Τα αρχαία ελληνικά άστρα που φωτίζουν τους νυχτερινούς ουρανούς μας

Από την αρχαιότητα, οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα οι Αρχαίοι Έλληνες, στρέφονταν στον ουρανό, αναγνωρίζοντας σχήματα ζώων και αντικειμένων ανάμεσα στα άστρα, δημιουργώντας έτσι τους αστερισμούς.

Μεταξύ άλλων, διέκριναν λιοντάρια, σκορπιούς και ταύρους, όπως υποδεικνύουν σφηνοειδή κείμενα από την κοιλάδα του Ευφράτη.

Αυτά τα ανεκτίμητα μεσοποταμιακά κείμενα, ηλικίας 6.000 ετών, γραμμένα σε πήλινες πινακίδες, αποτελούν τις πρώτες καταγεγραμμένες προσπάθειες των πρώτων κοινωνιών να κατανοήσουν τον ουρανό.

Παρόλα αυτά, οι πολιτισμοί που επηρέασαν περισσότερο την ονομασία των αστερισμών ήταν οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι.

Στην Ιλιάδα, ο Όμηρος περιγράφει πώς ο Ήφαιστος δημιούργησε την ασπίδα του Αχιλλέα, περιλαμβάνοντας αστερισμούς όπως οι Πλειάδες, οι Υάδες, ο ισχυρός Ωρίωνας και η Άρκτος.

Στην εποχή του Ομήρου, οι περισσότεροι αστερισμοί αναγνωρίζονταν απλώς από τα αντικείμενα ή τα ζώα που αντιπροσώπευαν. Σταδιακά, όμως, συνδέθηκαν με μύθους, σε τέτοιο βαθμό που, όπως αναφέρει ο συγγραφέας Jean Seznec, τα άστρα «δεν συνδέονταν απλώς με θεούς ή ήρωες, αλλά θεωρούνταν θεϊκά».

Ο Πτολεμαίος της Αλεξάνδρειας κατέγραψε 1.022 αστέρια, ομαδοποιώντας τα σε 48 αστερισμούς τον 2ο αιώνα μ.Χ. Αν και η καταγραφή του δεν περιλαμβάνει αστερισμούς που φαίνονται μόνο από το νότιο ημισφαίριο, αποτελεί τη βάση για τον σύγχρονο χάρτη με τους 88 αστερισμούς, όπως ορίζονται σήμερα από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση.

Παρόλο που οι ελληνικές και ρωμαϊκές παραδόσεις επηρέασαν τα ονόματα των αστερισμών, τα λατινικά ονόματα είναι αυτά που χρησιμοποιούμε κυρίως σήμερα.

Τα ονόματα αστερισμών και πλανητών στηρίζονται στην ελληνική μυθολογία

Εκτός από τους αστερισμούς, η μυθολογία επηρέασε και τα ονόματα των πλανητών. Οι γνωστοί πλανήτες φέρουν ονόματα από τη μυθολογία, σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά τους. Για παράδειγμα, ο πλανήτης που περιστρέφεται ταχύτερα γύρω από τον ήλιο ονομάστηκε Ερμής, από τον γοργό «αγγελιοφόρο» θεό.

Η Αφροδίτη, θεά της ομορφιάς, δίνει το όνομά της στον πιο λαμπερό πλανήτη, ενώ ο Άρης, θεός του πολέμου, έδωσε το όνομά του στον πλανήτη με το κόκκινο χρώμα του αίματος. Ο Δίας, ο μεγαλύτερος θεός, ονοματοδότησε τον μεγαλύτερο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος.

Τα φεγγάρια επίσης φέρουν ονόματα μυθολογικών μορφών. Τα τέσσερα μεγάλα φεγγάρια του Δία, Ιώ, Ευρώπη, Γανυμήδης και Καλλιστώ, πήραν το όνομα των γυναικών που απήγαγε ο Δίας.

Αστερισμοί, πλανήτες και φεγγάρια διατηρούν τη σύνδεσή τους με τη μυθολογία, δίνοντάς μας μια ματιά στον τρόπο που οι αρχαίοι αντιλαμβάνονταν τον ουρανό.