Η Σερβία τιμά τα θύματα του Νόβι Σαντ, ένα χρόνο μετά την τραγωδία

Η Σερβία αποτίει σήμερα φόρο τιμής στα θύματα της τραγωδίας που συνέβη πριν από έναν χρόνο στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ. Στις 1 Νοεμβρίου 2024, η αιφνίδια κατάρρευση του στεγάστρου προκάλεσε τον θάνατο 16 ανθρώπων και τον τραυματισμό δεκάδων άλλων, γεγονός που συγκλόνισε βαθιά την κοινή γνώμη και πυροδότησε ένα κύμα κοινωνικών κινητοποιήσεων που δεν έχει κοπάσει μέχρι σήμερα.

Με απόφαση της κυβέρνησης, η σημερινή ημέρα, 1η Νοεμβρίου 2025, έχει ανακηρυχθεί εθνική ημέρα πένθους. Οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες σε όλα τα δημόσια κτίρια, τα μέσα ενημέρωσης προβάλλουν ειδικά αφιερώματα, ενώ πολιτιστικοί θεσμοί και μουσεία έχουν προσαρμόσει το πρόγραμμά τους προς τιμήν των θυμάτων.

Στο Νόβι Σαντ, η κεντρική τελετή μνήμης ξεκίνησε στις 11:52 το πρωί -την ακριβή ώρα του δυστυχήματος- με 16 λεπτά σιγής, ένα για κάθε άνθρωπο που χάθηκε. Παράλληλα, εκατοντάδες κάτοικοι συγκεντρώθηκαν σε 16 διαφορετικά σημεία της πόλης και κατευθύνθηκαν προς τον σταθμό, όπου πραγματοποιήθηκε το επίσημο μνημόσυνο.

Το φοιτητικό κίνημα, που είχε αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις κινητοποιήσεις μετά την τραγωδία, ανέλαβε και φέτος τη διοργάνωση της εκδήλωσης. Οι εκπρόσωποί του κάλεσαν τους πολίτες «να κρατήσουν τη μνήμη ζωντανή και να απαιτήσουν δικαιοσύνη». Οι πανεπιστημιακές καταλήψεις, που ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2024 και επεκτάθηκαν σε περισσότερες από 60 σχολές, θεωρούνται πλέον σύμβολο κοινωνικής αφύπνισης και διεκδίκησης διαφάνειας.

Παρόμοιες τελετές πραγματοποιούνται σε πολλές ακόμη πόλεις της χώρας, ενώ Σέρβοι που ζουν στο εξωτερικό έχουν οργανώσει εκδηλώσεις μνήμης σε πάνω από 50 πόλεις διεθνώς, εκφράζοντας συμπαράσταση προς τις οικογένειες των θυμάτων.

Έναν χρόνο μετά, η δικαστική διερεύνηση των αιτίων της κατάρρευσης παραμένει ανοιχτή. Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι η υπόθεση θα διαλευκανθεί πλήρως, οι συγγενείς των θυμάτων και οργανώσεις πολιτών κάνουν λόγο για καθυστερήσεις και έλλειψη διαφάνειας.

Οι φοιτητές και οι διαδηλωτές υποστηρίζουν πως το δυστύχημα δεν ήταν αποτέλεσμα τύχης, αλλά συνέπεια αμέλειας, διαφθοράς και κακοτεχνιών. Ζητούν παραιτήσεις αρμοδίων, απονομή ευθυνών και πρόωρες εκλογές — αιτήματα που η κυβέρνηση του Aleksandar Vučić έχει απορρίψει. Ο ίδιος ο πρόεδρος, ωστόσο, προχώρησε χθες σε δημόσια συγγνώμη μετά από επικρίσεις για ειρωνικό σχόλιο που είχε κάνει σχετικά με το σημερινό μνημόσυνο.

Το κλίμα στη χώρα παραμένει εύθραυστο. Την παραμονή της επετείου, ο κρατικός φορέας Srbija Voz ανέστειλε προσωρινά όλα τα επιβατικά δρομολόγια, ύστερα από ανώνυμη προειδοποίηση για τοποθέτηση εκρηκτικών, ένα συμβάν που θύμισε παλαιότερα περιστατικά τις ημέρες μεγάλων διαδηλώσεων στο Βελιγράδι. Μέχρι στιγμής δεν έχουν εντοπιστεί οι υπεύθυνοι των ψευδών συναγερμών.

Για πολλούς πολίτες, η επέτειος αυτή δεν αποτελεί μόνο ημέρα πένθους αλλά και κάλεσμα για συλλογική αυτοκριτική. Το τραγικό γεγονός του Νόβι Σαντ έχει μετατραπεί σε σύμβολο της ανάγκης για λογοδοσία, θεσμική εντιμότητα και κοινωνική ευαισθησία.

Όπως σχολιάζουν αναλυτές στο Βελιγράδι, «η μνήμη της τραγωδίας λειτουργεί ως καθρέφτης της σημερινής Σερβίας, ανάμεσα στην επιθυμία για αλλαγή και τον φόβο να ξεχάσει».