Το παράδοξο των τραπεζών στην Αλβανία, οι καταθέτες πληρώνουν αντί να κερδίζουν

Στον πυρήνα του καπιταλιστικού συστήματος, οι τράπεζες λειτουργούν μέσω μιας άγραφης αλλά ζωτικής σημασίας συμφωνίας με τους πολίτες: ο πολίτης εμπιστεύεται στην τράπεζα τις αποταμιεύσεις ή τη σύνταξή του και η τράπεζα χρησιμοποιεί αυτή τη ρευστότητα για να αποκομίσει κέρδη (δάνεια, έντοκα γραμμάτια). Ωστόσο, στην Αλβανία, αυτή η σχέση φαίνεται να λειτουργεί μόνο προς μία κατεύθυνση.

Αντί να δίνονται κίνητρα, οι Αλβανοί πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των πιο ευάλωτων ομάδων όπως οι συνταξιούχοι, αναγκάζονται να πληρώνουν έναν κρυφό μηνιαίο “φόρο” υπό τον όρο της “προμήθειας διατήρησης λογαριασμού” – ένας όρος που στη σημερινή ψηφιακή εποχή δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα μεγάλο ψέμα

Θλίψη στη Χιμάρα για τον θάνατο του διευθυντή του σχολείου «Όμηρος»

Το υψηλό κόστος ενός άδειου λογαριασμού στην Αλβανία

Στο αλβανικό τραπεζικό σύστημα, η χρέωση αγγίζει τα όρια του παραλόγου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η OTP Bank Albania. Σύμφωνα με τους επίσημους “Όρους Συναλλαγών”, οι πολίτες χρεώνονται με μια προμήθεια 300 Λεκ (περίπου 3 Ευρώ) κάθε μήνα απλώς για τη διατήρηση ενός τρεχούμενου λογαριασμού, χώρια τις επιπλέον πάγιες χρεώσεις που παρακρατούνται απευθείας από τα χρήματα του πολίτη για υπηρεσίες ειδοποιήσεων (SMS alerts) ή τη συνδρομή στο e-banking. Για να φαίνεται αυτή η αφαίμαξη “νόμιμη”, οι τράπεζες κρύβουν αυτές τις πληροφορίες σε πολυσέλιδα συμβόλαια με μικροσκοπικά γράμματα (τα γνωστά “ψιλά γράμματα”). Υπό την πίεση να ανοίξει έναν λογαριασμό απολύτως απαραίτητο για να λάβει τον μισθό ή τη σύνταξή του, ο πολίτης υπογράφει αυτά τα έγγραφα τυφλά, πέφτοντας εν αγνοία του στην παγίδα των ισόβιων προμηθειών.

Το παράδοξο είναι ότι, ακόμη και αν ο λογαριασμός έχει ακριβώς 0 λεκ, η τράπεζα συνεχίζει να χρεώνει, περνώντας τον λογαριασμό σε αρνητικό υπόλοιπο. Μόλις κατατεθεί ένας μισθός στο μέλλον, η τράπεζα παρακρατά αυτόματα το συσσωρευμένο “χρέος”. Όταν οι πολίτες αναζητούν λύσεις από το κράτος, η απάντηση είναι: “Απευθυνθείτε στην τράπεζά σας”.

Ο ανταγωνισμός των τραπεζών για τον πελάτη στην Ελλάδα

Στη γειτονική Ελλάδα συμβαίνει το αντίθετο. Οι τράπεζες προσφέρουν μπόνους καλωσορίσματος (π.χ. 100 ευρώ) για τη μεταφορά σύνταξης ή μισθού.

Ένα πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εκμηδένιση των προμηθειών για πληρωμές λογαριασμών (ρεύμα, νερό). Είναι οι τράπεζες “καλοπροαίρετες”; Όχι. Αυτό κρύβει μια βαθιά στρατηγική:

• Συγκέντρωση Ρευστότητας: Τα χρήματα κατατίθενται απευθείας στους λογαριασμούς των εταιρειών ενέργειας στην ίδια τράπεζα.
• Cross-selling: Κρατώντας τον πελάτη ενεργό στο e-banking, η τράπεζα του προωθεί πιστωτικές κάρτες ή δάνεια.
• Συλλογή Δεδομένων: Χτίζεται το πιστωτικό προφίλ του καταναλωτή.

Ο κρυφός κίνδυνος για τον οποίο δεν αμειβόμαστε

Για να γίνει η χρέωση στην Αλβανία ακόμη πιο παράλογη, πρέπει να κατανοήσουμε το Σύστημα Κλασματικού Αποθεματικού (Fractional Reserve). Η τράπεζα διατηρεί μόνο ένα μικρό ποσοστό των χρημάτων ως απόθεμα και το υπόλοιπο το επενδύει. Ο πολίτης αναλαμβάνει έναν καθημερινό κίνδυνο: εάν όλοι ζητούσαν τα χρήματά τους ταυτόχρονα (Bank Run), η τράπεζα δεν θα είχε μετρητά. Ενώ στην Ελλάδα αυτός ο κίνδυνος αντισταθμίζεται με δωρεάν υπηρεσίες, στην Αλβανία ο πολίτης χρηματοδοτεί την τράπεζα, αναλαμβάνει τον κίνδυνο και στο τέλος… πληρώνει και 3 ευρώ τον μήνα για αυτή τη “χάρη”!

Αυτή η εκμετάλλευση συχνά δικαιολογείται ως “ελεύθερη αγορά”. Όμως, όταν οι τράπεζες λειτουργούν ως άτυπο ολιγοπώλιο, ο πολίτης δεν έχει εναλλακτική.

Υπό την πίεση της ΕΕ, η Αλβανία ψήφισε τον Νόμο 55/2020 για τον “Λογαριασμό πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά” (δωρεάν ή με ελάχιστες χρεώσεις). Ωστόσο, ο νόμος μένει στα χαρτιά και οι τράπεζες δεν ενημερώνουν τους πελάτες. Γιατί σιωπά το κράτος; Λόγω μιας επικίνδυνης οικονομικής συμβίωσης: οι τράπεζες είναι οι κύριοι αγοραστές του κρατικού χρέους (έντοκα γραμμάτια). Όσο οι τράπεζες χρηματοδοτούν το κράτος, το κράτος τους επιτρέπει να αντιμετωπίζουν τους πολίτες ως ΑΤΜ άντλησης προμηθειών.

Είναι καιρός οι αρχές να σταματήσουν να κρύβονται πίσω από νόμους-βιτρίνες και να προστατεύσουν τον καταναλωτή.