Η Σερβία μπροστά απο την Αλβανία στις ξένες άμεσες επενδύσεις

Οι Ξένες Άμεσες Επενδύσεις (ΞΑΕ) στην Αλβανία σημείωσαν αύξηση το 2024, ωστόσο η πρόοδος υπήρξε πιο αργή σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.

Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Μελετών της Βιέννης (wiiw), οι ΞΑΕ στη χώρα ανήλθαν σε 1,58 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, αυξημένες από 1,5 δισ. ευρώ το 2023 – μια ετήσια άνοδος της τάξεως του 5,7%.

Ένα στοιχείο που ξεχωρίζει στην περίπτωση της Αλβανίας είναι η εντυπωσιακή αύξηση των επανεπενδυόμενων κερδών, τα οποία εκτινάχθηκαν από 137 εκατ. ευρώ το 2017 στα 852 εκατ. ευρώ το 2024, γεγονός που αντανακλά την εμπιστοσύνη των ήδη εγκατεστημένων επενδυτών. Αντιθέτως, οι νέες επενδύσεις μέσω φρέσκου κεφαλαίου μειώθηκαν από 808 εκατ. ευρώ το 2017 στα 709 εκατ. ευρώ το 2024.

Αντίθετα, άλλες χώρες της περιοχής κατέγραψαν πολύ πιο εντυπωσιακές επιδόσεις. Η Σερβία προσέλκυσε 5,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε ΞΑΕ το 2024, σημειώνοντας αύξηση 14% σε σχέση με το προηγούμενο έτος — ποσό μεγαλύτερο από το άθροισμα όλων των υπόλοιπων χωρών της περιοχής. Οι νέες επενδύσεις στη Σερβία έφτασαν τα 2,5 δισ. ευρώ, ενώ τα επανεπενδυόμενα κέρδη ανήλθαν σε 1,587 δισ. ευρώ. Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν και τα επενδυτικά εργαλεία μέσω δανεισμού, τα οποία έφτασαν τα 1,055 δισ. ευρώ — περισσότερο από κάθε άλλη χώρα.

Τα Σκόπια, από την πλευρά τους, κατέγραψαν θεαματική αύξηση κατά 117% σε ετήσια βάση, συγκεντρώνοντας 1,2 δισ. ευρώ το 2024. Οι επανεπενδύσεις αυξήθηκαν από 139 εκατ. ευρώ το 2023 στα 255 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ οι νέες επενδύσεις σε μετοχικό κεφάλαιο έφτασαν τα 314 εκατ. ευρώ.

Το Μαυροβούνιο, αν και διαθέτει μικρότερη αγορά και πληθυσμό, προσέλκυσε 553 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας ετήσια άνοδο 14%. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη συγκέντρωσε πάνω από 1 δισ. ευρώ σε ΞΑΕ με ετήσια αύξηση 6,2%, χάρη σε επενδύσεις σε υποδομές και ευνοϊκές φορολογικές πολιτικές που ευνοούν την εισροή διεθνούς κεφαλαίου.

Μέσα στο πλαίσιο των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (WB6), η Αλβανία κατατάσσεται δεύτερη σε απόλυτη αξία ΞΑΕ, πίσω μόνο από τη Σερβία. Συνολικά, οι ΞΑΕ στην περιοχή ανήλθαν σε 10,4 δισ. ευρώ το 2024, αυξημένες από 8,9 δισ. ευρώ το 2023. Η συμβολή της Αλβανίας ανέρχεται περίπου στο 15% του συνόλου.

Το wiiw επισημαίνει ότι οι τομείς με τη μεγαλύτερη προσέλκυση νέων επενδυτικών σχεδίων στην Κεντρική, Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη ήταν η πληροφορική και η πράσινη ενέργεια. Ωστόσο, η Αλβανία δεν φαίνεται να έχει ωφεληθεί σημαντικά από αυτές τις στρατηγικές κατευθύνσεις.

Αντίθετα, οι επενδύσεις στη χώρα συνεχίζουν να επικεντρώνονται κυρίως στον κατασκευαστικό τομέα και στην αγορά ακινήτων, δύο τομείς που δεν συνεισφέρουν ουσιαστικά στην αύξηση της παραγωγικότητας ούτε στον εκσυγχρονισμό της οικονομίας.

Παρά τη σταθερή αλλά περιορισμένη άνοδο των ΞΑΕ στην Αλβανία, η χώρα εξακολουθεί να υστερεί τόσο ως προς το ύψος όσο και ως προς τη σύνθεση των επενδύσεων σε σχέση με την υπόλοιπη περιοχή. Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Αλβανία εξακολουθεί να βρίσκεται σε μειονεκτική θέση ώστε να αξιοποιήσει τις νέες παγκόσμιες τάσεις στην οικονομία, όπως η τεχνολογία, οι πράσινες ενεργειακές λύσεις και η έξυπνη βιομηχανική παραγωγή.

Για να επιτύχει μια μετάβαση από μια οικονομία βασισμένη στην οικοδομή σε ένα πιο βιώσιμο και εξωστρεφές οικονομικό μοντέλο, προτείνεται η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, η ενίσχυση της νομικής ασφάλειας για τους επενδυτές και η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού μέσω της επαγγελματικής και τεχνολογικής εκπαίδευσης.