Η Αλβανία κατέγραψε και την περασμένη χρονιά το χαμηλότερο επίπεδο παραγωγικότητας της εργασίας στα Βαλκάνια και ένα από τα χαμηλότερα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), το ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας στη χώρα εκτιμήθηκε στα 16,5 δολάρια. Παρά την αύξηση κατά 18,2% σε σχέση με το 2023, η διαφορά με τις γειτονικές χώρες παραμένει μεγάλη.

Η παραγωγικότητα μετράται ως η αξία του παραγόμενου προϊόντος σε σχέση με τον χρόνο που απαιτείται για την παραγωγή του. Στις διεθνείς συγκρίσεις χρησιμοποιείται ως μονάδα το διεθνές δολάριο, ένα υποθετικό νόμισμα βασισμένο στην ισοτιμία αγοραστικής δύναμης.

Στην περιοχή, η Αλβανία υπολείπεται σημαντικά: η Βοσνία-Ερζεγοβίνη φτάνει τα 26,5 δολάρια, η Σερβία τα 28,8, τα Σκόπια τα 33,6 και το Μαυροβούνιο τα 37,5 δολάρια ανά ώρα εργασίας. Για το Κόσοβο δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Έτσι, η Αλβανία κατατάσσεται προτελευταία στην Ευρώπη, πάνω μόνο από τη Μολδαβία.

Η χαμηλή παραγωγικότητα συνδέεται κυρίως με το περιορισμένο επίπεδο επενδύσεων σε τεχνολογία και αυτοματοποίηση, την αδύναμη καινοτομία και την ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού. Επίσης, η δομή της οικονομίας παίζει ρόλο, καθώς το βάρος σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας περιορίζει την απόδοση ανά ώρα εργασίας.

Στον αντίποδα, χώρες όπως το Λουξεμβούργο (166,1 δολάρια), η Ιρλανδία (139,1) και η Νορβηγία (123,6) κατέχουν τις πρώτες θέσεις παγκοσμίως. Τα στοιχεία της ILO δείχνουν ότι χώρες με φθηνό εργατικό δυναμικό έχουν συνήθως και χαμηλή παραγωγικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κίνα, η οποία παρά το τεράστιο μέγεθος της οικονομίας της εμφανίζει επίπεδα σχεδόν αντίστοιχα με της Αλβανίας.

Στην αλβανική περίπτωση, οι χαμηλοί μισθοί και η εκτεταμένη παραοικονομία δεν δημιούργησαν επαρκή κίνητρα για την αύξηση της παραγωγικότητας μετά την πτώση του κομμουνισμού. Οι επιχειρήσεις, εξαιτίας του φθηνού εργατικού κόστους, δεν ένιωσαν πίεση να επενδύσουν σε μηχανήματα και τεχνολογίες που θα αύξαναν την παραγωγή χωρίς να επιβαρύνουν το κόστος εργασίας.

Τα τελευταία χρόνια, η σταδιακή συρρίκνωση του κλάδου της ένδυσης και η άνοδος του τουρισμού φαίνεται πως συνέβαλαν θετικά στην παραγωγικότητα. Παρ’ όλα αυτά, η Αλβανία εξακολουθεί να υστερεί αισθητά σε σχέση με τις οικονομίες της περιοχής και της Ευρώπης.

Ένα επιπλέον πρόβλημα αφορά τις δεξιότητες του εργατικού δυναμικού. Η υποβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, η αναντιστοιχία προσφοράς και ζήτησης ειδικοτήτων, αλλά και η μαζική μετανάστευση των νέων, έχουν πλήξει σημαντικά τις δυνατότητες της αγοράς εργασίας.