Το The Economist δημοσίευσε ανάλυση για την πολιτική και δικαστική κατάσταση στην Αλβανία, επισημαίνοντας ότι η εικόνα του πρωθυπουργού Έντι Ράμα έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα, εξαιτίας συνεργατών του που κατηγορούνται για διαφθορά.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η χώρα βιώνει μια περίοδο έντονων αναταράξεων, με συλλήψεις και διώξεις πολιτικών, πρώην προέδρων, υπουργών και ανώτερων αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων και κορυφαία στελέχη του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος. Οι εξελίξεις αυτές έχουν προκαλέσει πολιτικές εντάσεις, μείωση της στήριξης προς τον Ράμα και όξυνση των διαιρέσεων στην πολιτική σκηνή.

Το The Economist υπογραμμίζει ότι οι διώξεις σε βάρος στενών συνεργατών του Ράμα, όπως του δημάρχου Τιράνων Εριόν Βελιάι, έχουν πλήξει την αξιοπιστία του πρωθυπουργού, ο οποίος πλέον αποφεύγει τις ανοιχτές επιθέσεις κατά των δικαστικών αρχών. Παράλληλα, η ανάλυση τονίζει ότι η Αλβανία βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες προκλήσεις για την ένταξή της στην Ε.Ε., καθώς η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί θεμελιώδες κριτήριο. Η δημιουργία νέων ανεξάρτητων θεσμών, όπως η Ειδική Δομή κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK), έχει ως στόχο να τερματίσει την «κουλτούρα ατιμωρησίας» που κυριαρχούσε για δεκαετίες, προκαλώντας όμως μεγάλες πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις.

Το SPAK, που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2019, απολαμβάνει την εμπιστοσύνη του 76% των πολιτών και θεωρείται ο πιο δημοφιλής θεσμός στη χώρα. Αρχικά στόχευε κυρίως σε πολιτικούς αντιπάλους του Ράμα, αλλά πλέον στο στόχαστρό της βρίσκονται και υψηλόβαθμα στελέχη του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Μεταξύ των πιο ηχηρών υποθέσεων είναι η σύλληψη του Σαλί Μπερίσα το 2023, του Ιλίρ Μέτα το 2024 και του Εριόν Βελιάι τον φετινό Φεβρουάριο. Όλοι αρνούνται τις κατηγορίες.

Στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, το SPAK έχει επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα σε συνεργασία με ξένες αστυνομικές αρχές, πλήττοντας κυκλώματα ναρκωτικών και ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Ωστόσο, οι συλλήψεις πολιτικών προκαλούν τις μεγαλύτερες αντιδράσεις. Ο Μπερίσα κατηγορεί τον Ράμα για πολιτική δίωξη, ενώ η αύξηση των κατηγοριών κατά προσώπων του στενού περιβάλλοντος του πρωθυπουργού έχει αρχίσει να διαβρώνει την εικόνα του.

Χαρακτηριστικό είναι ότι, μετά τη σύλληψη του Βελιάι, ο Ράμα κατηγόρησε το SPAK για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προκαλώντας επικρίσεις από την Ε.Ε. Ένας διπλωμάτης κράτους–μέλους χαρακτήρισε τις δηλώσεις του «ανοησίες». Ο ίδιος ο Ράμα εγκατέλειψε σύντομα αυτή τη ρητορική, καθώς συνειδητοποίησε ότι του κόστιζε πολιτικά.

Ο Βελιάι, που ξεκίνησε ως ακτιβιστής κατά της διαφθοράς και μετέτρεψε την πρωτεύουσα σε πιο ελκυστική πόλη από το 2015, κατηγορείται –μαζί με τη σύζυγό του– για ξέπλυμα χρήματος μέσω δωρεών σε ΜΚΟ, με τη συνεργασία κατασκευαστικών εταιρειών. Παραμένει προφυλακισμένος επί έξι μήνες και κατηγορήθηκε επίσημα μόλις στις 23 Ιουλίου.

Η υπόθεση έχει διχάσει την αλβανική κοινωνία: άλλοι βλέπουν το SPAK ως αναγκαίο εργαλείο κάθαρσης και άλλοι τη θεωρούν «μετενσάρκωση» της μυστικής αστυνομίας της κομμουνιστικής περιόδου. Πάντως, όπως σχολιάζει δικαστική πηγή στο The Economist, αν η πολιτική τάξη της Αλβανίας ήταν ικανοποιημένη με το έργο του SPAK, «τότε θα είχαμε πρόβλημα». Στόχος του θεσμού, υπογραμμίζεται, είναι να μπει οριστικό τέλος στην ατιμωρησία – κάτι που, εάν επιτευχθεί, θα αποτελέσει «την ιστορία του αιώνα» για τη χώρα.