Μια σημαντική μεταρρύθμιση στον τρόπο διαχείρισης των συνόρων ξεκινά στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Οκτώβριο του 2025. Το καινοτόμο Entry/Exit System (EES) αποτελεί την πιο φιλόδοξη τεχνολογική αναβάθμιση στον τομέα της συνοριακής ασφάλειας των τελευταίων ετών.

Από τις 12 Οκτωβρίου, οι ταξιδιώτες από τρίτες χώρες θα αντιμετωπίσουν μια ριζικά διαφορετική εμπειρία κατά τη διέλευση των συνόρων του χώρου Σένγκεν. Αντί για την παραδοσιακή σφραγίδα στο διαβατήριο, ένα προηγμένο ηλεκτρονικό σύστημα θα παρακολουθεί με ακρίβεια κάθε κίνηση εισόδου και εξόδου.

Το νέο πλαίσιο εστιάζει στην τήρηση του κανόνα των 90 ημερών εντός περιόδου 180 ημερών – ενός θεμελιώδους κανονισμού που πολλές φορές παραβιάζεται εν αγνοία των επισκεπτών. Η αυτοματοποιημένη καταγραφή θα εξαλείψει τις αβεβαιότητες και θα προστατεύσει τόσο τους ταξιδιώτες από ακούσιες παραβάσεις όσο και την ΕΕ από μη εξουσιοδοτημένες παραμονές.

Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα

Κάθε διέλευση συνόρων θα συνοδεύεται πλέον από λήψη ψηφιακής φωτογραφίας και καταγραφή αποτυπωμάτων δακτύλων. Αυτή η διαδικασία, που αναμένεται να διαρκεί 3-5 λεπτά κατά την πρώτη εγγραφή, θα δημιουργήσει ένα ασφαλές βιομετρικό προφίλ για κάθε ταξιδιώτη.

Μετά την αρχική καταχώριση, οι μελλοντικές διελεύσεις θα γίνονται σημαντικά ταχύτερες μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων αναγνώρισης. Το διαβατήριο θα παραμένει απαραίτητο, με την προϋπόθεση να έχει εναπομένουσα ισχύ τουλάχιστον έξι μηνών.

Η εφαρμογή θα ακολουθήσει στρατηγικό σχεδιασμό: ξεκινώντας από επιλεγμένα συνοριακά σημεία Ουγγαρίας με Ουκρανία και Σερβία, το σύστημα θα επεκταθεί σταδιακά σε αεροδρόμια και άλλα σημεία εισόδου. Η πλήρης κάλυψη όλων των συνοριακών σημείων αναμένεται εντός εξαμήνου.

Οι 27 χώρες της ΕΕ συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, με εξαίρεση την Ιρλανδία και την Κύπρο που δεν ανήκουν στη ζώνη Σένγκεν. Παράλληλα, τέσσερις μη μέλη της ΕΕ που συμμετέχουν στο χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας θα εφαρμόσουν επίσης το σύστημα.

Τι έρχεται το 2026

Το 2026 θα σημαδέψει την εισαγωγή ενός επιπλέον στρώματος ελέγχου μέσω του European Travel Information and Authorisation System (ETIAS). Αυτό το σύστημα προέγκρισης, που θυμίζει το αμερικανικό ESTA, θα απαιτεί ηλεκτρονική αίτηση και τέλος 20 ευρώ από ταξιδιώτες χωρών εκτός ΕΕ πριν την αναχώρησή τους.

Για τις βαλκανικές χώρες όπως η Σερβία, η Βόρεια Μακεδονία και η Αλβανία, οι αλλαγές αντιπροσωπεύουν μια σημαντική προσαρμογή. Οι πολίτες αυτών των χωρών, που παραδοσιακά απολαμβάνουν ελεύθερη πρόσβαση στην ΕΕ, θα χρειαστεί να συνηθίσουν τις νέες διαδικασίες.

Η μεταρρύθμιση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο προετοιμασίας για τη μελλοντική διεύρυνση της ΕΕ προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Οι Βρυξέλλες τονίζουν ότι οι αλλαγές δεν περιορίζουν την κινητικότητα, αλλά τη διευκολύνουν μέσω πιο αποτελεσματικών και διαφανών διαδικασιών.

Το EES αντιπροσωπεύει ένα ποιοτικό άλμα στη διαχείριση των συνοριακών ροών. Πέρα από τη βελτίωση της ασφάλειας, το σύστημα υπόσχεται ταχύτερους ελέγχους και πιο αξιόπιστες στατιστικές για τις κινήσεις των ταξιδιωτών. Η 180ήμερη δοκιμαστική περίοδος θα επιτρέψει τις απαραίτητες προσαρμογές πριν την πλήρη λειτουργία του συστήματος. Με την ολοκλήρωση της μετάβασης, η Ευρώπη θα διαθέτει ένα από τα πιο προηγμένα συστήματα συνοριακής διαχείρισης παγκοσμίως.