Μια νέα επιστημονική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Φυσικών Πόρων και Επιστημών Ζωής της Βιέννης, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών στην Αθήνα, αναδεικνύει τις σοβαρές οικολογικές επιπτώσεις που έχει προκαλέσει η κατασκευή φραγμάτων στην πηγή του ποταμού Βιόσα (Αώου) στη βόρεια Ελλάδα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η έλλειψη οικολογικής ροής από το φράγμα στην πηγή του ποταμού έχει μετατρέψει τον πρώην άγριο ποταμό σε ένα στενό ρυάκι πλάτους μόλις 1,3 μέτρων, προκαλώντας δραστικές υδρομορφολογικές αλλαγές στην κοίτη του.

Όπως ορίζεται από την Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οικολογική ροή δεν αφορά απλώς έναν ελάχιστο όγκο νερού, αλλά την απαραίτητη ποσότητα για τη διατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών και των οικολογικών λειτουργιών των οικοσυστημάτων που βρίσκονται κατάντη.

Ο ποταμός Αώος, που θεωρείται ο τελευταίος άγριος ποταμός της Ευρώπης, εκτείνεται σε μήκος περίπου 260 χιλιομέτρων, από τις πηγές του στην οροσειρά της Πίνδου στην Ελλάδα, μέχρι την εκβολή του στο Ιόνιο Πέλαγος μέσω του Εθνικού Πάρκου Βιόσα στην Αλβανία.

Η κατασκευή φραγμάτων στις πηγές του Αώου το 1987 διέκοψε πλήρως τη φυσική ροή του ποταμού προς τα κατάντη, προκαλώντας μια αλυσίδα σοβαρών οικολογικών επιπτώσεων.

Η μελέτη επισημαίνει ότι η μείωση της ελεύθερης ροής του ποταμού έχει οδηγήσει και σε σημαντική μείωση των ειδών που αποτελούν μέρος του οικοσυστήματος, καθώς η επιβίωσή τους εξαρτάται άμεσα από τη συνεχή ροή του νερού.

Η έλλειψη φυσικής ροής έχει οδηγήσει σε μεγάλη απώλεια ενδιαιτημάτων και σε μείωση τόσο της αφθονίας όσο και της ποικιλομορφίας των ψαριών, με τη βαλκανική πέστροφα να είναι από τα είδη που έχουν πληγεί περισσότερο. Οι επιπτώσεις αυτές είναι πιο εμφανείς κατά τη θερινή περίοδο ξηρασίας.

Ο εκτελεστικός διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης MedINA, Αλέξης Κατσαρός, υπογράμμισε τη σημασία του ποταμού για την περιοχή, δηλώνοντας ότι ο Αώος δεν είναι απλώς ένας ποταμός, αλλά μια ζωτικής σημασίας αρτηρία που ενώνει οικοσυστήματα, τοπικές κοινότητες και πολιτιστική κληρονομιά.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε από τις οργανώσεις Riverwatch, EuroNatur και MedINA, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι άμεση ανάγκη η αποκατάσταση της οικολογικής ροής στα φράγματα των πηγών του ποταμού.

Ο Αλέξης Κατσαρός σημείωσε ότι η αποκατάσταση της φυσικής ροής του Αώου θα πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα των δημόσιων πολιτικών της περιοχής, ως θεμέλιο για ένα βιώσιμο μέλλον.