Ραγδαία και αντιφατική αστική μεταμόρφωση βιώνει η πρωτεύουσα της Αλβανίας, με δεκάδες ουρανοξύστες να αλλάζουν το τοπίο των Τιράνων, την ώρα που χιλιάδες διαμερίσματα παραμένουν κενά και οι τιμές ακινήτων εκτοξεύονται.
Όπως γράφει σε εκτενές ρεπορτάζ η ευρωπαϊκή ιστοσελίδα voxeurop, το κέντρο της πόλης έχει μετατραπεί σε ένα διαρκές εργοτάξιο, με έργα που φέρουν την υπογραφή διεθνώς γνωστών αρχιτεκτόνων, όπως ο Stefano Boeri και ο Marco Casamonti, αλλά και γραφείων όπως το ολλανδικό MVRDV. Τα μεγάλα αυτά ονόματα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αξιοποιούνται από τον πρωθυπουργό Edi Rama για να προσδώσουν διεθνές κύρος στο νέο κύμα ανάπτυξης.
Πίσω όμως από τις εντυπωσιακές προσόψεις, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Με βάση στοιχεία της INSTAT που επικαλείται το ρεπορτάζ, το 2023 ένα στα τρία διαμερίσματα στην Αλβανία ήταν ακατοίκητο. Μόνο στην περιφέρεια των Τιράνων καταγράφηκαν πάνω από 85.000 άδεια σπίτια, εκ των οποίων 52.000 στην πρωτεύουσα. Με τους σημερινούς δημογραφικούς ρυθμούς, θα απαιτούνταν περίπου 45 χρόνια για να απορροφηθεί το υπάρχον απόθεμα.
Παρά την υπερπροσφορά, οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Αλβανίας που παρατίθενται στο δημοσίευμα, οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 32,6% σε ετήσια βάση το 2025, ενώ στις κεντρικές περιοχές οι τιμές πώλησης κυμαίνονται πλέον μεταξύ 2.500 και 4.500 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Την ίδια στιγμή, ο μέσος μηνιαίος μισθός ανέρχεται περίπου στα 850 ευρώ, ενώ τα ενοίκια για ένα δυάρι δύσκολα πέφτουν κάτω από τα 600 ευρώ.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πολεοδομικό σχέδιο «Tirana 2030», που εγκρίθηκε το 2017 και σχεδιάστηκε από το γραφείο του Stefano Boeri, με στόχο την κάθετη ανάπτυξη και τη δημιουργία περισσότερων δημόσιων χώρων. Ωστόσο, όπως σημειώνουν αρχιτέκτονες και ερευνητές που φιλοξενούνται στο ρεπορτάζ, η κατεδάφιση ιστορικών κτιρίων και η έλλειψη βασικών υποδομών δείχνουν ότι η πραγματικότητα απέχει από τις αρχικές εξαγγελίες.
Το ρεπορτάζ συνδέει επίσης την οικοδομική έκρηξη με ανησυχίες περί διαφθοράς και «στρεβλής» λειτουργίας της αγοράς ακινήτων, επικαλούμενο έκθεση του Friedrich Ebert Foundation, σύμφωνα με την οποία ο κατασκευαστικός τομέας συγκεντρώνει σημαντικό μέρος των εσόδων από φοροδιαφυγή και διαφθορά την τελευταία δεκαετία.
Η εικόνα που περιγράφει το VOXEUROP είναι μιας πόλης που αλλάζει με καταιγιστικούς ρυθμούς, χωρίς όμως να επιλύει τις βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές της ανισορροπίες, την ώρα που η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας για το 2030 παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
