Με μια ματιά Ο πρώην πρόεδρος της Αλβανίας, Ιλίρ Μέτα, ο οποίος παραμένει προφυλακισμένος και κάνει λόγο για πολιτική δίωξη, επανήλθε με νέες αιχμές κατά του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα σχετικά με τη συμφωνία για την ΑΟΖ και τις θαλάσσιες ζώνες με την Ελλάδα. Σε συνέντευξη του στο SYRI.net, με αφορμή και την πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια στα Τίρανα, ο πρώην πρόεδρος της Αλβανίας κατηγόρησε τον Ράμα για έλλειψη διαφάνειας, παρασκηνιακές κινήσεις και χειρισμούς που, όπως υποστηρίζει, έγιναν χωρίς θεσμική νομιμοποίηση.
Ο Μέτα αναφέρθηκε εκτενώς στις διαπραγματεύσεις του 2018 μεταξύ των τότε υπουργών Εξωτερικών Ντιτμίρ Μπουσάτι και Νίκου Κοτζιά, υποστηρίζοντας ότι υπήρξε ουσιαστική πρόοδος πριν οι συνομιλίες οδηγηθούν σε αδιέξοδο. Παράλληλα, άφησε αιχμές ότι ο Νίκος Δένδιας είχε λάβει λανθασμένη ενημέρωση από την αλβανική πλευρά για την υπόθεση της Χάγης, ενώ υπενθύμισε πως ήταν ο μόνος Αλβανός πρόεδρος που ανέλαβε την πολιτική ευθύνη να δώσει αλβανική υπηκοότητα στον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο.
Η πλήρης συνέντευξη:
Ερώτηση: Κύριε Μέτα, μετά την επίσκεψη του Έλληνα υπουργού Άμυνας κ. Δένδια, επαναφέρατε τις ευθύνες του πρωθυπουργού Ράμα όχι μόνο για το μπλοκάρισμα της λύσης στο ζήτημα της θάλασσας το 2018, αλλά και επειδή λειτούργησε ως εκπρόσωπος των ελληνικών συμφερόντων με τη δήλωση της 20ής Οκτωβρίου 2020 για παραπομπή της υπόθεσης στη Χάγη.
Ιλίρ Μέτα: Για τόσο σημαντικά ζητήματα είμαι υποχρεωμένος να μιλώ και να ενεργώ με κρατική ευθύνη και όχι με πολιτικά ή προσωπικά κριτήρια, ακόμη και εδώ όπου βρίσκομαι.
Θέλω να τονίσω ότι το ζήτημα της θάλασσας δεν είναι ούτε όπως οι εκλογές στη Χιμάρα, που επαναλαμβάνονται κάθε τέσσερα χρόνια, ούτε όπως οι υποθέσεις περιουσιών στη Γυαλί ή στη Χιμάρα, οι οποίες μπορούν να επανεξεταστούν στο μέλλον.
Είναι σοκαριστικό να ακούει κανείς στις τηλεοπτικές εμφανίσεις του πρωθυπουργού Ράμα για το θέμα της θάλασσας δηλώσεις που δείχνουν, στην καλύτερη περίπτωση, πλήρη κρατική ανευθυνότητα. Αντί να μιλά ως πρωθυπουργός της Αλβανίας, μιλά σαν δικηγόρος της άλλης πλευράς.
Το μπλοκάρισμα της συμφωνίας για τη θάλασσα το 2018 έχει μόνο ένα όνομα και έναν υπεύθυνο: τον Έντι Ράμα. Κανένας εσωτερικός παράγοντας δεν μπορούσε να την μπλοκάρει, αφού όλοι αποδέχθηκαν την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο κινητοποιήθηκε μετά την προσφυγή του Ράμα και του Σοσιαλιστικού Κόμματος κατά της συμφωνίας που είχαν υπογράψει το 2009 η κ. Μπακογιάννη και ο κ. Μπάσα.
Επίσης, το 2018 κανένας τρίτος παράγοντας – και εδώ θέλω να είμαι ξεκάθαρος – ούτε η Τουρκία είχε συμφέρον να μπλοκάρει τη συμφωνία, καθώς τα δικά της συμφέροντα δεν επηρεάζονταν, όπως συνέβαινε το 2009.
Είναι γνωστό ότι στις 13 Μαρτίου 2018, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, υπέγραψα την εξουσιοδότηση υπ’ αριθμόν 733 στις 19 Μαρτίου 2019 για τον υπουργό Ευρώπης και Εξωτερικών Υποθέσεων, ώστε να δοθεί πλήρης εξουσιοδότηση στην αλβανική διαπραγματευτική ομάδα, σύμφωνα με τα κριτήρια της προεδρικής εξουσιοδότησης που βασίζονταν στην απόφαση υπ’ αριθμόν 15 της 15ης Απριλίου 2010 του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Κατά την περίοδο Απριλίου – Ιουνίου 2018 πραγματοποιήθηκαν, σύμφωνα με όσα είχα ενημερωθεί, τρεις επίσημοι γύροι διαπραγματεύσεων.
Την ίδια στιγμή γνώριζα ότι υπήρχαν ορισμένα προβλήματα που δεν διαχειριζόταν σωστά η διαπραγματευτική ομάδα, η οποία ενώ αρχικά είχε προχωρήσει πολύ καλά, στη συνέχεια συνάντησε δυσκολίες από την ελληνική πλευρά, που αντιλαμβανόταν ότι έχανε έδαφος στις διαπραγματεύσεις, μέχρι που ζήτησε να συνεχιστούν σε πολιτικό επίπεδο για τα άλυτα ζητήματα.
Στις 31 Μαΐου ενημερώθηκα επίσημα μέσω επιστολής, υπογεγραμμένης στις 30 Μαΐου από το πιο έμπειρο μέλος της διαπραγματευτικής μας ομάδας, η οποία απευθυνόταν στον Πρόεδρο, τον Πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών. Σε αυτήν εξέφραζε επιφυλάξεις για την πορεία των διαπραγματεύσεων της 14ης και 15ης Μαΐου και ειδικά για τις βεβιασμένες αντιδράσεις του επικεφαλής της ομάδας μας, ο οποίος για κρίσιμα ζητήματα που έθετε η ελληνική πλευρά δεν ζητούσε χρόνο για διαβούλευση ούτε με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας ούτε καν με τον υπουργό Εξωτερικών, όπως έκανε η ελληνική πλευρά σε αντίστοιχες περιπτώσεις.
Αργότερα ενημερώθηκα ότι ασκήθηκαν τεράστιες πιέσεις σε αυτό το αξιότιμο μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας, έναν κορυφαίο γνώστη του διεθνούς δικαίου, επειδή είχε ενημερώσει και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Υπό αυτές τις συνθήκες αναγκάστηκα να συναντηθώ με τον πρωθυπουργό Ράμα στις 13 Ιουνίου 2018 στην Προεδρία.
Του ξεκαθάρισα ότι οι διαπραγματευτές δεν μπορούσαν να υπερβούν τις αρμοδιότητές τους όπως αυτές καθορίζονταν από την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ήμουν πεπεισμένος ότι η ελληνική πλευρά δεν ήταν υποχρεωμένη να τηρεί αυστηρά την απόφαση του δικού μας Συνταγματικού Δικαστηρίου, ενώ παράλληλα ζητούσε τα άλυτα ζητήματα να επιλυθούν στη βάση πολιτικής βούλησης. Για αυτό του ζήτησα να αναλάβει ο ίδιος την ηγεσία των διαπραγματεύσεων ώστε να μη χαθεί η ευκαιρία που υπήρχε, αφού έναν χρόνο αργότερα θα διεξάγονταν οι βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα, όπου αναμενόταν η νίκη της Νέας Δημοκρατίας.
Τον διαβεβαίωσα για την πλήρη στήριξή μου στην όσο το δυνατόν πιο ευνοϊκή επίλυση του ζητήματος, καθώς είχε γίνει πολύ καλή δουλειά μέχρι τότε από τους διαπραγματευτές μας.
Η πολιτική εμπλοκή του ήταν αναγκαία, καθώς ήταν όχι μόνο επικεφαλής της κυβέρνησης αλλά και της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, αφού σε κάθε περίπτωση η συμφωνία θα έπρεπε να εγκριθεί από τη Βουλή.
Συμφώνησε πλήρως με το σκεπτικό μου, όμως επί μήνες δεν υπέβαλε αίτημα για εξουσιοδότηση.
Έτσι αναγκάστηκα, με επίσημο έγγραφο που πρωτοκολλήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2018 με αριθμό 327/9, να του ζητήσω εκ νέου να συνεχίσει ο ίδιος τις διαπραγματεύσεις, όπως είχαμε συμφωνήσει στις 13 Ιουνίου 2018.
Και σε αυτό το αίτημα, καμία αντίδραση.
Στις 5 Οκτωβρίου 2018 δέχθηκα σε επίσημη συνάντηση τον κ. Δημήτρη Αβραμόπουλο, τότε επίτροπο Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και προσωπικό μου φίλο από την εποχή που ήταν δήμαρχος Αθηναίων και εγώ πρωθυπουργός.
Στο τέλος της συνάντησης με ρώτησε γιατί μπλόκαρα τις διαπραγματεύσεις για τη θάλασσα με την Ελλάδα, αφού δεν έπρεπε να χαθεί αυτή η ευκαιρία.
Όταν όμως άκουσε τις εξηγήσεις μου, εξεπλάγη από το πόσο λανθασμένα είχε ενημερωθεί.
Του ζήτησα να διαβεβαιώσει τον πρωθυπουργό Τσίπρα και την ελληνική κυβέρνηση για τη βούλησή μου να ολοκληρωθεί η συμφωνία το συντομότερο δυνατό.
Οι θεσμικές προσπάθειές μου συνεχίστηκαν μέχρι και το έγγραφο υπ’ αριθμόν 327/11 της 20ής Νοεμβρίου 2018, με το οποίο ζητούσα απευθείας από τον πρωθυπουργό Ράμα να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις και να υποβάλει αίτημα για να αναλάβει την ολοκλήρωσή τους.
Καμία αντίδραση, ακόμη και όταν στη συνέχεια έγινε και υπουργός Εξωτερικών.
Η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν η δήλωσή του στις 20 Οκτωβρίου 2020 μαζί με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών κ. Δένδια, ότι οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει να παραπέμψουν την υπόθεση στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Η δήλωση αυτή ήταν σοκαριστική, διότι δεν επρόκειτο για διακυβερνητική αλλά για διακρατική συμφωνία τεράστιας σημασίας.
Όχι μόνο το Σύνταγμα, αλλά και η ειδική απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου καθορίζουν ξεκάθαρα τις ευθύνες κάθε θεσμού της αλβανικής πλευράς σε μια τέτοια συμφωνία, συμπεριλαμβανομένων του Κοινοβουλίου, του Προέδρου, του Υπουργικού Συμβουλίου, του υπουργού Εξωτερικών και της διαπραγματευτικής ομάδας.
Με ποιον είχε διαβουλευθεί λοιπόν από την αλβανική πλευρά για να παρουσιάσει το θέμα ως τετελεσμένο; Με βάση ποια συνταγματική, νομική ή διοικητική πράξη;
Επίσης, με ποιον είχε διαβουλευθεί όταν χαιρέτισε δημόσια την επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια που ανακοίνωσε η ελληνική πλευρά; Τι κέρδιζε η Αλβανία από αυτό;
Την ίδια στιγμή, όσοι γνωρίζαμε το παρασκήνιο ήμασταν ενημερωμένοι ότι η νέα ελληνική κυβέρνηση ήθελε να μηδενίσει τις επίσημες διαπραγματεύσεις του 2018 και ήταν εκείνη που ενδιαφερόταν να πάει η υπόθεση στη Χάγη.
Δεν ήταν η κυβέρνηση Ράμα που είχε ζητήσει την προεδρική εξουσιοδότηση για τις διαπραγματεύσεις με αίτημα πρωτοκολλημένο στις 13 Φεβρουαρίου 2018; Γιατί έπρεπε να ακυρωθεί όλη η δουλειά που είχε γίνει και οι συμφωνίες που είχαν επιτευχθεί; Τι κέρδιζε η Αλβανία;
«Το κερασάκι στην τούρτα» ήταν η δήλωση του υπουργού Δένδια στις 23 Μαΐου 2022, όταν είπε: «Συμφωνήσαμε να παραπέμψουμε το ζήτημά μας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Αυτό δεν έχει συμβεί ακόμη επειδή ο Πρόεδρος δεν έχει δώσει τη σχετική εξουσιοδότηση στον πρωθυπουργό. Όπως φαίνεται, η Αλβανία θα εκλέξει νέο Πρόεδρο μέσα στους επόμενους 2-3 μήνες. Άρα τότε θα είναι εφικτό».
Η δήλωση αυτή αποδεικνύει όχι μόνο ότι ο κ. Δένδιας ήταν κακώς ενημερωμένος, αφού μέχρι τις 24 Ιουλίου 2022 δεν είχε φτάσει ποτέ αίτημα εξουσιοδότησης από τον πρωθυπουργό Ράμα για το ζήτημα της θάλασσας, αλλά και ότι η δήλωση του Ράμα στις 20 Οκτωβρίου 2020 περί συμφωνίας για τη Χάγη ήταν αντισυνταγματική και ανεύθυνη, αφού ακόμη και για την παραπομπή στη Χάγη απαιτούνταν η εξουσιοδότηση του Προέδρου της Δημοκρατίας και όχι απλώς μια προκαταρκτική συνεννόηση με αυτόν και το Κοινοβούλιο.
Με λίγα λόγια, μπορούμε να πούμε ότι από το σύνθημα του Ράμα το 2013 «μηδενικά προβλήματα με τους γείτονες», περάσαμε στο «μηδενική διαφάνεια» για το θέμα της θάλασσας.
Ούτε καν οι εισηγήσεις της “Omnis Strategy” για το θέμα της θάλασσας και τις συνέπειες μιας προσφυγής στη Χάγη, για τις οποίες πληρώθηκαν 3 εκατομμύρια ευρώ, δεν δημοσιοποιούνται.
Ερώτηση: Δηλαδή κατηγορείτε τον πρωθυπουργό ότι παραπλάνησε τον κ. Δένδια, λέγοντάς του ότι σας είχε στείλει αίτημα εξουσιοδότησης αλλά εσείς το μπλοκάρατε;
Ιλίρ Μέτα: Αυτό το λέτε δικαιολογημένα εσείς. Εγώ, πάντως, για να διευκολύνω τον κ. Ράμα, μπορώ να πω ότι ίσως έστειλε «κατά λάθος» το αίτημα εξουσιοδότησης στην Προεδρία της Ελλάδας και του το επέστρεψαν ως αναρμόδιο, αφού εγώ αποχώρησα από την Προεδρία στις 22 Ιουλίου 2022.
Ερώτηση: Μήπως αυτές οι τοποθετήσεις σας επηρεάζουν αρνητικά τόσο το συγκεκριμένο ζήτημα όσο και τις σχέσεις με την Ελλάδα;
Ιλίρ Μέτα: Η ειλικρίνεια, η εντιμότητα και η διαφάνεια δεν μπορούν ποτέ να βλάψουν τις σχέσεις και τη συνεργασία μεταξύ δύο χωρών.
Οι σχέσεις μου όχι μόνο με την Ελλάδα αλλά και με όλους τους γείτονες ήταν πάντοτε πολύ εποικοδομητικές και θετικές.
Μην ξεχνάτε ότι από τους επτά Προέδρους, συμπεριλαμβανομένου και του αείμνηστου Ραμίζ Αλία, κανείς δεν ανέλαβε την ευθύνη να δώσει αλβανική υπηκοότητα στον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο Γιαννουλάτο.
Είμαι βέβαιος ότι πέρα από τις δημόσιες επιθέσεις που θα δέχονταν, τους βάραινε και το ερώτημα μήπως αυτό χρησιμοποιούνταν αργότερα ώστε και ο διάδοχός του να είναι Έλληνας και όχι Αλβανός.
Όμως εγώ ανέλαβα αυτή την ευθύνη, παρά αυτή τη θεμιτή ανησυχία, και ο χρόνος απέδειξε ότι ήταν μια πολύ σωστή, ακόμη και καθυστερημένη, απόφαση.
Όταν ανέλαβα αυτή την ευθύνη, το έκανα προσωπικά, γιατί ήταν αποκλειστική αρμοδιότητα του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Αντίθετα, ο Έντι Ράμα ζητά απεριόριστη εξουσία και μόνο προνόμια, αλλά ποτέ δεν αναλαμβάνει ευθύνη — πάντα φταίνε οι άλλοι.
Όσο για τα «επιτεύγματά» του με τους γείτονες, δεν χρειάζεται να αναλύσουμε μόνο τις αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές απέναντι στην Ελλάδα. Αρκούν τα σκάνδαλα στις σχέσεις με το Κόσοβο ή το σχέδιο των «Ανοιχτών Βαλκανίων» και οι συζητήσεις περί αλλαγής συνόρων.
Άρα, από τα «μηδενικά προβλήματα», περάσαμε στη μηδενική διαφάνεια και στη μηδενική ευθύνη.
Ο Μέτα μιλάει από τη φυλακή για κρυφές διπλωματίες! ΑΟΖ, Ράμα, Δένδιας… τι γίνεται εκεί;