Η δημογραφική εικόνα της Αλβανίας αλλάζει δραστικά, καθώς ο πληθυσμός μειώνεται και γηράσκει με γοργούς ρυθμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2023, η μέση ηλικία του πληθυσμού έχει αυξηθεί στα 42,5 έτη, συγκριτικά με τα 35,5 έτη το 2011. Αυτή η αύξηση αντανακλά τη μείωση των γεννήσεων, την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τη συνεχιζόμενη μετανάστευση.
Η πληθυσμιακή πυραμίδα δείχνει ότι οι νέες ηλικίες μειώνονται, ενώ τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας αυξάνονται. Ένας στους πέντε πολίτες (19,7%) είναι 65 ετών και άνω, ποσοστό που έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε σύγκριση με το 11,3% του 2011. Παράλληλα, το ποσοστό εξάρτησης των ηλικιωμένων αυξήθηκε από 16,7% το 2011 σε 30,4% το 2023, ενώ το ποσοστό εξάρτησης των νέων μειώθηκε.
Η εικόνα διαφοροποιείται ανά περιοχή. Στο Κούκες καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό εξάρτησης νέων (31,8%), ενώ στην Αργυρόκαστρο το μεγαλύτερο ποσοστό εξάρτησης ηλικιωμένων (46,1%). Η διαφορά αυτή αντικατοπτρίζει τις ανισότητες στην ηλικιακή δομή και τις τοπικές μεταναστευτικές τάσεις.
Οι ανάγκες των ηλικιωμένων αυξάνονται, αλλά οι διαθέσιμες υπηρεσίες είναι ανεπαρκείς. Μόνο το 1,6% των ηλικιωμένων έχει πρόσβαση σε μακροχρόνια κοινωνική φροντίδα, ενώ οι δημόσιες δομές, όπως γηροκομεία, είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Παρά τις υψηλές μεταναστευτικές ροές, η οικονομική στήριξη από απόδημους Αλβανούς παραμένει κρίσιμη, με τις χρηματικές μεταβιβάσεις να ξεπερνούν τα 930 εκατομμύρια ευρώ το 2023.
Οι προκλήσεις δεν περιορίζονται στις υπηρεσίες. Οι υποδομές και τα προϊόντα για ηλικιωμένους λείπουν σχεδόν παντελώς. Η αγορά δεν καλύπτει βασικές ανάγκες, όπως κρεβάτια με ειδικές προσαρμογές, βοηθήματα κίνησης ή ιατρικές συσκευές. Οι περιορισμένες επιλογές στα είδη ένδυσης και τις συσκευές για ηλικιωμένους ενισχύουν την αίσθηση της παραμέλησης.
Η γήρανση του πληθυσμού επηρεάζει και την οικογενειακή δομή. Περίπου 64.000 ηλικιωμένοι ζουν μόνοι, με τον μέσο όρο των μελών ανά νοικοκυριό να έχει μειωθεί από 3,9 το 2011 σε 3,2 το 2023. Η παραδοσιακή αλβανική οικογένεια, που χαρακτηριζόταν από μεγάλες γενεές να ζουν μαζί, υποχωρεί μπροστά στις σύγχρονες δημογραφικές και οικονομικές πιέσεις.
