Η Βόρειος Ήπειρος από τον Οκτώβριο του 1914, όταν η Ελλάς, με υπόδειξη της Αντάντ (Εntente), την ανακατέλαβε, τελούσε μεν υπό ελληνική διοίκηση, δεν είχεν όμως επιδικασθή ούτε ενσωματωθή στην Ελλάδα.

Παρόλα αυτά, η ελληνική νομοθεσία είχε επεκταθεί και εφαρμοζόταν στους δύο νομούς, πρώην Σαντζάκια, του Αργυροκάστρου και της Κορυτσάς. Ο Νομός Αργυροκάστρου περιελάμβανε τις επαρχίες: Λεσκοβικίου, Πρεμετής, Χιμάρας, Τεπελενίου, Δελβίνου και Αργυροκάστρου, ενώ ο Νομός Κορυτσάς περιελάμβανε τις επαρχίες: Κολωνίας και Κορυτσάς.

του Κώστα Μάρη*

Έτσι οι Βορειοηπειρώτες εδιοικούντο, εδικάζοντο, εφορολογούντο, εστρατεύοντο σύμφωνα με τους ελληνικούς νόμους και γενικώς εθεωρούντο ως ισότιμοι Έλληνες πολίτες και το έδαφος της Βορείου Ηπείρου ως τμήμα της ελληνικής Επικρατείας.

Στις 6 Δεκεμβρίου 1915 διενεργήθηκαν στην Ελλάδα γενικές βουλευτικές εκλογές για την συγκρότηση της Βουλής της ΚΑ’ Περιόδου.

Οι εκλογές διενεργήθηκαν σ’ όλη την Επικράτεια με εκλογικούς καταλόγους και άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία, όπως όριζε το ελληνικό Σύνταγμα και ο ελληνικός εκλογικός νόμος και υπήρξαν οι πρώτες και τελευταίες ελεύθερες εκλογές, απ’ όσες πραγματοποιήθηκαν μέχρι σήμερα στον Βορειοηπειρωτικό Χώρο. Και εξέλεξαν τότε οι Βορειοηπειρώτες 16 αντιπροσώπους για την Βουλή των Ελλήνων.

Οι νομίμως εκλεγέντες και από τα Πρωτοδικεία Αργυροκάστρου και Κορυτσάς ανακηρυχθέντες 16 βουλευτές είναι οι εξής κατά Νομό και σειρά επιτυχίας:

α.- 10 εκ του Νομού Αργυροκάστρου,

Δημήτριος Δούλης,
Σπύρος Σπυρομίλιος,
Βασίλειος Σωτηριάδης,
Πέτρος Ζάππας,
Δημήτριος Παπούλας,
Θεμιστοκλής Μπαμίχας,
Κυριάκος Κυρίτσης,
Χριστόδουλος Γιόσκας,
Βασίλειος Πουτέτσης
Θεμιστοκλής Αδαμίδης.

β.- 6 εκ του Νομού Κορυτσάς,

Ιωσήφ Αδαμίδης,
Κωνσταντίνος Πολένας,
Δημήτριος Ζήκος,
Επαμεινώνδας Χαρισιάδης,
Κωνσταντίνος Σκενδέρης
Ευκλείδης Σιώμος.

Απ’ τους ανωτέρω ήσαν:

8 Δικηγόροι, 3 Ιατροί, 2 ανώτεροι αξιωματικοί εν αποστρατεία, 1 Έμπορος, 1 Δημοσιογράφος και 1 Κτηματίας.

Το υψηλότατο για την εποχή μορφωτικό και επαγγελματικό επίπεδο των βουλευτών, αντανακλά τον βαθμό παιδείας των Βορειοηπειρωτών, αποτέλεσμα του πυκνού δικτύου ελληνικών εκπαιδευτηρίων που λειτουργούσαν κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας στην Ήπειρο, εν αντιθέσει προς τους τουρκαλβανικούς πληθυσμούς στους οποίους ο αναλφαβητισμός ξεπερνούσε το 98%. Και για να υπάρχει και ένα μέτρο συγκρίσεως, αρκεί ν’ αναφερθή ότι το 1965 (δηλαδή μισόν αιώνα μετά) το 14,5% των μελών της Βουλής της Αλβανίας δεν είχε ολοκληρώσει ούτε την υποχρεωτική εκπαίδευση !!!

Σημειωτέον ότι οι βουλευτές της Βορείου Ηπείρου εξελέγησαν ως ανεξάρτητοι, δεν ήσαν δηλαδή εντεταγμένοι σε καμμία από τις πολιτικές παρατάξεις της εποχής και άρα δεν ήσαν δέσμιοι κομματικών εξαρτήσεων και σκοπιμοτήτων. Και αποτελούν μέχρι σήμερα το μοναδικό παράδειγμα τοπικής ενότητος και ομοψυχίας εκλεγμένων εκπροσώπων, που ενεργούσαν μόνον προς εξυπηρέτηση της ιδιαιτέρας Πατρίδος τους και όχι προς απόκτηση προσωπικών ωφελημάτων, μέσω του διαλυτικού κομματικού ανταγωνισμού.

*Πρώην Πρόεδρος Συλλόγου Βορειοηπειρωτών