Μια μεγάλη επιχείρηση καταστολής, με πρωτοβουλία ευρωπαϊκών θεσμών και στοχευμένη σε διεθνές αλβανικό καρτέλ ναρκωτικών, κατέληξε στην κατάσχεση έξι τόνων κοκαΐνης αξίας άνω των 400 εκατ. ευρώ. Το γεγονός αυτό αναζωπύρωσε σοβαρές ανησυχίες ότι η εντυπωσιακή οικοδομική άνθηση στα Τίρανα χρηματοδοτείται από χρήματα του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς.
Η Ειδική Εισαγγελία για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK), σε συνεργασία με την EUROPOL, την EUROJUST και αρχές επιβολής του νόμου από τη Λατινική Αμερική έως τη Δυτική Ευρώπη, διέλυσε ένα καλά οργανωμένο δίκτυο που φέρεται να εισήγαγε κοκαΐνη από την Κολομβία και τον Ισημερινό προς την Ευρώπη. Τα ναρκωτικά ήταν κρυμμένα σε φορτία με μπανάνες, ξυλεία και κακάο, με τελικούς προορισμούς το Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Έξι άτομα έχουν συλληφθεί, ενώ συνολικά 16 βρίσκονται υπό διερεύνηση.
Ωστόσο, πέρα από την εντυπωσιακή έκταση της επιχείρησης, οι αρχές δίνουν μεγαλύτερη σημασία στις οικονομικές διαστάσεις. Ειδικοί εκτιμούν ότι οι δραστηριότητες του καρτέλ στόχευαν στη διοχέτευση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ παράνομου χρήματος στην παραοικονομία της Ευρώπης — με περίπου 400 εκατ. ευρώ να συνδέονται με την παρούσα υπόθεση. Στην Αλβανία, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των χρημάτων φέρεται να διοχετεύεται στον οικοδομικό τομέα, ο οποίος γνωρίζει πρωτοφανή ανάπτυξη.
«Κάθε εβδομάδα σχεδόν, αποκαλύπτεται και ένα νέο αλβανικό δίκτυο ναρκωτικών στην Ευρώπη. Αυτό που αλλάζει είναι ότι πλησιάζουμε όλο και περισσότερο στην πηγή του χρήματος», δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος ασφαλείας, υπό καθεστώς ανωνυμίας. «Αρχίζουμε πλέον να καταλαβαίνουμε πώς επιστρέφει το βρόμικο χρήμα στην Αλβανία, “καθαρό” και έτοιμο για επένδυση».
Σύμφωνα με τις αρχές, δύο είναι οι βασικές κινητήριες δυνάμεις πίσω από το οικοδομικό “θαύμα” της Αλβανίας: τα κέρδη από το εμπόριο ναρκωτικών στο εξωτερικό και η εκτεταμένη εγχώρια διαφθορά. Πολυτελείς ουρανοξύστες και μεγαλεπήβολες κατασκευές ξεπηδούν συνεχώς στα Τίρανα, σε ρυθμούς που δεν δικαιολογούνται από τις ανάγκες της αγοράς σε μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης — γεγονός που ενισχύει τις υπόνοιες ότι το ξέπλυμα χρήματος έχει καταστεί συστημικό φαινόμενο.
Το εγκληματικό δίκτυο, σύμφωνα με το SPAK, είχε μια αποκεντρωμένη αλλά συντονισμένη δομή που εκτεινόταν σε πολλές ηπείρους. Οι ηγέτες του —με έδρες στην ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα— είχαν ρόλο χρηματοδότη, συντονιστή και στρατηγικού σχεδιαστή. Πιο κάτω, δίκτυα συνεργατών αναλάμβαναν τη μεταφορά μέσω κοντέινερ και την πρόσληψη οδηγών από την Ανατολική Ευρώπη για τη μεταφορά των ναρκωτικών προς τη Δύση. Στη Λατινική Αμερική, οι τοπικές επαφές αναλάμβαναν τη συλλογή και προετοιμασία των φορτίων.
Καθοριστική για την εξέλιξη της υπόθεσης ήταν η αποκρυπτογράφηση των επικοινωνιών μέσω της εφαρμογής Sky ECC — κάτι που επιτεύχθηκε χάρη στις βελγικές και άλλες δυτικές υπηρεσίες. Η συγκεκριμένη εφαρμογή είχε μετατραπεί σε βασικό εργαλείο εγκληματικών οργανώσεων, και πλέον αποτελεί πολύτιμη πηγή για την αποκάλυψη της ιεραρχίας και των διαδρομών της αλβανικής μαφίας.
«Η χρονική στιγμή αυτής της επιχείρησης δεν είναι τυχαία», σχολίασε ανώτερη πηγή της αλβανικής αστυνομίας. «Προηγήθηκε η αποκάλυψη εκατοντάδων χιλιάδων μηνυμάτων. Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι μόνο η αρχή».
Το δίκτυο χρησιμοποιούσε επίσης το ανεπίσημο σύστημα Hawala για τη μεταφορά χρημάτων χωρίς τραπεζική διαμεσολάβηση, καθώς και εταιρείες-βιτρίνες, επενδύσεις σε ακίνητα και επιχειρήσεις προσχηματικού χαρακτήρα για το ξέπλυμα των εσόδων. Οι αρχές έχουν κατασχέσει σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία, όπως συμβόλαια, τίτλους ιδιοκτησίας και λογιστικά αρχεία που παραπέμπουν σε περιουσιακά στοιχεία σε Γερμανία, Ιταλία, Παναμά και ΗΑΕ.
Στα Τίρανα, η επίδραση αυτών των χρημάτων είναι εμφανής: ολόκληρες συνοικίες αλλάζουν πρόσωπο με την κατασκευή πολυτελών πολυκατοικιών και γυάλινων ουρανοξυστών, πολλοί από τους οποίους παραμένουν άδειοι ή απούλητοι — ενισχύοντας την υπόνοια ότι δεν χτίζονται για εμπορικούς σκοπούς, αλλά για να ξεπλύνουν παράνομα κεφάλαια.
Παρά τη διεθνή κινητοποίηση, εγχώριοι ειδικοί τονίζουν την απουσία ουσιαστικής δράσης από τις αλβανικές αρχές.
«Αυτές οι συλλήψεις και κατασχέσεις γίνονται λόγω πίεσης και τεχνικής βοήθειας από τη Δύση», υποστηρίζει ειδικός κατά της διαφθοράς που δρα στα Τίρανα. «Η Αλβανία δεν ηγείται αυτής της μάχης. Την ώθηση την δίνουν η EUROPOL, η EUROJUST και οι χώρες που πλέον βλέπουν την αλβανική εγκληματικότητα ως πανευρωπαϊκή απειλή».
Η επιχείρηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς πίεσης για την ενίσχυση του κράτους δικαίου στην Αλβανία. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ βρίσκονται σε εξέλιξη, με την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος να αποτελεί βασική προϋπόθεση. Ωστόσο, παρατηρητές εκφράζουν φόβους ότι, χωρίς διαρκείς μεταρρυθμίσεις και ανεξάρτητους ελέγχους, το εγκληματικό χρήμα θα συνεχίσει να επηρεάζει την πολεοδομία, την πολιτική και την οικονομία της χώρας.
