«Η Ελληνική Κυβέρνηση δεν θα δεχθεί να ισχύσουν για την Ελληνική Μειονότητα που ζει στην Αλβανία άλλα μέτρα από εκείνα που θα ισχύσουν για τις αλβανικές κοινότητες εκτός Αλβανίας». Τη σαφή αυτή προειδοποίηση απηύθυνε ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης προς τα Τίρανα μιλώντας προς τους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου στο Υπουργείο Εξωτερικών, με αποκλειστικό αντικείμενο τη μεταχείριση της Ελληνικής Μειονότητας της Αλβανίας. Ήταν 14 Ιουλίου του 1993.
«Η Κυβέρνηση της Ελλάδας απαιτεί τα ίδια δικαιώματα για την ελληνική κοινότητα που ζει στην Αλβανία με εκείνα που ζητεί η Αλβανική Κυβέρνηση για τις αλβανικές κοινότητες στην τέως Γιουγκοσλαβία» τόνισε μεταξύ άλλων ο κ. Μητσοτάκης και πρόσθεσε αναφερόμενος στην αντιμετώπιση της Ελληνικής Μειονότητας από την κυβέρνηση των Τιράνων «η απροκάλυπτη αυτή πολιτική των δύο μέτρων και δύο σταθμών είναι σαφώς απαράδεκτη και άδικη».
Ταυτόχρονα έθεσε έξι προϋποθέσεις προκειμένου να υπάρξει ουσιαστική βελτίωση στις σχέσεις Αλβανίας-Ελλάδας:
1. Θα πρέπει να επιτραπεί στον Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο να αναλάβει εκ νέου τα καθήκοντά του στην ενορία του στο Αργυρόκαστρο. Όλη η εκκλησιαστική περιουσία και τα ιερά θρησκευτικά αντικείμενα που κατασχέθηκαν από το κομμουνιστικό καθεστώς θα πρέπει να επιστραφούν στις κοινότητες στις όποιες ανήκαν και θα πρέπει να επιτραπεί στους Ορθοδόξους Χριστιανούς να εξασκούν τη θρησκεία τους ελεύθερα, συμπεριλαμβανομένης και της ελεύθερης χρήσης της ελληνικής γλώσσας στη λειτουργία, όπου αυτό αποτελεί επιθυμία του ποιμνίου.
2. Αλβανική Κυβέρνηση θα πρέπει να επιτρέψει την ίδρυση μειονοτικών σχολείων, δημοσίων και ιδιωτικών και να παρέχει τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στα υπάρχοντα σχολεία σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και σε όλες τις περιοχές όπου κατοικεί αριθμός Ελλήνων και όχι μόνο στις αυθαίρετα καθορισμένες «μειονοτικές περιοχές».
3. Η Αλβανική Κυβέρνηση θα πρέπει να επιτρέψει την ελεύθερη ανάπτυξη και λειτουργία πολιτικών, εκπαιδευτικών, πολιτιστικών και κοινοτικών οργανώσεων της Ελληνικής Μειονότητας και να επιστρέψει όλα τα περιουσιακά στοιχεία των ελληνικών κοινοτήτων που κατασχέθηκαν από την προηγούμενη κομμουνιστική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων και των σχολείων, βιβλιοθηκών και πνευματικών κέντρων.
4. Η Αλβανική Κυβέρνηση θα πρέπει να σταματήσει να παρενοχλεί και να απολύει αυθαίρετα μέλη της Ελληνικής Μειονότητας από δημόσιες υπηρεσίες και να παρέχει ίσες ευκαιρίες στην κεντρική διοίκηση σε όλες τις μειονότητες καθώς και ουσιώδεις προσβάσεις στα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
5. Η Αλβανική Κυβέρνηση θα πρέπει να δώσει τη δυνατότητα στις οικογένειες που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους στη Β.Η. από το 1944 και μετά να επιστρέψουν σε αυτά και να στηρίξει αξιώσεις που θα προβάλλουν για επιστροφή των περιουσιών τους και την επαναγκατάστασή τους στις κοινότητες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν.
6. Η Αλβανική Κυβέρνηση θα πρέπει να πάψει να επεμβαίνει στο δικαίωμα των Αλβανών υπηκόων να δηλώνουν οποιαδήποτε εθνική ταυτότητα αυτοί επιθυμούν, σύμφωνα με τις διεθνείς αρχές και να θεσμοθετήσει προγράμματα, που αποθαρρύνουν την προκατάληψη και την εχθρότητα προς τους Έλληνες και τις άλλες μειονότητες.
yparxei kai ebdomos oros .oi boreihpeirotes na mhn mporoyn n bgaloyn naytiko fylladio
Μητσοτάκης ’93, αστείο. Ακόμα οι ίδιες κουβέντες πέφτουν. Τότε το έλεγε, τώρα το ξαναλένε. Να δεις τι αλλάζει…
Ο Κωνσταντίνος έβαζε κόκκινες γραμμές; Αχαχα. Σαν να πτόησε κανέναν τότε. Ακόμα το ίδιο έργο βλέπουμε, ξέρω γω.
Μία διαχρονική διεκδίκηση της Ελλάδας. Η Αθήνα τότε έθετε ξεκάθαρα πλαίσια προστασίας μειονοτήτων, με εμφανείς γεωπολιτικές προεκτάσεις. Στρατηγική κίνηση.
E auto den ginetai! O Mitsotakis thelei na diktatorei emas? Albania den akouei entoles apo allous. I xora mas kanei oti thelei.
Η τότε ρητή προειδοποίηση ανέδειξε την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των εκτός συνόρων ως βασική εθνική προτεραιότητα. Μια διαχρονική πρακτική.
Μια ξεκάθαρη διπλωματική τοποθέτηση, που υπογράμμιζε την αμοιβαία προστασία μειονοτήτων. Σημαντικό μήνυμα στρατηγικής αποφασιστικότητας στην περιοχή.
Μια ορθή διπλωματική κίνηση, που υπογράμμισε την πάγια ελληνική θέση περί αμοιβαιότητας στην προστασία των μειονοτικών δικαιωμάτων. Διαχρονικής σημασίας.
Ο καθορισμός σαφών ορίων στην εξωτερική πολιτική είναι κρίσιμος. Η αρχή της αμοιβαιότητας, τότε όπως και τώρα, παραμένει θεμελιώδης.
Και τότε ο Μητσοτάκης έβαζε τους κανόνες. Μετά όμως, τι έγινε; Αιώνιο déjà vu, ρε παιδιά. Γελάμε.
Ας πούμε ότι έγιναν όροι… Ποτέ δεν κατάλαβα τι ακριβός πήραμε πίσω. Μάλλον κάποιες συνφωνίες κάτω απ’ το τραπέζι έγιναν, ετσι;
Πάντα οι ίδιες δηλώσεις. Οι προϋποθέσεις στα χαρτιά δεν σήμαιναν ποτέ πολλά για τους δικούς μας εκεί. Δείτε τι έγινε μετά.
Το ’93 δηλαδή ο κ. ΠΘ έλεγε τα αυτονόητα; Χμμ, τι να πούμε. Ιστορία επαναλαμβάνεται, classic. Είμαστε ακόμα εδώ.