Με στρατιωτική παρέλαση στο κέντρο της κωμόπολης, αλλά και παρέλαση μαθητών και συλλόγων με τοπική ενδυμασία, εορτάστηκε, την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2025, η απελευθέρωση του Μετσόβου, παρόντων του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα και του υφυπουργού Εθνικής Αμύνης Αθανάσιου Δαβάκη, αφού προηγήθηκε δοξολογία από τον Μητροπολίτη Ιωαννίνων Μάξιμο.
Παράλληλα τιμήθηκαν οι πεσόντες ιππείς της Μεραρχίας Ιππικού κατά το έπος του 1940 στο Μνημείο Ιππέων, στην είσοδο της ορεινής κωμόπολης.
Ο κ. Τασούλας σε δηλώσεις του υπογράμμισε μεταξύ άλλων ότι “η Ελλάδα χτίζει τη μνήμη της πάνω σε γεγονότα όπως η απελευθέρωση του Μετσόβου και η θυσία των ηρώων του Ιππικού. Σήμερα, εν ελευθερία, ατενίζουμε το μέλλον με σιγουριά και αισιοδοξία, πατώντας γερά σε τέτοιες αναμνήσεις. Οι Βαλκανικοί πόλεμοι ήταν η μεγαλύτερη προσπάθεια εθνικής αποκατάστασης μετά το 1821. Με ενότητα, προπαρασκευή και αισιοδοξία. Με ενότητα, προπαρασκευή και αισιοδοξία αντικρίζουμε και το αύριο της Ελλάδας”.
Ο κ. Δαβάκης υπογράμμισε πως η ομοφροσύνη και η ενότητα ήταν στοιχεία που οδήγησαν στην απελευθέρωση και τόνισε ότι «σε μέρες ειρηνικές και με δημιουργικά έργα, προσπαθούμε να μοιάσουμε στη θυσία τους».
Εκτός των προαναφερομένων παρέστησαν ακόμη οι βουλευτές Ιωαννίνων της Ν.Δ. Μαρία Κεφάλα και Γιώργος Αμυράς και του ΠΑΣΟΚ Ιωάννης Τσίμαρης, ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης, η δήμαρχος Μετσόβου Μαρία-Χριστίνα Αβέρωφ κ. ά.
Η απελευθέρωση του Μετσόβου, που η υποδούλωσή του διήρκησε σχεδόν πέντε αιώνες, και η ενσωμάτωση του με την υπόλοιπη Ελλάδα, έγινε από τον Ελληνικό Στρατό στις 31 Οκτωβρίου 1912, πέντε ημέρες μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.
Η κατάληψη της περιοχής του Μετσόβου αποτέλεσε στρατηγικής σημασίας γεγονός, αναφορικά με την απελευθέρωση των Ιωαννίνων, μετά από 4 μήνες, αφού διευκολύνθηκε ο στρατιωτικός σχεδιασμός.
Στρατιωτικό απόσπασμα, υπό τον Αντισυνταγματάρχη Μήτσα, συνεπικουρούμενο από ανταρτικές ομάδες της Ηπείρου και Μετσοβιτών εθελοντών, καθώς και τμήματος από 53 εθελοντές Κρήτες, υπό τον Γ. Σκουλά, μετά από σκληρό αγώνα, απελευθερώνει το Μέτσοβο.
ΕΠΙΜΝΗΜΟΣΥΝΗ ΔΕΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΙΠΠΕΙΣ
Στο μεταξύ, με επιμνημόσυνη δέηση, χοροστατούντος του Μητροπολίτου Ιωαννίνων κ. Μαξίμου, τιμήθηκαν οι ιππείς, που έπεσαν στο έπος του ’40.
Κατατέθηκαν στεφάνια από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κώστα Τασούλα, τον υφυπουργό Εθνικής Αμύνης Αθανάσιο Δαβάκη, τους βουλευτές της Ν.Δ. Μαρία Κεφάλα και Γιώργο Αμυρά, τον περιφερειάρχη Ηπείρου Αλέκο Καχριμάνη, τη δήμαρχο Μετσόβου Μαρία-Χριστίνα Αβέρωφ, εκπροσώπους των στρατιωτικών και αστυνομικών αρχών, καθώς και οργανώσεων αποστράτων κ. ά.
Οι πρώτες μάχες το 1940, οι οποίες ήταν καθοριστικές, της Μεραρχίας Ιππικού, που πολεμούσε και νικούσε χωρίς ουσιαστική προπαρασκευή, χωρίς οργανωμένο σύστημα τροφοδοσίας και ανεφοδιασμού, μπαίνοντας στο πεδίο «αυθόρμητα», επηρέασαν την έκβαση του Ελληνοιταλικού πολέμου και ανύψωσαν το ηθικό του Στρατού.
Βαθιά ρίζα του Ελληνισμού τόσο στην αποτίναξη του Τουρκικού Ζυγού, όσο και στην αντίσταση στους Ιταλούς εισβολείς, υπήρξε η ένωση του ρεαλισμού με τον ιδεαλισμό.
Έτσι οι Έλληνες αγωνιστές είδαν σωστά και έπραξαν σωστά. Η ενσάρκωση της ιδέας με την πράξη, ερμηνεύει τη διάρκεια της φυλής μας.
Καρπός του εθνικού συναισθήματος και της ιστορικής συνείδησης ήταν και η απαγκίστρωση από τους Τούρκους και ο ηρωισμός του 1940.
Η ΗΡΩΙΚΗ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΓΚΡΑΜΠΑΛΑΣ
Στο ύψωμα της Γκραμπάλας, ανατολικά του Καλπακίου Ιωαννίνων, έγινε στις αρχές Νοεμβρίου του 1940 μια καθοριστική μάχη, που «έκοψε» την επέλαση των Ιταλών.
Στον λιτό τύμβο, που υπάρχει εκεί, έγινε την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2025 μια σεμνή εκδήλωση για τους στρατιώτες, που στο σημείο αυτό υπερασπίστηκαν την Πατρίδα και έπεσαν κατά την εισβολή των Ιταλών.
Τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση και ακολούθησε κατάθεση στεφάνων από τη βουλευτή της Νέας Αριστεράς Μερόπη Τζούφη, ττο δήμαρχο Ζαγορίου Γεώργιο Σουκουβέλο, το δήμαρχο Πωγωνίου Κώστυαα Καψάλη κ. ά.
Τα βιώματά του για τη μάχη αυτή, μας είχε περιγράψει παλαιότερα ο αείμνηστος Δημήτρης Ιωάννου, που είχε διατελέσει για πολλά χρόνια βουλευτής Ιωαννίνων και πρόεδρος της Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αγωνιστών Ε.Ο.Ε.Α.-ΕΔΕΣ Ν. Ζέρβα, και ο οποίος όχι μόνο συμμετείχε στη μάχη εκείνη, αλλά είχε τραυματιστεί και σοβαρά.
Τα χαράματα της 2ας Νοεμβρίου 1940 το ύψωμα της Γκραμπάλας, που ήταν καθοριστικής σημασίας για την ανακοπή της επέλαση των Ιταλών και υπερασπιζόταν δέχθηκε σφοδρό βομβαρδισμό από το ιταλικό πυροβολικό αλλά και την αεροπορία. Λίγο μετά ξεκίνησε η εφόρμηση του Ιταλικού πεζικού με το λόχο Αlbanezi Volontari να σκαρφαλώνει στη νότια κορυφή της Γκραμπάλας (1160μ.).
Το ύψωμα υπερασπιζόταν 80 άνδρες του 1ου Λόχου της 8ης Μεραρχίας, με επικεφαλής τον Υπλ/γό Βάσιλα. Το δεύτερο με 70 άνδρες του 7ου Λόχου με επικεφαλής τον Υπλ/γό Καραμπάτη. Ανάμεσά τους ο διοικητής του ΙΙΙ/15 τάγματος, Κ. Πανταζής, με τη διμοιρία πολυβόλων Αναγνωστόπουλου.
Αξημέρωτα της 3ης Νοεμβρίου, οι Έλληνες στρατιώτες αντεπιτίθενται, ανεβαίνοντας λαχανιασμένοι στις θέσεις του εχθρού, τις οποίες πλησίασαν αθόρυβα, και ρίχτηκαν στη μάχη με τις ξιφολόγχες στα χέρια, πολεμώντας σώμα με σώμα, ενώ η ιαχή “εμπρός” συνόδευε τις ριπές αυτομάτων και τις εκρήξεις χειροβομβίδων.
Οι Αλβανοί, που είχαν επιστρατεύσει οι Ιταλοί στο μέτωπο, υποχωρούν και η νίκη των Ελλήνων είναι πλέον διασφαλισμένη.
Για άλλη μια φορά η ορμή του στρατού της Ελλάδας άπλωσε τις φτερούγες προστασίας της Πατρίδας πάνω στα άγρια βουνά, γράφοντας έπη, χαρίζοντας ορόσημα και στήνοντας τρόπαια.
Η 8η Μεραρχία, που κρατούσε στην πρώτη γραμμή αντίσταση με γενναιότητα, ξεπέρασε το θρύλο.
Ουδεμία ιδέα υποχώρησης υπήρξε. Από των διοικητών των μονάδων μέχρι του τελευταίου στρατιώτη μια μόνο επιθυμία υπήρχε: Ο αγώνας. Και ήταν αποφασισμένοι να πέσουν.
Αλλά πρωτίστως είχαν πάρει την απόφαση να πολεμήσουν με θάρρος, αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα, έστω και αν οι δυνάμεις των αντιπάλων ήταν υπέρτερες.
Ο στρατός μας εκτινάχθηκε στις βουνοκορφές των Ολύμπως του ιδεώδους, έγινε τιτανικός.
Οι Έλληνες με το να κρεμιούνται στα σχοινιά αιφνιδιάζοντας τους Ιταλούς από τα νώτα και να πολεμούν με τα χέρια, απέδειξαν πως κάτω από την έννοια του καθήκοντος η τόλμη είναι η πιο μεγάλη αρετή.
