Ο Ανδρέας Βούγας ή Μπούγας, γεννήθηκε το 1744 (κατ’ άλλους το 1743), στη Χιμάρα και πέθανε το 1829 στο Ιλιστέφσκ της Ρωσίας. Μετά την μεταστροφή των Χιμαραίων από τη Δύση προς τη Ρωσία, για βοήθεια στον αγώνα τους για ελευθερία, ο Βούγας προσέφυγε σε αυτή τη χώρα όπου έγινε δεκτός στις τάξεις του στρατού της, ως αξιωματικός. Κατάφερε να φτάσει στον βαθμό του αντισυνταγματάρχη.
Το επώνυμό του έχει σχέση με τον λέξη «βούας», που στη δωρική εκδοχή της ελληνικής σημαίνει «ταύρος» (η ίδια λέξη σήμαινε και την ομάδα στο πλαίσιο της Σπαρτιατικής «αγέλης»).
Ο Βούγας δεν ήταν μόνον καλός στα στρατιωτικά του καθήκοντα. Οι ρωσικές πηγές τον καταγράφουν ως καλλιεργημένο άνθρωπο και πολύγλωσσο. Γνώριζε εκτός από τη μητρική του ελληνική γλώσσα και άλλες τέσσερις (αλβανικά, ιταλικά, ρώσικα και μολδαβικά). Ο ίδιος, είχε καταγράψει στοιχεία που αφορούσαν τη ζωή του στην οθωμανοκρατούμενη Ελλάδα, τη συμμετοχή του σε ρωσοτουρκικούς πολέμους, την κατάταξή του στο ρώσικο στόλο που αγκυροβολούσε στη Νάουσα της Πάρου – πιθανόν λιποτακτώντας από τον οθωμανικό στόλο.
Ο Βούγας συμμετείχε σε 12 πολεμικές επιχειρήσεις και υπηρέτησε στρατιωτικά τη Ρωσία για σαράντα χρόνια. Κυρίως όμως βρισκόταν κάτω από τις διαταγές του Λάμπρου Κατσώνη (1787–1791). Κατά την περίοδο από το 1795 έως το 1797 και ενώ είχε το βαθμό του ταγματάρχη, υπηρέτησε ως διοικητής του 2ου λόχου του Ελληνικού Τάγματος Πεζικού της Οδησσού (οι διοικητές εκλέγονταν από τους ίδιους τους συμμετέχοντες στον στρατιωτικό σχηματισμό). Για την ιστορία να αναφερθεί ότι στο ίδιο τάγμα υπηρέτησε ως υπολοχαγός και ο αδερφός του Ζαχαρίας, ενώ ο άλλος αδερφός ο Δημήτριος, είχε ήδη υπηρετήσει στον πρόδρομο του Ελληνικού Τάγματος Οδησσού, την Ελληνική Μοίρα.
Από το 1794 έζησε στην Οδησσό, όπου και θεωρούνταν προστάτης των τεχνών. Ίδρυσε οικισμούς που έλαβαν το όνομά του από το επίθετό του (Μπουκόβιε χουτόρα), την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Αλεξανδρόβκα κλπ.
Πέθανε το 1829 και ενταφιάστηκε σε κοιμητήριο των οικισμών που ίδρυσε.
Κώστας Δημητρόπουλος
Πηγές:
- Ι. Β. Σαπόζνικοφ και Σ. Σ. Αργατιούκ, «Τσερνομόρσκι Μαγιάκ» (2016, τ. 9, 10)
- https://kraeved.od.ua/history/bugovy_hutora1.php
- Ιγκόρ Σαπόζνικοφ , Αρχαιολογια – ιστορια και χαρτογραφηση του Τσερνομορσκ
- http://blacksea.ehw.gr/Forms/fLemmaBody.aspx?lemmaid=11607
re ti les autoi oi gamilides palia pigan stis xenes dynato gia na broun to kouti tous ekei megaloprepws
Πολλοί Έλληνες ξενιτεύτηκαν τότε. Ο καθένας βρήκε τον δρόμο του. Τι να πω, μια ιστορία ακόμα.
Άλλος ένας που έψαξε σωτηρία μακριά. Καλά, τότε ήταν διαφορετικά τα πράγματα. Ποιος ξέρει τι συμφέροντα υπήρχαν πίσω από όλα αυτά;
re filarako oi palioi anazitousan allou thn tyxh tous gia na ta kataferoun shmera oute logo gia tetoia pragmata den ginetai
Πάλι οι ίδιοι κύκλοι. Ένας πήγε στη Ρωσία, άλλος θα πάει αλλού. Τίποτα δε μάθαμε τελικά.
Η επιλογή ξένων προστατών από τους Χιμαραίους φανερώνει διαχρονικές γεωπολιτικές ισορροπίες. Ο Βούγας εντάχθηκε στην τότε ρωσική στρατηγική.
ρε φίλε, ο τύπος από τη χιμάρα πήγε ρώσο στρατό; αυτό είναι απρόβλεπτο. ωραίος ο παππούς.
πόσες ιστορίες κρύβει η ελληνική διασπορά! μου αρέσει που μαθαίνουμε τέτοια πράγματα. θα το δω.