Τα πανηγύρια της Ηπείρου: Από το χθες στο σήμερα

Τα πανηγύρια του καλοκαιριού στην Ήπειρο, αποτελούν σημείο παραδοσιακής επικοινωνίας των ανθρώπων! Και είναι πολλά και ενδιαφέροντα… Μέσα στη φύση, ανάμεσα σε πλατάνια, δίπλα σε ποτάμια.

Σ’ αυτά “ανταμώνονται” τα άτομα. Οι πολλοί γίνονται ένας και ο ένας πολλοί.

Τα θρησκευτικά πανηγύρια ήταν και εξακολουθούν να είναι, κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, μια όαση, μια στιγμή ξενοιασιάς και μια ευκαιρία για διασκέδαση.

Πανηγύρια γίνονται σε όλα τα χωριά και είναι αφιερωμένα στη μνήμη και στη γιορτή κάποιου αγίου και στην τοπική εκκλησία που φέρει και το όνομα του αγίου ή της αγίας.

Αλλά τα πανηγύρια θα πρέπει, όσο υπερβολικό και αν φαίνεται αυτό, να αποτελούν και αφορμή όχι μόνο ψυχαγωγίας, αλλά και πνευματικής αναγέννησης, τόσο μέσα από τη ζωή του εορτάζοντος αγίου, αλλά και μέσα από τον αναβαπτισμό στην παράδοση.

Σπουδαία Κληρονομιά

Η παραδοσιακή μουσική και οι χοροί εκφράζουν μία στάση ζωής, έναν τρόπο ανταμώματος κι επικοινωνίας κι έναν ολόκληρο πολιτισμό.

Και είναι ασφαλώς άξιοι επαίνων οι Σύλλογοι εκείνοι, και οι κάτοικοι, που μοχθούν για την οργάνωση των πανηγυριών. Γιατί δημιουργούν ένα ευρύτερο πολιτιστικό κλίμα, που περιλαμβάνει ήθη και έθιμα του παλιού καιρού.

Όλα αυτά είναι ένας αληθινός θησαυρός, μία σπουδαία κληρονομιά.

Τα παλαιά χρόνια

Τα παλαιά χρόνια τα πανηγύρια ήταν μια όαση, μια στιγμή ξενοιασιάς και μια ευκαιρία για διασκέδαση στη σκληρή και κοπιαστική ζωή, που ζούσαν οι άνθρωποι.

Το πανηγύρι ήταν τόπος συνάντησης, συνεύρεσης των κατοίκων ενός χωριού, αλλά και με τους κατοίκους των γειτονικών χωριών που έρχονταν στο τοπικό πανηγύρι.

Οι κάτοικοι του ενός χωριού γνωρίζονταν με τους κατοίκους των άλλων κυρίως μέσω των πανηγυριών. Οι σκληρές καθημερινές δουλειές, η έλλειψη συγκοινωνιακών μέσων εμπόδιζαν την αλληλοεπικοινωνία και την αλληλογνωριμία, και τα πανηγύρια βοηθούσαν σε μεγάλο βαθμό προς αυτή την κατεύθυνση.

Τα πανηγύρια τότε ήταν ο μοναδικός και αποκλειστικός τρόπος διασκέδασης των κατοίκων, μαζί φυσικά με τους γάμους και τα βαφτίσια.

Πέρα όμως από τη διασκέδαση, τα πανηγύρια έπαιζαν σπουδαίο ρόλο στη γνωριμία μεταξύ των νέων. Η κλειστή και αυστηρότατη κοινωνία μπροστά στον κυκλικό χορό της πλατείας χαλάρωνε, τα μάτια «μιλούσαν», και μετά αναλάμβαναν οι προξενητάδες, οι γνωστοί και οι συγγενείς. Τα περισσότερα προξενιά και οι γάμοι γίνονταν μετά τα πανηγύρια.

Η πίστη και η λατρεία προς τον τοπικό άγιο ήταν η αφορμή, αλλά η ουσία συχνά ήταν η ανθρώπινη επαφή, η χαρά και η κοινωνική σύσφιξη.

Από την παράδοση στο Facebook

«Πείτε μου, ρε παιδιά, υπάρχει κανένα καλό πανηγύρι στη Θεσπρωτία να πάω;», ρωτούσε πριν από μερικές μέρες μια γυναίκα σε μια ομάδα Θεσπρωτών στο Facebook. Οι απαντήσεις που έλαβε δεν ήταν λίγες και συνοδεύονταν από φωτογραφίες και βίντεο.

Πλέον, ό,τι γίνεται στο πανηγύρι μπορεί να γίνει δημόσιο θέαμα παντού μέσω κινητών, υπολογιστών και tablets.

Ένας Θεσπρωτός μετανάστης στη Γερμανία μπορεί να “συμμετέχει” στο πανηγύρι του χωριού του μέσω Skype.

Παλαιότερα οι άνθρωποι ντύνονταν διαφορετικά, μετακινούνταν με γαϊδουράκια, και οι γυναίκες φορούσαν παραδοσιακές φορεσιές. Σήμερα, αυτοκίνητα, παγωμένη μπύρα και ηλεκτρονικές μικροφωνικές εγκαταστάσεις έχουν αντικαταστήσει το χθες.

Από τη δεκαετία του ’70 και μετά, με την ηλεκτροδότηση, τα πανηγύρια μετατοπίστηκαν από το πρωί στις βραδινές ώρες. Η μουσική άλλαξε μορφή και ενισχύθηκε ηλεκτρικά.

Παλαιότερα το πανηγύρι ήταν το επίσημο «νυφοπάζαρο». Σήμερα, τη θέση των προξενιών έχουν πάρει τα κοινωνικά δίκτυα.

Πέρα από τους συλλόγους και τις αδελφότητες, υπάρχουν πλέον διαδικτυακές κοινότητες που ανακοινώνουν, προβάλλουν και οργανώνουν συμμετοχές στα πανηγύρια.