Η απαγωγή του Γερμανού υποστρατήγου Χάινριχ Κράιπε στην Κρήτη, κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής του νησιού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αποτελεί μια από τις πιο τολμηρές και θρυλικές πράξεις αντίστασης. Η επιχείρηση, την οποία εκτέλεσαν μέλη της βρετανικής Υπηρεσίας Ειδικών Επιχειρήσεων (SOE) μαζί με Κρητικούς αντάρτες, ανέδειξε το θάρρος και την αποφασιστικότητα των ντόπιων, που αντιστάθηκαν στους κατακτητές με κάθε δυνατό τρόπο.
Αρχικά, ο στόχος της επιχείρησης ήταν ο διαβόητος Γερμανός στρατηγός Φρίντριχ-Βίλχελμ Μίλερ, γνωστός και ως «Χασάπης της Κρήτης» λόγω των εγκλημάτων του κατά αμάχων. Ωστόσο, λίγες μόλις μέρες πριν την επιχείρηση, ο Μίλερ μετατέθηκε στο Ανατολικό Μέτωπο και τη θέση του ανέλαβε ο Χάινριχ Κράιπε. Οι δύο Βρετανοί αξιωματικοί, ο ταγματάρχης Πάτρικ Λη Φέρμορ και ο λοχαγός Γουίλιαμ Στάνλεϊ Μος, αποφάσισαν να προχωρήσουν στην απαγωγή του νέου διοικητή, κρίνοντας πως «ένας στρατηγός είναι πάντα πολύτιμος στόχος».
Στην αποστολή συμμετείχαν τέσσερις Κρητικοί της αντίστασης: Αντώνης και Γρηγόρης Παπαλεωνίδας, Μιχάλης Ακουμιανάκης και Γρηγόρης Χναράκης. Οργανωτικά, πολύτιμη ήταν και η συμβολή των Γιώργου Τυράκη και Εμμανουήλ Πατεράκη. Παρότι ένας ανώτερος αξιωματικός της SOE στο Κάιρο, ο Μπίκχαμ Σουίτ-Έσκοτ, είχε εκφράσει την αντίρρησή του, φοβούμενος βαριές συνέπειες για τους Κρητικούς, η επιχείρηση εγκρίθηκε.
Η εκπαίδευση του πυρήνα της ομάδας έγινε σε στρατόπεδο της SOE στην Παλαιστίνη, απ’ όπου στις 4 Ιανουαρίου 1944 ξεκίνησαν με προορισμό το οροπέδιο Καθαρού στην Κρήτη. Λόγω κακοκαιρίας, μόνο ο Λη Φέρμορ κατάφερε να πραγματοποιήσει ρίψη με αλεξίπτωτο, ενώ οι υπόλοιποι επέστρεψαν στην Αίγυπτο και προσπάθησαν ανεπιτυχώς να φτάσουν στην Κρήτη επτά φορές μέχρι να καταφέρουν τελικά να αποβιβαστούν με μηχανοκίνητο σκάφος στις 4 Απριλίου.
Αφού κρύφτηκαν στα βουνά, ο Λη Φέρμορ και ο Ακουμιανάκης μετέβησαν μεταμφιεσμένοι στο Ηράκλειο για να παρακολουθήσουν τις κινήσεις του στρατηγού. Ο Κράιπε πήγαινε κάθε μέρα από τη βίλα του στο Αρχάνες στο διοικητήριο και επέστρεφε το βράδυ. Μια μέρα, περνώντας από μπροστά τους με τον σοφέρ του, ο Κράιπε τους χαιρέτησε, γεγονός που ενέπνευσε στους Βρετανούς την ιδέα της ενέδρας.
Η ενέδρα οργανώθηκε σε στροφή του δρόμου κοντά στο χωριό Σκαλάνι, ώστε το αυτοκίνητο να αναγκαστεί να επιβραδύνει. Η ομάδα ενισχύθηκε με άλλους τέσσερις Κρητικούς: τον Ευστράτιο Σαβιολάκη, τον Δημήτρη Τζατζαδάκη, τον Νικόλαο Κόμη και τον Αντώνη Ζωιδάκη, που χρησίμευσαν ως οδηγοί στα βουνά.
Οι πρώτες τρεις απόπειρες απέτυχαν λόγω πρόωρης επιστροφής του στρατηγού ή κακοκαιρίας. Τελικά, το βράδυ της 26ης Απριλίου 1944, στις 9:30, στήθηκε η ενέδρα. Οι Λη Φέρμορ και Μος, μεταμφιεσμένοι σε Γερμανούς στρατονόμους, σταμάτησαν το αυτοκίνητο και ζήτησαν τα χαρτιά του οδηγού. Ο Κράιπε κατέβηκε για να διαμαρτυρηθεί, οπότε ο Λη Φέρμορ του κόλλησε το πιστόλι στο στήθος και του δήλωσε ότι είναι αιχμάλωτος των Βρετανών.
Ο Γερμανός σοφέρ βγήκε από το όχημα, αλλά δέχτηκε χτύπημα από τον Μος και λιποθύμησε. Ο Πατεράκης έδεσε τον Κράιπε, ο Λη Φέρμορ φόρεσε το πηλήκιό του και πήρε τη θέση του συνοδηγού, ενώ ο Μος οδήγησε το όχημα περνώντας από 22 φυλάκια με επιτυχία. Στη συνέχεια, χωρίστηκαν: ο Μος με τον Πατεράκη και τον αιχμάλωτο πήγαν προς τα βουνά, ενώ ο Λη Φέρμορ με τον Τυράκη εγκατέλειψαν το αυτοκίνητο κοντά στη θάλασσα για να παραπλανήσουν τους Γερμανούς ότι η διαφυγή έγινε από θαλάσσης.
Μέσα στο αυτοκίνητο άφησαν ένα γράμμα που δήλωνε ότι η επιχείρηση έγινε αποκλειστικά από Βρετανούς, χωρίς τη βοήθεια Κρητικών, ώστε να αποτρέψουν γερμανικά αντίποινα. Μαζί με το γράμμα άφησαν ένα μπερέ κομάντο, τσιγάρα και ένα μυθιστόρημα της Αγκάθα Κρίστι.
Η ομάδα μετακινήθηκε στο χωριό Ανώγεια, όπου την επόμενη μέρα πέταξαν γερμανικά αεροπλάνα προκηρύξεις που απειλούσαν με αντίποινα εάν ο στρατηγός δεν παραδινόταν μέσα σε τρεις ημέρες. Για να τον προστατεύσουν, μεταφέρθηκε στον Ψηλορείτη και στη συνέχεια στο χωριό Παντάνασσα, απ’ όπου έγινε προσπάθεια επικοινωνίας με το Κάιρο. Ένας αγγελιοφόρος έφερε ασύρματο και έτσι κανονίστηκε η διαφυγή μέσω της παραλίας Ροδάκινου στο Ρέθυμνο, με τη βοήθεια ανταρτών.
Στις 14 Μαΐου 1944, η ομάδα επιβιβάστηκε σε σκάφη της Μοίρας Υποβρυχίων Καταστροφών μαζί με τον Κράιπε, δύο Γερμανούς αιχμαλώτους και έναν άρρωστο Σοβιετικό αιχμάλωτο. Έφτασαν ασφαλώς στη βάση της Μέρσα Ματρούχ στην Αίγυπτο.
Όπως είχε προβλέψει ο αξιωματικός του Καΐρου, οι γερμανικές αντιδράσεις ήταν βίαιες. Στις 13 Αυγούστου, οι Γερμανοί κατέστρεψαν ολοσχερώς τα Ανώγεια, εκτελώντας τους άντρες που δεν είχαν προλάβει να καταφύγουν στα βουνά.
Παρά τα θλιβερά αντίποινα, η απαγωγή του στρατηγού αποτέλεσε πηγή υπερηφάνειας για τους Κρητικούς. Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ τιμήθηκε με το Διακεκριμένο Τάγμα Υπηρεσιών και ο Γουίλιαμ Στάνλεϊ Μος με το Σταυρό της Στρατιωτικής Αξίας για το θάρρος τους.
Ο Λη Φέρμορ έγραψε το έργο «Απαγάγοντας έναν Στρατηγό», που δημοσιεύτηκε μετά τον θάνατό του το 2014. Ο Μος περιέγραψε την εμπειρία του στο βιβλίο «Ill Met by Moonlight», το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1957 με πρωταγωνιστές τον Ντέρκ Μπογκαρντ και τον Ντέιβιντ Όξλεϊ.
Ο Χάινριχ Κράιπε, που είχε πολεμήσει και στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μεταφέρθηκε αρχικά στην Αίγυπτο και στη συνέχεια στον Καναδά ως αιχμάλωτος μέχρι το 1947. Θεωρήθηκε αντιναζιστής, και η συνάντησή του με τον Λη Φέρμορ και άλλους πρώην εχθρούς σε ελληνική τηλεοπτική εκπομπή το 1972, υπήρξε μοναδική στιγμή συμφιλίωσης. Πέθανε το 1976 στο Νόρτχαϊμ της Γερμανίας σε ηλικία 81 ετών.
Το Himara.gr στο Google News
