Στην Αλβανία, το 2024, οι δαπάνες της τοπικής αυτοδιοίκησης ανήλθαν συνολικά στα 74 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 740 εκατομμύρια ευρώ), με το μεγαλύτερο μέρος τους, το 46%, να αφορά έξοδα προσωπικού, αυξημένα σε σχέση με το 43% που είχε καταγραφεί το 2023. Αντίθετα, η αναλογία των δαπανών για επενδύσεις μειώθηκε περαιτέρω, φθάνοντας το 19% έναντι 24% το προηγούμενο έτος.
Η αύξηση των δαπανών για το προσωπικό οφείλεται κυρίως στη μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική κυβέρνηση προς τους δήμους, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης αποκέντρωσης, καθώς και στην αύξηση των μισθών της τοπικής διοίκησης από τον Σεπτέμβριο, που είχε ως αποτέλεσμα πρόσθετο κόστος περίπου 3 δισεκατομμυρίων λεκ (περίπου 30 εκατομμύρια ευρώ). Ταυτόχρονα, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι επενδύσεις σε υποδομές δεν αναπτύσσονται με τον ίδιο ρυθμό με τις επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών της Αλβανίας, οι δήμοι κατάφεραν να υλοποιήσουν μόλις το 43% του επενδυτικού τους προγράμματος για το 2024. Από τα 46,3 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 463 εκατομμύρια ευρώ) που είχαν προγραμματιστεί, επενδύθηκαν μόνο 19,9 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 199 εκατομμύρια ευρώ), ποσό μικρότερο του μισού του αρχικού σχεδίου. Αυτή η αδυναμία επένδυσης καταγράφεται τη στιγμή που υπάρχει αυξημένη ανάγκη για έργα τοπικής υποδομής, κυρίως στο δίκτυο τοπικών δρόμων.
Ειδικότερα, ο Δήμος Τιράνων διέθετε τον μεγαλύτερο επενδυτικό προϋπολογισμό για το 2024, περίπου 18 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 180 εκατομμύρια ευρώ), αλλά επενδύθηκαν μόλις 6,1 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 61 εκατομμύρια ευρώ), δηλαδή το 34% του σχεδίου. Ο Δήμος Δυρραχίου, βασικός τουριστικός προορισμός της χώρας, υλοποίησε μόνο το 50% του προγράμματος, επενδύοντας 2 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 20 εκατομμύρια ευρώ) από τα 4 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ) που είχαν προγραμματιστεί.
Ανάμεσα στους δήμους που είναι έδρες νομών, ο Δήμος Αυλώνας σημείωσε τη χαμηλότερη υλοποίηση, μόλις 17% του επενδυτικού προγράμματος. Το 2024 επενδύθηκαν μόλις 251 εκατομμύρια λεκ (περίπου 2,5 εκατομμύρια ευρώ) από τα 1,4 δισεκατομμύρια λεκ (περίπου 14 εκατομμύρια ευρώ) που είχαν προϋπολογιστεί. Παρά τη σημαντική τουριστική ανάπτυξη λόγω της εξαιρετικής ακτογραμμής της Αυλώνας, οι ανάγκες σε υποδομές, κυρίως στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων και της υδροδότησης, παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένες.
Η μεγάλη εδαφική μεταρρύθμιση που πραγματοποιήθηκε στην Αλβανία την τελευταία δεκαετία είχε ως στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας και των δυνατοτήτων των δήμων, μέσω της μεταφοράς περισσότερων οικονομικών πόρων και αρμοδιοτήτων. Ωστόσο, σχεδόν δέκα χρόνια μετά την εφαρμογή της, εξακολουθούν να υπάρχουν ασάφειες και συγχύσεις σχετικά με τις βασικές λειτουργίες των τοπικών αρχών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι, αν και η κεντρική κυβέρνηση έχει μεταβιβάσει στους δήμους αρμοδιότητες όπως η πυρόσβεση, η συντήρηση τοπικών δρόμων και η διαχείριση των δασών, δεν έχει παράσχει αντίστοιχους χρηματοδοτικούς πόρους. Επιπλέον, οι δήμοι αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό, ικανό να αναπτύξει και να διαχειριστεί έργα προς όφελος των τοπικών κοινοτήτων.
