν έχει ακόμα πάρει θεσμική μορφή. Όμως, το κύμα αντίδρασης από κοινωνικούς και πολιτικούς φορείς φανερώνει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια νομοθέτησης μέτρων όπως αυτό, θα συναντήσει ισχυρά εμπόδια.

Η δημόσια συζήτηση που έχει προκληθεί φωτίζει ένα ευρύτερο ερώτημα που αφορά πολλές ευρωπαϊκές χώρες: Μπορεί η ανάγκη αναχαίτισης της δημογραφικής παρακμής να δικαιολογήσει περιορισμούς σε θεμελιώδη δικαιώματα; Ή μήπως η απάντηση βρίσκεται σε πολιτικές ενδυνάμωσης των πολιτών, και όχι στον εξαναγκασμό;

Ό,τι κι αν προκριθεί τελικά, το ζήτημα που έχει ανοίξει στα Σκόπια δεν περιορίζεται σε ένα φορολογικό μέτρο – θέτει επί τάπητος την ίδια τη φυσιογνωμία του κράτους και την κατεύθυνση της δημοκρατίας στη χώρα.