Αποστολή ΔΝΤ στα Τίρανα: Πρόοδος αλλά και κρίσιμες προκλήσεις έως το 2030

Σε μια περίοδο που θεωρείται καθοριστική για την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, αποστολή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου με επικεφαλής την Anke Weber ολοκλήρωσε την επίσκεψή της στα Τίρανα για τις διαβουλεύσεις του Άρθρου IV για το 2025. Στη δημόσια δήλωσή του, το ΔΝΤ σημειώνει ότι η χώρα βρίσκεται σε «σημείο καμπής», καθώς η κυβέρνηση προωθεί μεταρρυθμίσεις με στόχο την ένταξη στην ΕΕ έως το 2030.

Το Ταμείο επισημαίνει ότι η Αλβανία εμφανίζει ισχυρή ανάπτυξη, χαμηλό πληθωρισμό και πτωτική πορεία του δημόσιου χρέους, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικά κενά σε τομείς που απαιτούνται για την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η οικονομία παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς αβεβαιότητες, στις αυξημένες πιέσεις σε μισθούς και τιμές ακινήτων και στη μεγάλη εξάρτηση από τον τουρισμό.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, η ανάπτυξη θα διατηρηθεί ισχυρή τα επόμενα χρόνια – 3,5% το 2025 και 3,6% το 2026 – κυρίως λόγω της ιδιωτικής κατανάλωσης και της σταθερής πορείας του τουρισμού. Ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί ανοδικά προς τον στόχο του 3,2% έως το 2026, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να αυξηθεί μεσοπρόθεσμα λόγω υψηλότερων εισαγωγών.

Το ΔΝΤ προειδοποιεί για εξωτερικούς και εσωτερικούς κινδύνους: διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις, αστάθεια στις αγορές και πιθανές διορθώσεις στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων μπορεί να επηρεάσουν τη ζήτηση για αλβανικά ομόλογα. Παράλληλα, η περαιτέρω μείωση του ενεργού πληθυσμού θα μπορούσε να οξύνει την έλλειψη εργατικού δυναμικού και να πιέσει τον πληθωρισμό προς τα πάνω.

Στο δημοσιονομικό πεδίο, το Ταμείο προβλέπει μικρά πρωτογενή πλεονάσματα έως το 2026, ενώ ο δημόσιος χρέος αναμένεται να μειωθεί γύρω στο 50% του ΑΕΠ έως το 2030. Ωστόσο, οι αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις, υγεία και οι δεσμεύσεις για αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ ενδέχεται να επιβαρύνουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα.

Το ΔΝΤ συστήνει ένα πακέτο δημοσιονομικών και φορολογικών μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσει τα έσοδα και την αποτελεσματικότητα των δαπανών. Προτείνει περιορισμό των φοροαπαλλαγών, εκσυγχρονισμό της φορολογίας ακινήτων, ενίσχυση της φορολογικής διοίκησης και απόρριψη της προτεινόμενης «Φορολογικής Ειρήνης», η οποία θα έθετε σε κίνδυνο τη φορολογική πειθαρχία.

Παράλληλα, το ΔΝΤ ζητά περισσότερη διαφάνεια στα μεγάλα έργα που υλοποιούνται με ιδιώτες, στις οικονομικές υποχρεώσεις που δεν εμφανίζονται άμεσα στον κρατικό προϋπολογισμό και στις κρατικές εταιρείες ή φορείς που διαχειρίζονται δημόσια κεφάλαια.