Τα πλούτη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας υπήρξαν αντικείμενο επιθυμίας για πολλούς, από τους Βίκινγκς στα βορειοδυτικά έως τους Άραβες στα νοτιοανατολικά, με την Κωνσταντινούπολη να αποτελεί το ύψιστο τρόπαιο. Οι Βίκινγκς, ιδιαίτερα οι Ρως, που ταξίδεψαν μέσω των ποταμών της Ανατολικής Ευρώπης, ήταν από τους πιο τρομακτικούς διεκδικητές.
Αρχικά παρακινημένοι από τα ασημένια νομίσματα του Χαλιφάτου των Αββασιδών, οι Ρως καθιέρωσαν εμπορικούς σταθμούς και κατέκτησαν πληθυσμούς στις περιοχές της σημερινής Ρωσίας, Ουκρανίας και Λευκορωσίας. Ορισμένοι ιστορικοί θεωρούν πως το όνομα “Ρωσία” προέρχεται από τους Ρως.
Οι Βίκινγκς προτιμούσαν να κινούνται ανατολικά αντί δυτικά, προκειμένου να αναζητήσουν πολύτιμα αγαθά όπως ασήμι, μετάξι, και μπαχαρικά. Σε αντάλλαγμα, παρείχαν ξυλεία, μέταλλα, γούνες και, συχνά, δούλους. Οι επιδρομές και το εμπόριο τους επέκτειναν την επιρροή τους σε περιοχές όπως η Πολωνία και η Λετονία, ενώ σημαντικός σταθμός τους ήταν το Νοβγκορόντ, ιδρυμένο από τον Βίκινγκ ηγέτη Ρούρικ.
Η Κωνσταντινούπολη, γνωστή στους Βίκινγκς ως Μικλαγκάρντ (“Μεγάλη Πόλη”), τους εντυπωσίασε με την πολυτέλεια και τη στρατηγική της θέση. Ωστόσο, αποτελούσε και στόχο επιθέσεων. Το 860, ενώ ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ’ βρισκόταν εκτός πόλης, οι Ρως επιτέθηκαν, λεηλάτησαν τα περίχωρα, αλλά δεν κατάφεραν να διαπεράσουν τα τείχη. Μια ακόμη αποτυχημένη επίθεση σημειώθηκε το 941, όταν οι Βυζαντινοί, χρησιμοποιώντας το φονικό Υγρό Πυρ, κατέστρεψαν τον στόλο των Βίκινγκς.
Παρά τις συγκρούσεις, οι Βίκινγκς τελικά εντάχθηκαν στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ως σύμμαχοι. Το 980, ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β’ ίδρυσε τη Βαραγγική Φρουρά, αποτελούμενη από Σκανδιναβούς πολεμιστές, για να εξασφαλίσει πίστη και προστασία. Αυτή η επίλεκτη φρουρά, φημισμένη για τη μαχητικότητα και την ακεραιότητά της, υπηρέτησε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία για περίπου 300 χρόνια.
Η διαχείριση εξωτερικών απειλών, όπως οι Ρως, αποτελούσε πάγιο μέλημα της βυζαντινής διπλωματίας. Οι πόροι ήταν το διακύβευμα.
Afta ta ploutoi pou lene, kai aftoi oi Viking… Min ta pisteuete. Tipota den eixan, den ixe i Konstaninopoli. Istories.
Πάντα οι ίδιοι να κυνηγάνε τα λεφτά. Τώρα, οι Βόρειοι εναντίον των Ρωμαίων. Άντε πάλι τα ίδια. Δεν αλλάζει τίποτα.
Βυζάντιο με Βίκινγκς; Καλά, σιγά μη δεν ήταν μόνο για τα λεφτά. Πάντα έτσι γίνοταν, η ιστορία επαναλαμβάνετε, βλέπεις…
Οι Ρως, ως παράγοντες ισχύος, αναδεικνύουν τη διαχρονική σημασία του ελέγχου των εμπορικών οδών για την περιφερειακή κυριαρχία.
oi vorioi ektos apo ta plouti tis polis thelan ki alla apopse edw ti egine me tous roos perimeno na dw
Πάλι αρχαίες ιστορίες. Μήπως το ‘Βυζάντιο’ τους πλήροσε για να ‘πολεμήσουν’ και να δείξουν δύναμη; Όλα για τα λεφτά γίνοντε.
Πάντα για το χρήμα γίνοντανε οι ιστορίες αυτές. Τώρα μας τις ξαναθυμίζουν, ποιον συμφερη να μαθαίνουμε τέτοια πράματα;
Οι διεκδικήσεις γύρω από την Κωνσταντινούπολη αποκαλύπτουν τη διαχρονική γεωπολιτική σκακιέρα. Η διαχείριση εξωτερικών πιέσεων απαιτούσε στρατηγική διορατικότητα.
Η διαρκής έλξη των πόρων καθόριζε τις εξωτερικές σχέσεις. Η στρατηγική αντιμετώπιση πολλαπλών μετώπων απαιτούσε διπλωματική δεξιοτεχνία από την τότε δύναμη.