Έντονες αντιδράσεις έχουν προκαλέσει τα βίντεο ξένων τουριστών από τον Αρχαιολογικό Πάρκο Φοινίκης, όπου καταγράφονται βαριά μηχανήματα να επιχειρούν στο εσωτερικό του προστατευμένου χώρου. Αρχικά, οι εικόνες ερμηνεύτηκαν ως παράνομες παρεμβάσεις από «κυνηγούς θησαυρών».
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ που μεταδίδουν αλβανικά μέσα, οι εκσκαφές των τελευταίων ημερών δεν πραγματοποιούνται από ιδιώτες, αλλά από κρατικά συνεργεία που εκτελούν έργα στο πλαίσιο του σχεδίου «Αποκατάσταση και ενίσχυση του περιμετρικού τείχους», βάσει απόφασης του Υπουργείου Οικονομίας, Πολιτισμού και Καινοτομίας από τις 25 Ιουλίου 2025. Υπεύθυνη για την εφαρμογή των εργασιών είναι η Περιφερειακή Διεύθυνση Πολιτιστικής Κληρονομιάς Αυλώνας.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν επικεντρώνεται στην ύπαρξη σχετικής άδειας, αλλά στον τρόπο εκτέλεσης των παρεμβάσεων. Η είσοδος βαρέων μηχανημάτων στο κέντρο ενός τόσο σημαντικού αρχαιολογικού πάρκου εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τον κίνδυνο φθοράς στις εκτεθειμένες αρχαιολογικές στρώσεις και στις δομές που έχουν αποκαλυφθεί προσεκτικά επί μία δεκαετία με αποκλειστική χρήση ελαφρών χειρονακτικών εργαλείων.
Η κατάσταση προβλημάτισε ακόμη περισσότερο όταν διαπιστώθηκε ότι η πρόσβαση προς το σημείο των εργασιών ήταν πλήρως αποκλεισμένη, αναγκάζοντας τους δημοσιογράφους που θέλησαν να ερευνήσουν την υπόθεση, να περπατήσουν περίπου μισή ώρα για να φτάσουν στο εργοτάξιο. Εκεί εντοπίστηκαν αρχαιολογικά κατάλοιπα εκτεθειμένα στο έδαφος, ενώ οι μπουλντόζες είχαν τοποθετηθεί ακριβώς στο κέντρο του πάρκου.
Την ίδια στιγμή, ο Δήμος Φοινίκης και άλλοι τοπικοί φορείς δηλώνουν ότι δεν είχαν καμία ενημέρωση για την έναρξη εργασιών στον χώρο, γεγονός που εντείνει τα ερωτήματα γύρω από τη διαδικασία.
Αλβανοί αρχαιολόγοι υπογραμμίζουν ότι τέτοιες πρακτικές είναι «απαράδεκτες» και δεν εφαρμόζονται σε κανένα κράτος όπου τηρούνται στοιχειώδεις κανόνες συντήρησης και προστασίας μνημείων. Όπως τονίζουν, η χρήση βαρέων μηχανημάτων σε ευαίσθητα αρχαιολογικά στρώματα ενδέχεται να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Αλβανίας, Blendi Gonxhja, υποστηρίζει ότι τα έργα είναι εγκεκριμένα και εκτελούνται σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες, επισημαίνοντας ότι για τη μετακίνηση πεσμένων ογκολίθων έως 4,8 τόνων απαιτούνται εξειδικευμένα ανυψωτικά μηχανήματα, τα οποία όπως υποστηρίζει, παρεξηγήθηκαν ως παράνομες εκσκαφές.
Την ίδια ώρα, το Φόρουμ για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην Αλβανία καταγγέλλει ότι τέτοια μέσα δεν θα έπρεπε να εισέρχονται σε έναν χώρο διεθνούς σημασίας, επισημαίνοντας πως αντίστοιχες παρεμβάσεις σε αρχαιολογικούς τόπους πραγματοποιούνται μόνο παρουσία αρχαιολόγων κάτι που, όπως αναφέρει, δεν συνέβη στη Φοινίκη.
Το Φόρουμ σημειώνει επίσης ότι η εταιρεία «JOGI shpk», η οποία έχει αναλάβει τις εργασίες σύμφωνα με το Υπουργείο, δεν διαθέτει καταγεγραμμένη εμπειρία σε έργα αποκατάστασης αρχαίων τειχών τέτοιας σημασίας, ενώ δεν υπάρχουν δημοσιευμένα στοιχεία για το συγκεκριμένο έργο στον επίσημο ιστότοπο του Ινστιτούτου Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Οι αντιδράσεις συνεχίζονται, με ειδικούς και φορείς να ζητούν πλήρη διαφάνεια, παρουσία αρχαιολόγων σε όλες τις φάσεις των εργασιών και αυστηρή τήρηση των κανόνων προστασίας ενός από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής.
