Ήταν οι κάτοικοι της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας, οι αποκαλούμενοι «μειονοτικοί» του δικτατορικού κομμουνιστικού συστήματος, οι απόγονοι του Κλεισθένη, ιδρυτή της Δημοκρατίας και του Περικλή με τον χρυσό αιώνα Δημοκρατίας, που ένιωθαν μέσα τους τι θα πει Ελευθερία και Δημοκρατία, που ξεσηκώθηκαν στις 12 Δεκεμβρίου 1990 και όρμησαν στους δρόμους, ως ένας γιγάντειος ορμητικός χείμαρρος, διότι τους καταπάτησαν αυτά τα ιδανικά: την ελευθερία και την δημοκρατία, δολοφονώντας εν ψυχρώ τέσσερα παλικάρια τους, τέσσερις λεβέντες, που το «αμάρτημά» τους ήταν που ζητούσαν αυτά τα ιδανικά, την Ελευθερία και την Δημοκρατία σε μια άλλη χώρα, στην δική τους Πατρίδα, αφού στην μητριά τους καταπατούνταν και δολοφονούνταν βάναυσα.
A rally that shook the solid, until then, foundations of the atheistic, savage, dictatorial system that ruled the country for more than four decades, imprisoning and killing Freedom and Democracy.
A rally that also contributed to accelerating the collapse of the electrified barbed wire fences and the rebirth of these ideals, and went down in history as a rally against dictatorship and communism.
Λίγους μήνες αργότερα, στις 13 Οκτωβρίου 1991, που το δημοκρατικό κράτος μόλις είχε ανασάνει, και που ο κόκκινος δράκος βρυχιόνταν ακόμα, ένα άλλο μεγάλο συλλαλητήριο λαμβάνει χώρα στην πόλη των Αγίων Σαράντα. Οι Έλληνες της πόλης και των γύρω χωριών, γονείς, μαθητές, εκπαιδευτικοί, διανοούμενοι, απλά μέλη της Ομόνοιας. Άνω των χιλίων ατόμων. Στο κέντρο της πόλης. Μιλούσαν ελληνικά, Διαμαρτύρονταν στη γλώσσα της. Και η διαμαρτυρία είχε να κάνει με την γλώσσα τους. Άνοιγμα ελληνικών σχολείων στην πόλη των Αγίων Σαράντα, Δέλβινο, Αργυρόκαστρο και στις κοινότητες με μεικτό πληθυσμό.
Organizers: vangelis Papachristos, Vasilis Tsiakos, Irini Tricha, Dimitris Giotis, Dimitris Toulios, Giorgos Anagnostis, Vasilis Kolios, Elias Spyros And christos Tourlas, (based On the permission document sent to the police). with Slogans in greek: "We want Greek schools", "Long Live the Democracy", "Long live Omonia", "Mr. Alia, greek schools" etc.
With the main speaker being Vangelis Papachristos and speeches delivered by MP Thomas Mitsos, Petros Beretis, Athanasios Papathanasiou. Teacher Elias Spyros read the memorandum sent to the Albanian Parliament, with the requests:
– Starting this school year, Greek schools will open in Saranda, Delvino, Metochion, MTS, Bistritsa, Examilia and Stiari.
– Gradually open Greek schools in other provinces, where the number of students is being filled, even secondary Greek schools in the SSM area.
– Starting this year, all subjects will be taught in Greek starting from the 5thor class, so the government should provide the books.
– Without delay, all the texts of the dictatorship should be withdrawn.
– If these demands are not met, we will boycott the class. A hunger strike is not excluded.
These are two major rallies of Northern Epirotic Hellenism, which paid off: The first, December 12, 1990, went down in history as the first rally or as Democracy Day, the second, October 13, 1991, as a rally for the Greek Language and the opening, for the first time, of Greek schools in the mentioned cities and communities.
Vangelis Papachristos – sfeva.gr
Αυτός ο λαός, απόγονοι Κλεισθένη και Περικλή, δεν λύγισε ποτέ! Τι ψυχάρα, τι αντίσταση!
Αυτοί ήταν άντρες, με ψυχή! Να θυμόμαστε πάντα τέτοιες πράξεις αντίστασης και αξιοπρέπειας.
Πραγματικά συγκινητική ιστορία! Αυτοί είχαν ψυχή, να αντισταθούν τότε. Μπράβο τους, μάθημα για όλους.
Μειονοτικοί τους έλεγαν, αλλά κουβαλούσαν μέσα τους όλη την ιστορία της δημοκρατίας. Τρομερό μάθημα.
Τι ψυχή είχαν αυτοί οι άνθρωποι! Αληθινοί απόγονοι του Περικλή, τίποτα λιγότερο. Πραγματικά συγκινητικό.
Τι ψυχή είχαν αυτοί οι άνθρωποι τότε! Πραγματικοί απόγονοι του Κλεισθένη, μπράβο τους.
Τι ψυχή αυτοί οι Βορειοηπειρώτες! Έτσι γράφεται η ιστορία, με αγώνες για ελευθερία και δημοκρατία.