Παρότι οι περισσότερες εκτιμήσεις τοποθετούν τον παγκόσμιο πληθυσμό σήμερα γύρω στα 8,2 δισεκατομμύρια άτομα, μια νέα μελέτη δείχνει ότι ενδέχεται να υποεκτιμούμε σημαντικά τους πληθυσμούς των αγροτικών περιοχών. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Aalto στη Φινλανδία, αναλύοντας δεδομένα από 300 έργα φραγμάτων σε 35 χώρες, διαπίστωσαν μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα σε τοπικές μετρήσεις πληθυσμού και σε παγκόσμιες βάσεις δεδομένων που συγκεντρώθηκαν την περίοδο 1975–2010.
Σύμφωνα με τον επικεφαλή της έρευνας, Josias Láng-Ritter, ο πληθυσμός των αγροτικών περιοχών έχει υποεκτιμηθεί από 53% έως και 84%, ανάλογα με το σύνολο δεδομένων που εξετάζεται. Αυτή η υποεκτίμηση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, ειδικά στον τρόπο κατανομής των πόρων εντός των χωρών, καθώς τα απογραφικά στοιχεία χρησιμοποιούνται εκτενώς στη λήψη αποφάσεων.
Η μέθοδος της μελέτης ήταν ιδιαίτερη. Αντί για τα συνήθη στατιστικά μοντέλα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα μετακινήσεων πληθυσμών που προκλήθηκαν από την κατασκευή φραγμάτων. Όταν κατασκευάζονται φράγματα, μεγάλες εκτάσεις πλημμυρίζονται και οι κάτοικοι αναγκάζονται να μετακινηθούν, με τον αριθμό των ατόμων να καταγράφεται με ακρίβεια λόγω των αποζημιώσεων που πρέπει να δοθούν. Σε συνδυασμό με δορυφορικές εικόνες, αυτές οι τοπικές μετρήσεις προσφέρουν πολύ πιο ακριβή πληθυσμιακά στοιχεία από τις συνήθεις παγκόσμιες βάσεις δεδομένων, όπως οι WorldPop, GWP, GRUMP, LandScan και GHS-POP.
Η βασική αιτία αυτής της ασυμφωνίας φαίνεται να είναι η αδυναμία πολλών χωρών να συλλέγουν ακριβή δεδομένα σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές, λόγω περιορισμένων πόρων και δυσκολιών πρόσβασης. Το συνηθισμένο μοντέλο υπολογισμού, που βασίζεται στη διαίρεση της Γης σε πλέγματα και στην εκτίμηση του πληθυσμού κάθε τετραγώνου βάσει αστικών απογραφών, δεν αποδίδει καλά σε αγροτικές περιοχές.
Η σημασία των ευρημάτων είναι μεγάλη: εάν τα αγροτικά πληθυσμιακά δεδομένα είναι τόσο ανακριβή, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι εκατοντάδες εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι ουσιαστικά «αόρατοι» για την παγκόσμια στατιστική. Αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις στην παροχή υπηρεσιών, στη χάραξη πολιτικών και ακόμα και στις προβλέψεις για την κλιματική αλλαγή.
Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι οι επιστήμονες με το μέγεθος της ανακάλυψης. Ο Stuart Gietel-Basten από το Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας του Χονγκ Κονγκ υποστηρίζει ότι, παρόλο που πράγματι χρειάζεται περισσότερη επένδυση στην καταγραφή των αγροτικών πληθυσμών, είναι μάλλον απίθανο να έχουμε υποεκτιμήσει τον παγκόσμιο πληθυσμό κατά μερικά δισεκατομμύρια. Άλλοι ειδικοί σημειώνουν ότι οι πρόσφατες βελτιώσεις στη δορυφορική παρατήρηση και στις τεχνικές συλλογής δεδομένων μειώνουν τέτοια σφάλματα.
Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνει ο Láng-Ritter, είναι απαραίτητο να ξεκινήσει μια σοβαρή συζήτηση γύρω από τη χρήση και τη βελτίωση των πληθυσμιακών χαρτών, ώστε οι αγροτικές κοινότητες να έχουν ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες και πόρους.
