Η Αλβανία, εκτός του ότι διαθέτει τη λιγότερο ανεπτυγμένη βιομηχανία στα δυτικά Βαλκάνια και ευρύτερα, δεν έχει ακόμη υιοθετήσει ένα επίσημο έγγραφο που να καθορίζει την εθνική βιομηχανική της πολιτική.
Σύμφωνα με την έκθεση «Παρακολούθηση και αξιολόγηση της βιομηχανικής απόδοσης και των επιπτώσεων των πολιτικών στα έξι κράτη των Δυτικών Βαλκανίων» του Περιφερειακού Συμβουλίου Συνεργασίας, η Αλβανία είναι η μοναδική χώρα στην περιοχή που δεν διαθέτει μια διαρθρωμένη πολιτική βιομηχανικής ανάπτυξης.
Η ανάλυση αναφέρει ότι η αλβανική κυβέρνηση βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της σύνταξης της στρατηγικής της. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα στερείται καθορισμένων προτεραιοτήτων και οργανωμένης δομής για τη βελτίωση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, την αύξηση των παραγωγικών δυνατοτήτων και την ένταξή της στην κοινή περιφερειακή και ευρωπαϊκή αγορά.
Η έκθεση αναδεικνύει τις διαφορετικές προσεγγίσεις των χωρών της περιοχής στην ανάπτυξη βιομηχανικής πολιτικής. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν διαθέτει εθνική βιομηχανική στρατηγική, ωστόσο η Σερβία έχει εκπονήσει μία Στρατηγική Βιομηχανικής Ανάπτυξης με στόχο τη βελτίωση της παραγωγικής δομής και την ενίσχυση των επενδύσεων στον βιομηχανικό τομέα.
Το Κόσοβο είναι ανάμεσα στις τελευταίες χώρες που υιοθέτησαν επίσημο έγγραφο για την πολιτική βιομηχανικής ανάπτυξης, με την έγκριση το 2023 της «Στρατηγική για την Ανάπτυξη της Βιομηχανίας και τη Στήριξη της Επιχειρηματικότητας μέχρι το 2030», η οποία δίνει έμφαση στον μετασχηματισμό των βασικών τομέων, στη στήριξη της καινοτομίας και στη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Το Μαυροβούνιο ξεκίνησε να διαμορφώνει πολιτικές βιομηχανικής ανάπτυξης από το 2016, ενώ το πιο πρόσφατο έγγραφο που καλύπτει την περίοδο 2019–2023 εστιάζει στον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας, την αύξηση της παραγωγικότητας και την ενσωμάτωση στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
Τα Σκόπια είναι από τις πρώτες χώρες που θέσπισαν στρατηγική πολιτικής βιομηχανίας ήδη από το 2009. Το ισχύον έγγραφο «Industrial Strategy of North Macedonia 2018–2027» θέτει ένα μακροπρόθεσμο όραμα για την ενίσχυση των παραγωγικών ικανοτήτων, την προώθηση της καινοτομίας και την ένταξη στις διεθνείς αγορές.
Η Σερβία ξεκίνησε την ανάπτυξη πολιτικών βιομηχανικής ανάπτυξης από το 2011 και έχει επικαιροποιήσει τη στρατηγική της για την περίοδο 2021–2030. Το σχέδιο αυτό στοχεύει στην ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας, στον εκσυγχρονισμό του κλάδου μέσω της υιοθέτησης προηγμένων τεχνολογιών και στην εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στηρίζοντας την καινοτομία και την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Η διαμόρφωση των πολιτικών βιομηχανικής ανάπτυξης είναι στενά συνδεδεμένη με τις προσπάθειες επιτάχυνσης της ένταξης στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά και την ικανοποίηση των ευρωπαϊκών προτύπων και απαιτήσεων, ιδιαίτερα στο πλαίσιο πρωτοβουλιών όπως η «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» και η «Νέα Βιομηχανική Στρατηγική για την Ευρώπη», καθώς και άλλων πρωτοβουλιών που υποστηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο παραγωγικός τομέας στην Αλβανία έχει εισέλθει σε μακρά φάση ύφεσης. Τα τελευταία στοιχεία της INSTAT δείχνουν ότι η γεωργική παραγωγή μειώθηκε για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά το 2024, ενώ η βιομηχανία κατέγραψε πτώση για δεύτερη χρονιά. Συγκεκριμένα, η γεωργική παραγωγή υποχώρησε κατά -1,1% το 2024 έναντι -1,8% το 2023, ενώ η βιομηχανική δραστηριότητα σημείωσε μείωση -6,7%, την πιο ισχυρή από την περίοδο της πανδημίας το 2020.
