Η Αλβανία έχει αποκτήσει δυναμική ως ταξιδιωτικός προορισμός τα τελευταία χρόνια. Οι εντυπωσιακές γαλάζιες ακτογραμμές της χώρας τείνουν να τραβούν τη μεγαλύτερη προσοχή, όμως υπάρχει πολλά ακόμη να ανακαλύψει κανείς και στο εσωτερικό. Όταν επισκέφθηκα την πρωτεύουσα, τα Τίρανα, τον περασμένο μήνα, εντυπωσιάστηκα από την έντονη αρχιτεκτονική και τη θέα στα βουνά αλλά και από μια συγκεκριμένη πινακίδα δρόμου που παρατήρησα.
Ένας από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους που διασχίζουν το κέντρο της πόλης ονομαζόταν Rruga George W. Bush, δηλαδή Οδός George W. Bush.
Καθώς οδηγούσα στην κοντινή πόλη Φούσε-Κρούγια, εντόπισα ακόμη περισσότερα αφιερώματα στον 43ο πρόεδρο των ΗΠΑ. Υπήρχε ένας φούρνος George W. Bush, ένα μπαρ George W. Bush και ακόμη και ένα άγαλμα ύψους περίπου τριών μέτρων, με τον George W. Bush να χαιρετά υπερήφανα από το βάθρο του, στην ομώνυμη πλατεία George W. Bush.
Τι συμβαίνει λοιπόν με την ιδιαίτερη αδυναμία της Αλβανίας προς τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ George W. Bush; Αποδεικνύεται ότι αυτή έχει βαθιές ρίζες και περισσότερες διαστάσεις απ’ όσες θα φανταζόταν κανείς.
«Ο George W. Bush είναι ιδιαιτέρως σεβαστός στην Αλβανία για τρεις ιστορικούς ρόλους που διαδραμάτισε ως πρόεδρος των ΗΠΑ», δήλωσε ο Edward P. Joseph, λέκτορας και senior fellow στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins και έμπειρος αναλυτής των Βαλκανίων. «Πρώτον, η κυβέρνηση Bush υποστήριξε θερμά την ένταξη της Αλβανίας στο ΝΑΤΟ, η οποία ολοκληρώθηκε λίγο μετά τη λήξη της θητείας του, το 2009.»
Το δεύτερο σημείο αφορά τον ρόλο της κυβέρνησης Bush στη διαδικασία ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου, μιας χώρας με αλβανική εθνοτική πλειοψηφία, που κατέληξε με τη διακήρυξη ανεξαρτησίας το 2008. Ο Joseph το περιέγραψε ως «μια επίπονη διαδικασία που απαιτούσε έντονη αμερικανική ηγεσία». Η ανεξαρτησία αυτή ήρθε μετά τον σκληρό πόλεμο του 1999, κατά τον οποίο σερβικές δυνάμεις διεξήγαγαν εκστρατεία εθνοκάθαρσης με δολοφονίες, εκτοπίσεις και άλλες θηριωδίες κατά των Αλβανών του Κοσόβου.
«Τέλος, το 2007, ο Bush έγινε ο πρώτος εν ενεργεία Αμερικανός πρόεδρος που επισκέφθηκε την Αλβανία, αποσπώντας μια αναμενόμενη, εκρηκτική υποδοχή στα Τίρανα», σημείωσε ο Joseph, αναφερόμενος στους λόγους που οδήγησαν στη δημιουργία του αγάλματος, της πλατείας, του φούρνου, του μπαρ κ.λπ.
Πράγματι, τα ρεπορτάζ από εκείνη την επίσκεψη τον Ιούνιο δείχνουν το μέγεθος του ενθουσιασμού: τεράστια πλήθη, αμερικανικές σημαίες παντού και ακόμη και η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Τιράνων να μετονομάσει τον δρόμο μπροστά από το Κοινοβούλιο σε «Οδό George W. Bush» πριν από την άφιξη του προέδρου.
Μετά από αυτή τη σημαντική στιγμή, ο φούρνος και το μπαρ που επισκέφτηκε ο πρόεδρος άλλαξαν το όνομά τους σε George W. Bush, ενώ το μπρούτζινο άγαλμα αποκαλύφθηκε το 2011.
Ο Besar Likmeta, αρχισυντάκτης του Balkan Investigative Reporting Network, δήλωσε ότι η αντίδραση της Αλβανίας δεν οφείλεται αποκλειστικά στον Bush, αλλά σε μια βαθιά, δεκαετιών εθνική συμπάθεια προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η Αλβανία είναι μια μικρή χώρα και μια επίσκεψη από εν ενεργεία Αμερικανό πρόεδρο δεν συμβαίνει κάθε μέρα», είπε. «Είναι επίσης μια πολύ φιλοαμερικανική χώρα. Οι ΗΠΑ θεωρούνται ο βασικός σύμμαχος της Αλβανίας και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της δημοκρατίας της μετά την πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος.»
Εξήγησε ότι οι Αλβανοί έβλεπαν τις ΗΠΑ ως «μια λαμπρή πόλη πάνω στον λόφο» και ως ενσάρκωση της ελευθερίας και της ευκαιρίας, ιδιαίτερα μετά τις δεκαετίες απομόνωσης υπό τη δικτατορία του Ενβέρ Χότζα, που κυβέρνησε από το 1944 μέχρι τον θάνατό του το 1985.
«Η Αλβανία ήταν η Βόρεια Κορέα της Ευρώπης», είπε ο Likmeta. «Οι ΗΠΑ είχαν αυτό το ιδεώδες ελευθερίας που έγινε πολύ δημοφιλές στους Αλβανούς μετά το σταλινικό καθεστώς. Και οι Αλβανοί τείνουν να ταυτίζονται με πολλές αμερικανικές αξίες όπως η αυτοδημιουργία και η προσωπική πρόοδος μέσα από τη δική σου δουλειά και προσπάθεια. Είναι πολύ επιχειρηματικοί άνθρωποι.»
Σήμερα, οι Αμερικανοί πολίτες μπορούν να μείνουν στην Αλβανία χωρίς βίζα έως και 12 μήνες. Και η «προεδρική λατρεία» μεταξύ των Αλβανών δεν περιορίζεται στον Bush.
Ακριβώς πέρα από τα σύνορα, στο Κόσοβο, η αγάπη για τον πρώην πρόεδρο Bill Clinton είναι εμφανής με τη Λεωφόρο Bill Clinton στην Πρίστινα, συνοδευόμενη από ένα άγαλμα έντεκα ποδιών και μια τοιχογραφία ύψους 25 ποδιών. Υπάρχει επίσης κοντινό κατάστημα ρούχων με το όνομα Hillary προς τιμήν της πρώην πρώτης κυρίας και ένα άγαλμα της πρώην ΥΠΕΞ Madeleine Albright.
Αυτά τα αφιερώματα τιμούν τις ενέργειες της κυβέρνησης Clinton στην έναρξη της αεροπορικής εκστρατείας του ΝΑΤΟ το 1999 κατά των σερβικών δυνάμεων, εν μέσω των επιθέσεών τους σε Αλβανούς του Κοσόβου. Άλλα δείγματα της αγάπης της περιοχής προς Αμερικανούς ηγέτες περιλαμβάνουν ένα άγαλμα του γερουσιαστή Bob Dole, ένα εστιατόριο που ονομάζεται The White House (με γνώριμα διακοσμητικά στοιχεία) και έναν δρόμο αφιερωμένο στον George W. Bush.
Ένας Κοσοβάρος μουσικός έχει κυκλοφορήσει ακόμη και ένα τραγούδι με τίτλο «Thank You USA», το οποίο έχει φτάσει σε αμερικανικό κοινό μέσω του TikTok.
Στην Αλβανία, υπάρχει επίσης μια ιστορία προεδρικής εκτίμησης που φτάνει πίσω περισσότερο από έναν αιώνα.
«Η αγάπη της Αλβανίας για τους Αμερικανούς προέδρους πηγαίνει πίσω μέχρι τον Woodrow Wilson», είπε ο Joseph, αναφερόμενος στον ρόλο του στη Διάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού το 1919, όπου άσκησε βέτο σε σχέδια διαμελισμού της Αλβανίας και υπερασπίστηκε το δικαίωμά της στην ανεξαρτησία μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Στα μάτια των Αλβανών, ήταν ο Wilson που υπερασπίστηκε την Αλβανία ενάντια στις ευρωπαϊκές δυνάμεις, επιμένοντας στη δημιουργία του αλβανικού κράτους στα Βαλκάνια, μετά τον πόλεμο και την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας», εξήγησε.
Η ευγνωμοσύνη ήταν τόσο βαθιά ώστε το 1924, η παραθαλάσσια πόλη Σενγκίν, μετονομάστηκε προσωρινά σε Qyteti Uillson – Πόλη Wilson. Πολλοί Αλβανοί άρχισαν μάλιστα να δίνουν το όνομα Wilson στους γιους τους. Και μέχρι σήμερα υπάρχει άγαλμα του Woodrow Wilson στα Τίρανα, στην πλατεία Sheshi Uillson.
Ο Likmeta σημείωσε ότι η παράδοση των αγαλμάτων ξένων ηγετών αντανακλά επίσης την καλλιτεχνική και πολιτική ιστορία της Αλβανίας.
«Το να χτίζουμε αγάλματα για ηγέτες που μας επισκέπτονται είναι μέρος της κουλτούρας μας», είπε. «Πηγάζει από το κομμουνιστικό μας παρελθόν, τότε που υπήρχαν πολλά αγάλματα του Στάλιν και του Λένιν. Τώρα έχουμε τον George W. Bush, τους δύο πάπες που μας επισκέφθηκαν και άλλες καλλιτεχνικές δημιουργίες για να σηματοδοτήσουμε τέτοιες περιστάσεις.»
Παραδέχτηκε ότι η ιδέα να χτιστεί άγαλμα μετά από μια επίσκεψη ηγέτη στην Ουάσινγκτον, για παράδειγμα, πιθανώς να φαίνεται περίεργη στους Αμερικανούς.
«Αλλά για μια μικρή χώρα όπως η Αλβανία, αυτά είναι γεγονότα που συμβαίνουν μία φορά σε έναν αιώνα», είπε ο Likmeta. «Και για τη Φούσε-Κρούγια, που είναι μια μικρή πόλη, το να δεχτεί έναν Αμερικανό πρόεδρο είναι κάτι που θέλουν να διαφυλάξουν για να θυμούνται οι μελλοντικές γενιές.»
Ο Joseph σημείωσε ότι αυτή η εκτίμηση για τον ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή τα τελευταία χρόνια εκτείνεται σε ολόκληρα τα Βαλκάνια – τουλάχιστον μεταξύ των Βόσνιων, των Κροατών, των Σλαβομακεδόνων και των Μαυροβουνίων.
«Όπως και οι Αλβανοί, και αυτό είναι διαχρονικό, οι περισσότεροι πολίτες και ηγέτες της περιοχής βλέπουν τις ΗΠΑ σε έντονη αντίθεση με τους Ευρωπαίους και την ΕΕ», είπε. «Ουσιαστικά, θεωρούν τις ΗΠΑ ως την πραγματική πηγή δύναμης και αρχής στην περιοχή, ενώ την Ευρώπη τη βλέπουν ως αδύναμη και συχνά διχασμένη.»
Μετάφραση από Huffpost.com
Το Himara.gr στο Google News
