Οι φορολογικές πολιτικές της Αλβανίας είχαν ελάχιστη αποτελεσματικότητα στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, σύμφωνα με την Έκθεση για την Κοινωνική Ανάπτυξη 2025 του ΟΗΕ.

Η έκθεση υπογραμμίζει πώς η φορολογική πολιτική συμβάλλει στον περιορισμό της ανισότητας σε διάφορες χώρες. Στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, οι μηχανισμοί φορολόγησης και αναδιανομής μειώνουν αισθητά τις κοινωνικές ανισότητες· αντιθέτως, σε χώρες όπως η Αλβανία, το αποτέλεσμα παραμένει περιορισμένο.

Η χώρα κατατάσσεται ανάμεσα στα κράτη όπου ο ρόλος της φορολογικής πολιτικής είναι ασθενής. Στον σχετικό πίνακα, η Αλβανία εμφανίζεται δίπλα στη Ρωσία, τη Σερβία και τη Μαλαισία, με ελάχιστη διαφορά μεταξύ του συντελεστή Gini των εισοδημάτων της αγοράς και αυτού που καταγράφεται μετά τη φορολόγηση και τις κοινωνικές μεταβιβάσεις. Ο πρώτος δείκτης αποτυπώνει την ανισότητα πριν από την παρέμβαση του κράτους, ενώ ο δεύτερος μετρά την ανισότητα μετά τη φορολογική επιβάρυνση και την παροχή συντάξεων, κοινωνικών βοηθημάτων και δημόσιων υπηρεσιών.

Με βάση αυτή τη μέτρηση, η έκθεση καταλήγει ότι το αλβανικό φορολογικό σύστημα –συμπεριλαμβανομένων των φόρων και των προγραμμάτων κοινωνικής στήριξης– δεν καταφέρνει να μειώσει ουσιαστικά το χάσμα ανάμεσα στα πλουσιότερα και τα φτωχότερα στρώματα.

Αντιθέτως, χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπως η Ιρλανδία, το Βέλγιο, η Φινλανδία και η Αυστρία, καταγράφουν τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, μειώνοντας τις κοινωνικές ανισότητες κατά 12 έως 16 ποσοστιαίες μονάδες. Η σύγκριση αυτή αναδεικνύει τον περιορισμένο χαρακτήρα της αλβανικής πολιτικής, καθώς η φορολογία και η κατανομή των δημόσιων πόρων δεν λειτουργούν ως ισχυροί μηχανισμοί κοινωνικής εξισορρόπησης.

Ενώ αρκετές χώρες της περιοχής ή και πέραν αυτής αξιοποιούν τη φορολογική πολιτική ως βασικό εργαλείο για την αναδιανομή του πλούτου, η Αλβανία –παρά τη σοσιαλιστική κατεύθυνση της κυβέρνησης– κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων. Μια τέτοια εξέλιξη ενδέχεται να αναστείλει την αειφόρο ανάπτυξη και να περιορίσει την πρόοδο στο ανθρώπινο κεφάλαιο.

Η έκθεση του ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι η χώρα έχει ακόμη δρόμο να διανύσει για να οικοδομήσει ένα δικαιότερο μοντέλο κατανομής εισοδήματος, όπου το κράτος θα διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο στην προστασία των ευάλωτων ομάδων και στη μείωση της ανισότητας.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι η Αλβανία ανήκει στην κατηγορία των χωρών μεσαίου-υψηλού εισοδήματος, ωστόσο συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις σε ζητήματα κοινωνικής ισότητας, απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας.

Επιπλέον, το φαινόμενο της εργασιακής ανασφάλειας παραμένει έντονο στις χώρες μεσαίου εισοδήματος, μεταξύ αυτών και η Αλβανία. Ένα μεγάλο μέρος της απασχόλησης πραγματοποιείται στον άτυπο τομέα, εκθέτοντας τους εργαζόμενους σε επισφαλείς συνθήκες και ασταθή εισοδήματα. Η κατάσταση αυτή υπονομεύει τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και ενισχύει τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς.