Η συμμετοχή των Βορειοηπειρωτών στην Επανάσταση του 1821

Η συμμετοχή των Βορειοηπειρωτών στην Επανάσταση του 1821

Οι Βορειοηπειρώτες στον Πανελλήνιο ξεσηκωμό του '21 δεν έμειναν αμέτοχοι. Αρκετοί ήταν από τις περιοχές της Χιμάρας, του Αργυροκάστρου, της Μοσχόπολης, της Πρεμετής που είχαν μυηθεί στα σχέδια της Φιλικής Εταιρείας.

Αναφέρουμε μερικά ονόματα φιλικών όπως τα κατέγραψαν στα βιβλία τους οι Α. Παπακώστας και Ν. Πατσέλης: Ο Μιχαήλ Λαζάρου Στέλιος, ο Ελευθεριάδης Βενιαμίν από τη Σέλτση Αργυροκάστρου, ο Επίσκοπος Ευρίπου Γρηγόριος ο Αργυροκαστρίτης (ο εμπνευστής της εξέγερσης της Εύβοιας), ο Στέφανος και Αδάμ Δούκας από την Πρεμετή, ο Δούσης, ο Γούλας και Κανούσης από το Λεσκοβίκι και πολλοί άλλοι. Τολμηροί μαχητές ξεκίνησαν από τις προφυλακές του Έθνους και κατέβηκαν στην επαναστατημένη Ελλάδα.

Στη Ρούμελη συμμετείχαν Σουλιώτες και Βορειοηπειρώτες. Ο Χιμαριώτης Σπυρομίλιος με τα αδέρφια του Ζάχο, Νικόλαο και Ιωάννη και εθελοντικό σώμα Χιμαριωτιών, έλαβαν μέρος στην άμυνα του Μεσολογγίου και στην κατάληψη της Ακρόπολης των Αθηνών. Η οικογένεια των Σπυρομιλαίων προσέφερε πολλά στον υπέρ της Ανεξαρτησίας Αγώνα. Ο Σπυρομίλιος επιστρέφοντας από τη Σικελία όπου ζούσε, οργάνωσε στρατιωτικό σώμα από 200 Χιμαριώτες και τον Αύγουστο του 1824 έφτασε στην Ακαρνανία και παρουσιάστηκε στον Μαυροκορδάτο. Εντυπωσίασε με την εμφάνισή του, τη σεμνότητα και την αξιοπρέπεια. Θα γράψει ο κ. Μπίρης (Αρβανίτες, Αθήνας 1960, σ. 301): «Ήταν γενναίος και ανιδιοτελής και κάθε φιλέλλην που τον γνώριζε δεν μπορούσε να μη φωνάξει: Θα ήταν ευτυχής η Ελλάς αν είχε περισσότερους άντρες σαν αυτόν». Ήταν παρών και κατά την δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου. Ο αδερφός του Νικόλαος σκοτώθηκε κατά την έξοδο του Μεσολογγίου (10 Απριλίου 1826), ενώ ο Ζάχος σώθηκε και υπηρέτησε ως στρατιωτικός στην απελευθερωμένη Ελλάδα.

Λίγο αργότερα τον Σπυρομίλο τον βρίσκουμε στη Ρούμελη με τον Καραϊσκάκη. Μετά τον θάνατο του Καραϊσκάκη έλαβε μέρος στη μάχη της Πέτρας κάτω από τις διαταγές του Δημ. Υψηλάντη. Μετά την απελευθέρωση έγινε διοικητής της Σχολής των Ευελπίδων και αργότερα υπουργός των Στρατιωτικών.

Το Χόρμοβο, Κεφαλοχώρι κοντά στο Τεπελένι, που ξεκληρίστηκε από τον Αλή Πασά, πρόσφερε πολλά. Ο Λ. Κουτσονίκας (Γενική Ιστορίας της Ελληνικής Επαναστάσεως, 1863) γράφει για τη συμβολή των Χορμοβιτών στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας: «Εις την Ελληνικήν Επανάστασιν συνετέλεσαν ουκ ολίγον οι Χορμοβίται. Το τμήμα της Ρίζης είναι επίσημον δια τους μαχίμους αυτής άνδρας, συντελέσαντας ουκ ολίγον εν τη Επαναστάσει της Ελλάδος».

Γνωστός για τη δράση του είναι ο Χορμοβίτης Κων. Λαγουμιτζής ή Νταλαρόπουλος. Την καταγωγή του διεκδικούν η Χιμάρα, και η Λέκλη, χωριό του Αργυροκάστρου. Περισσότερο γνωστός είναι με το παρωνύμιο «Λαγουμιτζής», από την ικανότητα που είχε να ανοίγει «λαγούμια» υπονόμους. Βοήθησε στην άλωση της Ακρόπολης των Αθηνών και το Μεσολόγγι με τους υπόνομους που κατασκεύασε. Γράφει σχετικά ο συμπολεμιστής του Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του: «Όταν κολλήσαμεν εις το Κάστρο, βαστούσαμεν και τον μαχαλά της Πλάκας ως την αρβανίτικη πόρτα. Από κάτου το κάστρο εις τα σπίτια ήταν μια εκκλησία και της έδεσε λαγούμι ο αθάνατος περίφημος Κώστας Λαγουμτζής, γενναίος και τίμιος πατριώτης, και με την τέχνη του και με το ντουφέκι του ως λιοντάρι πολέμαγε δια την Πατρίδα. Εις το Μεσολόγγι και παντού αυτός ο γενναίος άντρας θάματα έχει κάμει. Πατρίδα του χρωστάς πολύ αυτουνού του αγωνιστή». Ο Κ. Λαγουμτζής πέθανε το 1851 φτωχός και λησμονημένος.

Στον Απελευθερωτικό Αγώνα έλαβε μέρος και ο Μεγάλος Εθνικός ευεργέτης Ευάγγελος Ζάππας. Πολέμησε στο Σούλι, στην Άρτα, στο Φανάρι και στην Κόρινθο.

Η Περιφέρεια Δελβίνου αντιπροσωπεύεται από τον Σταύρο Κόντο. Ο καπετάν Σταύρος, όπως ήταν γνωστός, με τη λήξη του Αγώνα, εγκαταστάθηκε στην Άμφισσα και παντρεύτηκε την Παναγιώτα Κοντοδήμου. Γιος τους ήταν ο αξιόλογος φιλόλογος και γραμματικός Κωνσταντίνος Κόντος.

Στην Επανάσταση της Εύβοιας συμμετείχαν μόνο Βορειοηεπειρώτες, οι οποίοι προσκλήθηκαν από τον Μητροπολίτη Ευρίπου Γρηγόριο τον Αργυροκαστρίτη. Για τη δράση του γράφουν οι: Ευλόγιος Κουρίλας (Γρηγόριος Αργυροκαστρίτης, εν Αθήναις 1935) και ο Φάνης Μιχαλόπουλος (Γρηγόριος Αργυροκαστρίτης και η Επανάσταση της Εύβοιας, Αρχείου Ευνοϊκών Μελετών, τ. Γ., 1954, εν Αθήναις 1955). Και οι δύο αναφέρονται στη ζωή και το έργο του Μητροπολίτη Γρηγορίου και τη μύησή του στη Φιλική Εταιρεία. Ο Γρηγόριος γνώριζε το μάχιμο των συμπατριωτών του και κάλεσε Αργυροκαστρίτες, Χορμοβίτες και Χιμαραίους, οι οποίοι έλαβαν μέρος σε όλες τις μάχες και παρέμειναν τελευταία στη μάχη των Αδριλιών, στην οποία και κρίθηκε η Ευβοϊκή Επανάσταση (28 Ιουλίου 1823). Στη μάχη των Αδριλιών, για την οποία γράφει και ο ιστορικός Κουτσονίκος στην ιστορία του (σ. 74), έλαβαν μέρος οι Ηπειρώτες, Σταύρος Βασιλείου με τον αδερφό του Κώστα και τον γενναίο Αργυροκαστρίτη Λιάκο με τριακόσια παλικάρια.

Ο Λιάκος περικυκλώθηκε από τους εχθρούς «και ηρωϊκώτατα μαχόμενος, ως άλλος Λεωνίδας, εφονεύθη μεθ' όλων και των συντρόφων του μεγίστην φθοράν προξενήσας εις τον εχθρόν».

Ο σεπτός Ιεράρχης Γρηγόριος συνελήφθη και κλείστηκε στις σκοτεινές φυλακές της Χαλκίδας, όπου και υπέστη φοβερά βασανιστήρια. Κατόρθωσε να δραπετεύσει και τον συναντούμε αργότερα στην Κέρκυρα ασχολούμενο με τη μετάφραση της Καινής Διαθήκης στην αλβανική γλώσσα.

Σημαντικός επίσης ήταν ο αριθμός των Βορειοηπειρωτών που κατάγονταν από τις επαρχίες Κοριτσάς και Μοσχόπολης. Η Μοσχόπολη, πνευματικό κέντρο του ελληνικού Βορρά, χάρη στην ξακουστή ακαδημία της, καλλιέργησε την εθνική ιδέα και διατήρησε την ορθοδοξία στις γύρω περιοχές. Στον ιερό Αγώνα του '21 οι Μοσχοπολίτες συμμετείχαν με χρήμα και αίμα. Δυστυχώς, δεν είναι γνωστά όλα τα ονόματα των Βορειοηπειρωτών αγωνιστών που έλαβαν μέρος στην Ελληνική Επανάσταση. Ιστορικές πληροφορίες ανεβάζουν τον αριθμό των οπλαρχηγών σε 22 και τον συνολικό αριθμό των πολεμιστών σε 4.500 άντρες.

Αρκετά σημαντική ήταν η συμβολή των Βορειοηπειρωτών και από οικονομικής πλευράς. Κυρίως οι Μοσχοπολίτες και οι Κοριτσαίοι διέθεσαν και τις περιουσίες τους για τις ανάγκες του Αγώνα και την εξαγορά και απελευθέρωση αιχμαλώτων και ομήρων της Ρούμελης και του Μοριά. Γι' αυτό το λόγο ξεσηκώθηκαν οι άτακτοι Τουρκαλβανοί της περιοχής (λιποτάκτες του τουρκικού στρατού, δραπέτες των φυλακών, ληστές και φυγόδικοι) γεμάτος μίσος και οργή, λεηλατούσαν για αρκετό διάστημα την Κοριτσά και την περιοχή της. Ο ελληνικός χριστιανικός πληθυσμός, αυτή την εποχή, έπαθε μεγάλη καταστροφή.

Ο Ιωακείμ Μαρτιανός (Η Μοσχόπολις, εν Θεσσαλονίκη 1967) γράφει: «Έπιπτον αναφανδόν κατά χωρίων και κωμών αδυνάτων, ελεηλάτουν τους από πολλού περί τρόμους ενοίκους, στόχου κυρίως έχοντες τους ευκατάστατους, απεγύμνουν αυτούς, αφήρμαζον ουχί σπανίως τους υιούς επί λύτροις και διέπραττον πλείστα όσα τοιαύτα αναλόγως της καταστάσεως των αιχμαλωτιζομένων και ιδίως της ιδίας αυτών ακολάστου φιλαργυρίας».

Δυστυχώς, παρόλες τις αναρίθμητες στρατιωτικές υπηρεσίες, την οικονομική και πνευματική συμβολή, η Ήπειρος και το βόρειο κομμάτι της και μετά την απελευθέρωση της Παλαιάς Ελλάδος και την ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, δεν ευτύχησαν να συμπεριληφθούν στα όρια της ελεύθερης πατρίδας. Το «ποθούμενο» του Πατροκοσμά θα 'ρθει πολύ αργότερα στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων.

Πηγή: Πρωινός Λόγος

Συνάντηση Ράμα - Ορμπάν στη Βουδαπέστη
Στο Κογκρέσο των ΗΠΑ η υπόθεση Μπερίσα

Ενισχύστε την προσπάθειά μας!


 

Σχόλια

Δεν υπάρχουν σχόλια ακόμη
Επισκέπτης
Σάββατο 18 Σεπτεμβρίου 2021, 14:52

Εικόνα Captcha

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://www.himara.gr/

ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ

Μπορείτε να μας βρείτε και να συνδεθείτε μαζί μας στα παρακάτω μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Ακολουθήστε μας:


Η σελίδα είναι αφιερωμένη στην μνήμη του Γιώργου Γκιώνη