Αλβανία: Μέσοι μισθοί 30% λιγότερο απο αυτούς των Δυτικών Βαλκανίων

Οι προεκλογικές υποσχέσεις των κομμάτων ενόψει των εκλογών της 11ης Μαΐου στην Αλβανία, όπως κατώτατος μισθός 500 ευρώ και μέσος πάνω από 1000 ευρώ, μαζί με διπλασιασμό συντάξεων, εξακολουθούν να εστιάζουν στην εξασφάλιση ενός στοιχειώδους βιοτικού επιπέδου, παρόλο που έχουν περάσει 35 χρόνια από την έναρξη της μεταπολίτευσης.

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα Αλβανίας κυβερνά από το 2013, ενώ είχε διατελέσει στην εξουσία και κατά την περίοδο 1997-2009. Το Δημοκρατικό Κόμμα κυβέρνησε μεταξύ 2005-2013. Οι μικρότερες παρατάξεις δεν έχουν καταφέρει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην πολιτική σκηνή.

Παρά τη βελτίωση σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του ’90, η Αλβανία παραμένει μία από τις φτωχότερες και πιο διεφθαρμένες χώρες της Ευρώπης, με χαμηλές αποδοχές και υψηλά ποσοστά μετανάστευσης. Το κατά κεφαλήν εισόδημα το 2024 ήταν 9.600 δολάρια, ενώ οι μισθοί και η αγοραστική δύναμη υπολείπονται σημαντικά των ευρωπαϊκών επιπέδων.

Η διακυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να βελτιώσει τις συνθήκες ουσιαστικά. Οι μέσοι μισθοί στην Αλβανία το 2024 ανήλθαν στα 770 ευρώ, περίπου 30% κάτω από τον μέσο όρο των υπόλοιπων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, εκτός Κοσόβου. Στον δημόσιο τομέα οι αυξήσεις ήταν σημαντικές, με στόχο να παρακινήσουν και τον ιδιωτικό τομέα, όμως η αντίδραση ήταν περιορισμένη. Το χάσμα ανάμεσα σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα στην Αλβανία παραμένει έντονο, ενώ σε χώρες όπως η Σερβία, οι μισθοί είναι σχεδόν ισοδύναμοι.

Η προσέγγιση της αύξησης μισθών μέσω διοικητικών αποφάσεων έχει αποδειχτεί ανεπαρκής. Η βιώσιμη αύξηση πρέπει να προέρχεται από αύξηση της παραγωγικότητας μέσω επενδύσεων, καινοτομίας και βελτίωσης δεξιοτήτων. Το αλβανικό οικονομικό μοντέλο που βασίζεται κυρίως στην οικοδομή και τις υπηρεσίες δεν στηρίζει αυτή την προοπτική.

Αντίστοιχα, οι συντάξεις είναι οι χαμηλότερες της περιοχής, με μέσο όρο 180 ευρώ το 2024, λιγότερο από το ήμισυ των άλλων βαλκανικών χωρών. Η αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη. Οι νέες συντάξεις είναι ακόμα χαμηλότερες λόγω του υψηλού ποσοστού αδήλωτης εργασίας.

Η δημογραφική γήρανση, η μετανάστευση και η ανεπίσημη εργασία απειλούν τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Η αναλογία ασφαλισμένων προς συνταξιούχους έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ οι περισσότερες συντάξεις βασίζονται μόνο στην πρώτη πυλώνα – αυτήν της υποχρεωτικής δημόσιας ασφάλισης – χωρίς να έχουν αναπτυχθεί συμπληρωματικοί ή ιδιωτικοί μηχανισμοί.

Τέλος, η Αλβανία έχει μείνει πίσω στην οικονομική σύγκλιση με την Ευρώπη. Το 1990, η Αλβανία ήταν η φτωχότερη στην ήπειρο και, παρότι έχει σημειώσει πρόοδο, το 2024 οι πολίτες της διαθέτουν μόλις το 34% του κατά κεφαλήν εισοδήματος ενός Ευρωπαίου. Ενώ οι γειτονικές χώρες προόδευσαν μέσω της ένταξης στην Ε.Ε., η Αλβανία παραμένει στάσιμη.