Ένας πρώην κορυφαίος Αμερικανός διπλωμάτης κατέθεσε τη Δευτέρα ότι ο Χασίμ Θάτσι, πρώην πρόεδρος του Κοσόβου, δεν είχε ουσιαστική εξουσία πάνω στους στρατιωτικούς διοικητές του Απελευθερωτικού Στρατού Κοσόβου (UCK), στην έναρξη της υπερασπιστικής διαδικασίας στη δίκη του για εγκλήματα πολέμου.
Ο Τζέιμς Ρούμπιν, πρώην ανώτατο στέλεχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, είχε συμμετάσχει στις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας, καθώς και στα γεγονότα που ακολούθησαν την εξέγερση του 1998-99 κατά των σερβικών δυνάμεων. Στην κατάθεσή του περιέγραψε τον Θάτσι ως «πρόσωπο βιτρίνας» της διπλωματίας, που χρειαζόταν την έγκριση των στρατιωτικών ηγετών του UCK.
«Ήταν σαφές για μένα ότι δεν είχε τον έλεγχο. Δεν διέθετε ούτε τη γνώση, ούτε τις δυνατότητες, ούτε την εξουσία να παίρνει αποφάσεις», δήλωσε ο Ρούμπιν στο δικαστήριο.
Ο Θάτσι και τρεις ακόμη πρώην διοικητές του UCK δικάζονται από το 2023, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για δίωξη, φόνο, βασανιστήρια και εξαναγκαστικές εξαφανίσεις κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τη σύγκρουση της δεκαετίας του 1990, που τελικά οδήγησε στην ανεξαρτησία του Κοσόβου από τη Σερβία.
Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι ο Θάτσι και οι συγκατηγορούμενοί του διεξήγαγαν βίαιη εκστρατεία εναντίον πολιτικών αντιπάλων, αλλά και εναντίον μειονοτικών Σέρβων και Ρομά, με στόχο τον πλήρη έλεγχο της περιοχής. Ο Θάτσι και οι άλλοι αρνούνται όλες τις κατηγορίες.
Ο Ρούμπιν τόνισε πως, κατά την εκτίμησή του, ο Θάτσι δεν είχε κανέναν έλεγχο επί των ανώτερων διοικητών του UCK: «Εκείνοι του έδιναν εντολές, όχι το αντίστροφο», είπε.
Παρά τη στρατιωτική δράση του UCK, που υποστηρίχθηκε και καθοδηγήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά την εξέγερση του Κοσόβου, η κατάθεση του Ρούμπιν φαίνεται να «απαλλάσσει» τον Θάτσι από την ευθύνη για τις στρατιωτικές επιλογές, παρουσιάζοντάς τον περισσότερο ως πολιτικό και διπλωματικό ηγέτη παρά ως στρατιωτικό διοικητή. Κάποιοι παρατηρητές υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια έμμεση προσπάθεια να «ξελασπωθεί» ο πρώην πρόεδρος.
Περισσότεροι από 13.000 άνθρωποι εκτιμάται ότι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Το Κόσοβο, πρώην επαρχία της Σερβίας, κήρυξε τελικά την ανεξαρτησία του το 2008, την οποία το Βελιγράδι δεν αναγνωρίζει.
Το Ειδικό Δικαστήριο του Κοσόβου, με έδρα την Ολλανδία και διεθνείς δικαστές και νομικούς, δημιουργήθηκε το 2015 για να εκδικάζει υποθέσεις σύμφωνα με την κοσοβαρική νομοθεσία που αφορούν πρώην αντάρτες του UCK. Πρόκειται για θεσμό ξεχωριστό από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY), το οποίο είχε ασχοληθεί κυρίως με Σέρβους αξιωματούχους για εγκλήματα πολέμου στην Κροατία, τη Βοσνία και το Κόσοβο.
