Πόσο έτοιμοι δηλώνουν οι πολίτες χωρών του ΝΑΤΟ να πολεμήσουν;

Πόσο έτοιμες είναι οι κοινωνίες της Δύσης να υπερασπιστούν τις χώρες τους σε περίπτωση πολέμου; Το ερώτημα αυτό, που για χρόνια έμοιαζε θεωρητικό, επανέρχεται δυναμικά μετά τις εξελίξεις στην Ουκρανία, αναδεικνύοντας τον ρόλο της κοινωνικής συνοχής και της ψυχολογίας των πολιτών σε συνθήκες κρίσης.

Μια εκτεταμένη δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2025 σε όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, με τη συμμετοχή άνω των 31.000 πολιτών, καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς την προθυμία των πολιτών να πολεμήσουν για την πατρίδα τους. Τα αποτελέσματα που δημοσίευσε το Foreign Policy Research Institute (FPRI), αποτυπώνουν μια Συμμαχία με έντονες εσωτερικές αντιθέσεις, όπου η γεωγραφία, η ιστορία και η αντίληψη της απειλής παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Θλίψη στη Χιμάρα για τον θάνατο του διευθυντή του σχολείου «Όμηρος»

Ευρωπαϊκή Ένωση: Δύο διαφορετικές «ταχύτητες» ετοιμότητας

Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα στοιχεία δείχνουν μια σαφή διάκριση μεταξύ χωρών με υψηλή και χαμηλή διάθεση συμμετοχής σε πολεμική προσπάθεια.

• Σουηδία: 66%
• Φινλανδία: 64%
• Ελλάδα: 63%
• Λιθουανία: 52%
• Πολωνία: 49%
• Σλοβενία: 49%

Αντίθετα, σε χώρες της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης, η προθυμία εμφανίζεται αισθητά μειωμένη:

• Γερμανία: 27%
• Ιταλία: 25%
• Ολλανδία: 30%
• Τσεχία: 33%
• Σλοβακία: 25%

Η εικόνα αυτή ενισχύει την άποψη ότι η Ευρώπη δεν λειτουργεί ως ενιαίο σώμα σε ζητήματα άμυνας, καθώς η εγγύτητα σε γεωπολιτικές εντάσεις και οι ιστορικές εμπειρίες επηρεάζουν άμεσα τη στάση των πολιτών.

Η θέση της Ελλάδας: Υψηλή διάθεση σε μια απαιτητική γειτονιά

Η Ελλάδα καταγράφει ποσοστό 63%, τοποθετούμενη ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη προθυμία συμμετοχής σε περίπτωση σύγκρουσης. Η επίδοση αυτή δεν θεωρείται τυχαία, καθώς συνδέεται με τη διαχρονική εγρήγορση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι σε ζητήματα ασφάλειας και τις ιδιαιτερότητες της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου.

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες που βιώνουν μακροχρόνια περίοδο σταθερότητας, η ελληνική κοινή γνώμη φαίνεται να διατηρεί υψηλότερα επίπεδα ετοιμότητας, στοιχείο που αντανακλά τόσο ιστορικές εμπειρίες όσο και σύγχρονες γεωπολιτικές ανησυχίες.

Βαλκάνια εκτός ΕΕ: Ισχυρά αντανακλαστικά

Στις βαλκανικές χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ποσοστά είναι επίσης υψηλά:

• Αλβανία: 69%
• Μαυροβούνιο: 63%

Η αυξημένη αυτή προθυμία αποδίδεται συχνά στις πιο πρόσφατες εμπειρίες αστάθειας στην περιοχή, αλλά και στη διαφορετική σχέση των κοινωνιών με το κράτος και την έννοια της εθνικής άμυνας.

Τουρκία και Βόρεια Ευρώπη

Ορισμένες χώρες ξεχωρίζουν για ιδιαίτερους γεωπολιτικούς και κοινωνικούς λόγους, παρουσιάζοντας αυξημένη διάθεση συμμετοχής σε περίπτωση σύγκρουσης:

• Τουρκία: 88%
• Νορβηγία: 61%

Η Τουρκία καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό στο ΝΑΤΟ, κάτι που συνδέεται με το απαιτητικό γεωπολιτικό της περιβάλλον και τη διαχρονική έμφαση στην ασφάλεια. Από την άλλη, η Νορβηγία αντικατοπτρίζει το βόρειο μοντέλο, όπου η άμυνα συνδέεται άμεσα με την προστασία του τρόπου ζωής και της κοινωνικής σταθερότητας.

Βόρεια Αμερική: Κάτω από τον μέσο όρο

• Καναδάς: 39%
• Ηνωμένες Πολιτείες: 37%

Τα ποσοστά σε ΗΠΑ και Καναδά κινούνται χαμηλότερα σε σύγκριση με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που αποτυπώνει μια διαφορετική κοινωνική αντίληψη για τον ρόλο του πολίτη σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης.

Βαλτικές χώρες: Ανισορροπίες εντός της ίδιας περιοχής

• Λιθουανία: 52%
• Εσθονία: 45%
• Λετονία: 37%

Παρά την κοινή γεωγραφική θέση και την εγγύτητα στη Ρωσία, οι τρεις χώρες εμφανίζουν διαφορετικά επίπεδα προθυμίας. Οι εσωτερικές κοινωνικές ισορροπίες, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας ρωσόφωνων πληθυσμών, φαίνεται να επηρεάζουν τα συνολικά ποσοστά.

Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν αρκεί. Η στάση των κοινωνιών παραμένει κρίσιμος παράγοντας σε κάθε ενδεχόμενο σύγκρουσης, με τη συνοχή και την αντίληψη της απειλής να διαμορφώνουν τελικά την πραγματική ανθεκτικότητα κάθε χώρας.