Κατά τον Φεβρουάριο του 1995, και έπειτα από την έντονη παρέμβαση των ΗΠΑ, ο τότε πρόεδρος της Αλβανίας, Σαλί Μπερίσα έδωσε αμνηστία στα πέντε στελέχη της βορειοηπειρωτικής οργάνωσης ΟΜΟΝΟΙΑ και τον επόμενο μήνα ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος σε δήλωση του ανέφερε, από τα Τίρανα, ότι η μικτή επιτροπή παρακολούθησης των διμερών σχέσεων Ελλάδας – Αλβανίας θα συνέχιζε τις εργασίες τις.
Από πλευράς του ο Μπερίσα, τόνισε την ύπαρξη κοινής βούλησης για την υπογραφή συμφωνίας φιλίας μεταξύ των δύο χωρών.
Έτσι η Ελλάδα ως ένδειξη καλής θέλησης, ήρε το βέτο της οικονομικής βοήθειας των 41 εκατ. δολαρίων από μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτός αυτού άνοιξε τον δρόμο για την είσοδο της Αλβανίας στο Συμβούλιο της Ευρώπης.
Εν συνέχεια, τα Τίρανα επισκέφτηκαν ο τότε Έλληνας Υπουργός Εθνικής Άμυνας και ο Υπουργός Δικαιοσύνης, με σκοπό τη συνέχιση της συνεργασίας στους συγκεκριμένους τομείς.
Κατά τον ίδιο χρόνο, συναντήθηκαν στην Αθήνα αντιπροσωπείες του ελληνικού και αλβανικού Υπουργείου Εξωτερικών και στη συνέχεια στις του επόμενου έτους (1996), τα Τίρανα κατάργησαν τις θεωρήσεις εισόδου (βίζα) Ελλήνων υπηκόων που ταξίδευαν προς την Αλβανία.
Σαν σήμερα στις 21 Μαρτίου του 1996 επισκέφτηκε τα Τίρανα ο πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωστής Στεφανόπουλος, ο οποίος ήταν ο πρώτος Έλληνας πρόεδρος που επισκέφτηκε την αλβανική πρωτεύουσα.
Ο κ. Στεφανόπουλος συνοδεύονταν από τον Πάγκαλο, Παπανδρέου και Παπαδόπουλο. Επίσης κατά την επίσκεψή τους συζήτησαν για την Ελληνική μειονότητα και τους λαθρομετανάστες.
Από πλευράς του ο Μπερίσα περιέγραψε την επίσκεψη ως «σημαντική και ιστορική η οποία ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο, πολύ σημαντικό, στις έλληνο-αλβανικές σχέσεις.»
Ήταν τότε που οι δύο ομόλογοι αρχηγοί υπέγραψαν για πρώτη φορά Σύμφωνο Φιλίας, Συνεργασίας, Καλής Γειτονίας και Ασφάλειας.
Ο Έλληνας Πρόεδρος και ο Αλβανός ομόλογος του θεώρησαν την υπογραφή της συμφωνίας «ιστορική», προσφέροντας έτσι τις διαβεβαιώσεις ότι η συμφωνία θα είχε συνέχεια.
Η παρέμβαση των ΗΠΑ ήταν καθοριστική τότε. Θυμάμαι τις δυσκολίες που υπήρχαν στις σχέσεις Ελλάδας-Αλβανίας.
Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια η παρέμβαση των ΗΠΑ για την αμνηστία. Άρα, δεν ήταν τόσο αυθόρμητο το σύμφωνο.
Απίστευτο πώς οι ΗΠΑ καθόρισαν τόσο άμεσα την πορεία των ελληνοαλβανικών σχέσεων τότε. Ενδιαφέρουσα ιστορική λεπτομέρεια.
Ήταν όντως μια συμφωνία φιλίας ή απλά μια αναγκαία πολιτική κίνηση μετά τις πιέσεις των ΗΠΑ;
Περίεργο που η αμνηστία για την ΟΜΟΝΟΙΑ ήταν προϋπόθεση για τη συμφωνία. Δεν το θυμόμουν καθόλου.
Εντυπωσιακό το παρασκήνιο με την αμερικανική παρέμβαση πριν την υπογραφή. Πολύπλοκες σχέσεις.
Skeftomai an afto to simfono pragmatika efere filia i aplos ena telos se mia fash entasis.
Οι ΗΠΑ έπαιξαν τον ρόλο τους, όπως πάντα στην περιοχή. Τι σημαίνει όμως “φιλία” σε τέτοιες συνθήκες;
Δηλαδή, χρειάστηκε αμερικανική παρέμβαση για να υπογραφεί το σύμφωνο; Η αλήθεια είναι πάντα πιο περίπλοκη.
Οι Αμερικανοί πάλι οι μεσολαβητές. Η συμφωνία φιλίας ήρθε μετά από έντονες πιέσεις.
Φιλία υπό την παρέμβαση των ΗΠΑ; Δεν ακούγεται και τόσο αυθόρμητη η σχέση.
Den to perimena oti eixe ginei tetoio symfono me tin Albania tote. Ti apogene?
Θυμάμαι τις εντάσεις τότε. Τελικά το σύμφωνο φιλίας ήταν αναγκαίο, παρά τις πιέσεις.
Δηλαδή, μετά από τόσα θέματα με την Ομόνοια και την αμνηστία, υπέγραψαν σύμφωνο; Πώς εξελίχθηκε;
Ενδιαφερον το παρασκηνιο με τις ΗΠΑ και την αμνηστια της ΟΜΟΝΟΙΑΣ για να υπογραφει η συμφωνια.