Πριν από λίγο περισσότερο από πέντε μήνες, ο Έντι Ράμα, αρχηγός του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Αλβανίας, κέρδισε για τέταρτη συνεχόμενη φορά τις εκλογές και παρέμεινε πρωθυπουργός, θέση που κατέχει από το 2013. Καθώς η Ριβιέρα της Αλβανίας έγινε ο νέος προορισμός για την κοσμική ελίτ, ο Ράμα έγινε το αγαπημένο πρόσωπο της υψηλής κοινωνίας.
Μιλώντας στο Future Investment Initiative Forum τον Μάιο του 2025, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, διηγήθηκε πώς γνώρισε τον Ράμα στο γιοτ των Ρότσιλντ το 2021, ενώ ταξίδευαν στη Νότια Αδριατική. Τον Ιούνιο του 2025, ο Ράμα έκανε πρόποση στον γάμο του Αλεξάντερ Σόρος με τη Χούμα Αμπεντίν στα Χάμπτονς. Και ενώ διπλωμάτες, όπως η τότε πρέσβης των ΗΠΑ στα Τίρανα Γιούρι Κιμ, έκαναν κρουαζιέρες με το σκάφος του Ράμα και – σύμφωνα με Αλβανούς αξιωματούχους – αποδέχονταν δώρα του δικαιολογώντας παράλληλα τη φυλάκιση των πολιτικών του αντιπάλων, ο Ράμα έχει μεταμορφώσει την Αλβανία με τρόπο που αντιστρέφει την πορεία της προς τη δημοκρατία και την καθιστά περιφερειακό βάρος για τις επόμενες δεκαετίες.
Ίσως ο καλύτερος τρόπος να κατανοήσει κανείς τον Ράμα σήμερα είναι να τον δει ως συνδυασμό του αείμνηστου Παναμέζου δικτάτορα Μανουέλ Νοριέγκα και του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο Νοριέγα υπήρξε επί χρόνια σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών και ανέβηκε στις τάξεις του στρατού του Παναμά προτού γίνει στρατιωτικός ηγέτης της χώρας το 1983. Αρχικά, η κυβέρνηση των ΗΠΑ και η CIA τον αγκάλιασαν ως σύμμαχο στον Ψυχρό Πόλεμο. Μέχρι το 1989, όμως, είχε μετατραπεί σε ντροπή λόγω της διαφθοράς του, της ωμότητας της εγκληματικότητάς του και των αδιάσειστων αποδείξεων για τους δεσμούς του με τα νοτιοαμερικανικά καρτέλ ναρκωτικών. Στις 20 Δεκεμβρίου 1989, ο τότε πρόεδρος Τζορτζ Χ. Ου. Μπους διέταξε την εισβολή στον Παναμά για τη σύλληψή του. Αν και ο ΟΗΕ καταδίκασε την εισβολή, δημοσκόπηση του CBS–New York Times έδειξε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Παναμέζων τη στήριξε.
Πολλοί Αλβανοί πολιτικοί που συνάντησα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ελλάδα και την Ελβετία -μεταξύ αυτών πρώην μέλη του Σοσιαλιστικού Κόμματος του Ράμα και του Δημοκρατικού Κόμματος του πρώην πρωθυπουργού Σαλί Μπερίσα – μίλησαν για τη «μαριχουανοποίηση» της αλβανικής οικονομίας. Η Αλβανία για χρόνια καλλιεργούσε παράνομα κάνναβη, αλλά τον Ιούλιο του 2023, ο Ράμα πέρασε με τη βία από τη Βουλή νομοσχέδιο νομιμοποίησης. Θεωρητικά, η αλβανική κάνναβη είναι ιατρική· στην πράξη, τροφοδοτεί το οργανωμένο έγκλημα και το ξέπλυμα χρήματος. Η παράνομη καλλιέργεια συνεχίζεται, αλλά η κυβέρνηση Ράμα χρησιμοποιεί τη νομιμοποίηση για να δικαιολογήσει την κατάρρευση των κατασχέσεων. Υπό τον Ράμα, η Αλβανία παραμένει σημαντικός εταίρος και κόμβος για τα λατινοαμερικανικά καρτέλ και το εμπόριο κοκαΐνης προς την Ευρώπη.
Υπάρχουν επίσης ανησυχητικές ομοιότητες μεταξύ Ράμα και Ερντογάν. Και οι δύο χειραγώγησαν Αμερικανούς πρέσβεις που εκμεταλλεύτηκαν τη θέση τους για να εξασφαλίσουν κερδοφόρες δουλειές μετά τη συνταξιοδότηση. Όπως και με τον Ερντογάν, τέτοιες συμφωνίες ωφελούν δυσανάλογα τον Ράμα, τους «αντιπροσώπους» του ή τους κολλητούς του. Η αγορά ακινήτων είναι ιδιαίτερα επικερδής, και ο Ράμα -όπως και ο Ερντογάν- έχει χρησιμοποιήσει την κρατική εξουσία για να φυλακίσει και να αντικαταστήσει εκλεγμένους δημάρχους που στέκονται εμπόδιο στα σχέδιά του.
Ένας Αλβανός παρευρισκόμενος μου είπε ότι ο Ερντογάν συμβούλευσε προσωπικά τον Ράμα πως η νοθευμένη νίκη στις τρίτες εκλογές θα του εξασφάλιζε ισόβια εξουσία. Ο Ράμα ακολούθησε επίσης το παράδειγμα του Τούρκου προέδρου χρησιμοποιώντας πολιτικοποιημένους ελεγκτές για να φυλακίζει αντιπάλους και να δημεύει τις περιουσίες τους. Η μόνη διαφορά είναι ότι, ενώ το Κατάρ χρηματοδότησε τις επιχειρήσεις του Ερντογάν, οι ΗΠΑ μέσω της USAID χρηματοδότησαν τους Αλβανούς ελεγκτές — αγνοώντας ότι είχαν χειραγωγηθεί από τον Ράμα.
Η USAID μπορεί να έχει αποχωρήσει, αλλά η τυφλή υποστήριξη προς τον Ράμα συνεχίζεται, τροφοδοτούμενη από λομπίστες και αδράνεια. Δεν υπάρχει δικαιολογία για την τύφλωση της κυβέρνησης Τραμπ· στις 16 Φεβρουαρίου 2024, ο πρώην πράκτορας του FBI Κρις ΜακΓκόνιγκαλ, που επέβλεπε τις επιχειρήσεις εθνικής ασφάλειας στη Νέα Υόρκη, καταδικάστηκε σε δύο χρόνια φυλάκιση επειδή έλαβε δωροδοκία 225.000 δολαρίων από μεσολαβητή του Ράμα. Όπως ο Ερντογάν χρησιμοποιεί ψευδή έγγραφα ως εργαλείο διακρατικής καταστολής, έτσι και ο Ράμα. Το τελευταίο θύμα είναι ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Άρμπεν Αχμέταϊ, που αντιμετωπίζει κατασκευασμένες κατηγορίες επειδή αρνήθηκε να ενταχθεί στο δίκτυο διαφθοράς του Ράμα· η Ελβετία μάλιστα ενδέχεται να τον εκδώσει στην Αλβανία, βασιζόμενη σε ψευδείς, αμερικανοχρηματοδοτούμενους ελέγχους και τη ηθική υποχώρηση της Κιμ.
Οι αυταρχικοί ηγέτες μπορεί να βρίσκονται στη μόδα, αλλά κάθε στήριξη στον Ράμα θα αποδειχθεί αυτοκαταστροφική, όπως το στοίχημα του Ρόναλντ Ρίγκαν στον Νοριέγα ή η «αγκαλιά» του Μπαράκ Ομπάμα προς τον Ερντογάν. Είτε πρόκειται για την προώθηση των ναρκωτικών καρτέλ είτε της τρομοκρατίας, τόσο ο Νοριέγα όσο και ο Ερντογάν υπονόμευσαν τα αμερικανικά συμφέροντα. Ο Ράμα ενσαρκώνει τα χειρότερα στοιχεία και των δύο.
Οι Αμερικανοί θα πληρώσουν τελικά το τίμημα.
Μάικλ Ρούμπιν – Washington Examiner
Διευθυντής ανάλυσης στο Middle East Forum και ανώτερος ερευνητής στο American Enterprise Institute.
