Μαζικές διαμαρτυρίες στο Μαυροβούνιο κατά Τούρκων και Αζέρων

Η κατάσταση στην κοινωνία και την πολιτική σκηνή του Μαυροβουνίου κλιμακώνεται επικίνδυνα μετά τα πρόσφατα επεισόδια στην Ποντγκόριτσα. Οι διαμαρτυρίες μπροστά από το κυβερνητικό μέγαρο, με συνθήματα κατά Τούρκων και Αζέρων πολιτών, προκάλεσαν έντονη καταδίκη από τον Συνήγορο του Πολίτη, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνείς παρατηρητές, οι οποίοι προειδοποιούν για μια ανησυχητική στροφή προς τη ρητορική μίσους και τη συλλογική στοχοποίηση εθνοτικών ομάδων.

Η Αστυνομία της Ποντγκόριτσα ανακοίνωσε ότι 11 άτομα συνελήφθησαν, εννέα εκ των οποίων ανήλικοι καθώς κατευθύνονταν προς την κυβέρνηση φέροντας κροτίδες, μάσκες και μικρές ποσότητες ναρκωτικών. Τα επεισόδια φαίνεται να συνδέονται με τον τραυματισμό ενός νεαρού από το προάστιο Ζάμπιελο, ο οποίος, σύμφωνα με τις αρχές, είχε εμπλοκή με Τούρκους και Αζέρους υπηκόους που είχαν καταφύγει σε τοπικό καζίνο.

Η υπόθεση οδήγησε στη σύλληψη 45 Τούρκων πολιτών, γεγονός που πυροδότησε έντονες αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα και ώθησε ομάδες διαδηλωτών να φωνάξουν συνθήματα όπως «Turci napolje» (“Έξω οι Τούρκοι”). Η αστυνομία ενίσχυσε τα μέτρα ασφαλείας στην πρωτεύουσα, τοποθετώντας προστατευτικά κιγκλιδώματα γύρω από κυβερνητικά κτίρια και την τουρκική πρεσβεία.

Ο Συνήγορος του Πολίτη χαρακτήρισε τα γεγονότα «μια μαζική εκδήλωση ρατσισμού» και επισήμανε ότι τέτοιες εικόνες ενδέχεται να δυσφημίσουν διεθνώς τη χώρα, παρουσιάζοντάς την ως εχθρική προς τους αλλοδαπούς. Η Αρχή για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τόνισε ότι η συσχέτιση μιας ολόκληρης εθνοτικής ομάδας με εγκληματικές ενέργειες αποτελεί «καθαρό ρατσισμό» και ότι οι εκκλήσεις για «εκδίωξη Τούρκων» παραβιάζουν θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου.

Η ανακοίνωση της Αρχής υπογραμμίζει ότι η κοινωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη βία με βία και ότι οι διαμαρτυρίες πρέπει να εκφράζονται ειρηνικά, μέσα στα όρια της νομιμότητας.

Το Υπουργείο Εσωτερικών και η Εισαγγελία της Ποντγκόριτσα ξεκίνησαν προκαταρκτική έρευνα για «υποκίνηση εθνικού, φυλετικού ή θρησκευτικού μίσους», ενώ η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Milojko Spajić αποφάσισε προσωρινή αναστολή του καθεστώτος απαλλαγής από βίζα για τους Τούρκους πολίτες. Η απόφαση, σύμφωνα με το Radio Slobodna Evropa, στοχεύει στην ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου εισόδου και διαμονής Τούρκων πολιτών και θα επανεξεταστεί μετά από διαβουλεύσεις με την Άγκυρα.

Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε έντονα, διαβεβαιώνοντας ότι λαμβάνονται όλα τα μέτρα για την ασφάλεια των Τούρκων υπηκόων και ότι βρίσκεται σε στενή επικοινωνία με τις αρχές του Μαυροβουνίου για την αποφυγή περαιτέρω εντάσεων.

Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως η Civic Alliance και η HRA (Human Rights Action), κάλεσαν την κυβέρνηση να αναλάβει συντονισμένες ενέργειες κατά του ρατσισμού και να διασφαλίσει ότι τα περιστατικά αυτά δεν θα επιστρέψουν τη χώρα σε εποχές εθνοτικών διακρίσεων. Στην κοινή τους ανακοίνωση τόνισαν ότι το περιστατικό πρέπει να αποτελέσει αφορμή για ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, όχι για συλλογική στοχοποίηση.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, στο Μαυροβούνιο ζουν περίπου 13.400 Τούρκοι πολίτες από τους συνολικά σχεδόν 100.000 αλλοδαπούς, κυρίως εργαζόμενοι στον τουρισμό, τις κατασκευές και τον τομέα υπηρεσιών. Διπλωματικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τα γεγονότα στην Ποντγκόριτσα θέτουν σοβαρή δοκιμασία στις σχέσεις Μαυροβουνίου–Άγκυρας, ειδικά εν μέσω πιέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ευθυγράμμιση της πολιτικής θεωρήσεων εισόδου με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Ο Συνήγορος του Πολίτη κλείνει με μήνυμα υπευθυνότητας και αυτοσυγκράτησης: «Αν θέλουμε ένα μέλλον και κύρος για τη χώρα μας, η υστερία πρέπει να τερματιστεί. Οι πολίτες μπορούν να εκφράζουν τα αιτήματά τους ειρηνικά και αποτελεσματικά, όπως αρμόζει σε μια δημοκρατική κοινωνία».