Πόσα χρόνια χωρίζουν την Αλβανία και τα Δυτικά Βαλκάνια από τα ευρωπαϊκά πρότυπα;

Ένα νέο ερευνητικό εργαλείο που ανέπτυξε το Ινστιτούτο Διεθνών Μελετών της Βιέννης επιχειρεί να χαρτογραφήσει πόσο κοντά βρίσκονται οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων στα ευρωπαϊκά πρότυπα διακυβέρνησης, οικονομίας και κοινωνικής ανάπτυξης.

Τα στοιχεία της πλατφόρμας αποκαλύπτουν ότι, παρά τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, η Αλβανία και οι γειτονικές της χώρες εξακολουθούν να έχουν μεγάλες αποστάσεις από τους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ορισμένους δείκτες να απαιτούν ακόμη και δεκαετίες για να συγκλίνουν.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Αλβανία χρειάζεται περίπου 64 χρόνια για να προσεγγίσει το επίπεδο διακυβέρνησης της ΕΕ, 53 χρόνια για την οικονομική σύγκλιση και περίπου 71 χρόνια για τα κοινωνικά πρότυπα. Για τον τομέα της υγείας υπολογίζονται 39 χρόνια, ενώ για το περιβάλλον και τις υποδομές η καθυστέρηση ξεπερνά τα 100 χρόνια.

Στον οικονομικό τομέα, παρά τα 53 χρόνια καθυστέρησης, η Αλβανία βρίσκεται σε σχετικά καλύτερη θέση από τη Βοσνία και το Κόσοβο, που απέχουν περισσότερο από έναν αιώνα από τα επίπεδα της ΕΕ. Το Μαυροβούνιο υπολογίζεται να χρειαστεί 72 χρόνια, η Βόρεια Μακεδονία 59, ενώ η Σερβία βρίσκεται πιο κοντά με περίπου 35 χρόνια διαφορά.

Στην ποιότητα διακυβέρνησης, η Αλβανία απέχει 64 χρόνια από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ το Κόσοβο φαίνεται να τα πηγαίνει καλύτερα (26 χρόνια καθυστέρησης) και η Σερβία χειρότερα (πάνω από 100).

Όσον αφορά τον κοινωνικό τομέα, η Αλβανία υπολείπεται κατά 73 χρόνια. Το Κόσοβο παρουσιάζει μικρότερο χάσμα (19 χρόνια), ενώ η Βόρεια Μακεδονία παραμένει πολύ πίσω, με πάνω από 100 χρόνια καθυστέρηση.

Στην υποδομή και το περιβάλλον, όλες οι χώρες της περιοχής έχουν αντίστοιχα υψηλά επίπεδα καθυστέρησης, ξεπερνώντας τον αιώνα σε απόσταση από τα ευρωπαϊκά στάνταρ.

Παρά το γεγονός ότι η Αλβανία έχει καλύτερες προοπτικές σύγκλισης σε σχέση με ορισμένες γειτονικές χώρες, το χάσμα με τη μέση επίδοση της ΕΕ παραμένει μεγάλο – περίπου 53 χρόνια, σύμφωνα με τα μοντέλα του προγράμματος Converge2EU.

Για να περιορίσει αυτή την απόσταση, η χώρα θα πρέπει να δώσει έμφαση στις περιβαλλοντικές πολιτικές, στην εκπαίδευση και στην τεχνολογική και ψηφιακή υποδομή, ενισχύοντας παράλληλα τους θεσμούς και τη διακυβέρνηση. Τα τελευταία χρόνια σημειώνονται πρόοδοι στον τομέα της ψηφιοποίησης και της πρόσβασης σε βασικές υποδομές, με βελτίωση των ηλεκτρονικών δημόσιων υπηρεσιών και της συνδεσιμότητας στο διαδίκτυο.

Ωστόσο, η υστέρηση παραμένει έντονη σε άλλους τομείς – ιδίως στο περιβάλλον, όπου τα ζητήματα ρύπανσης και διαχείρισης απορριμμάτων παραμένουν άλυτα, και στην εκπαίδευση, όπου η ποιότητα και η αντιστοίχιση των δεξιοτήτων με την αγορά εργασίας παραμένουν ανεπαρκείς. Στην κοινωνική ευημερία και στο κατά κεφαλήν εισόδημα, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ένωσης.

Το πρόγραμμα Converge2EU του Ινστιτούτου της Βιέννης αξιολογεί πόσο κοντά βρίσκονται οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων στα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όχι μόνο σε θεσμικό επίπεδο, αλλά και ως προς την πραγματική ποιότητα ζωής και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη.

Η μελέτη εξετάζει οκτώ βασικούς τομείς – οικονομία, κοινωνική ευημερία, εκπαίδευση, υγεία, περιβάλλον, διακυβέρνηση, ψηφιακή πρόοδο και υποδομές – και υπολογίζει τον χρόνο που απαιτείται ώστε κάθε χώρα να προσεγγίσει τον μέσο ευρωπαϊκό δείκτη, καθώς και τις πολιτικές που μπορούν να επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία σύγκλισης.