Το Υπουργείο Εσωτερικών της Ιταλίας έχει ήδη σχέδιο για την επανεκκίνηση των κέντρων στην Αλβανία. Μάλιστα, μπορεί να γίνει ήδη την άνοιξη αν οι συμφωνίες για τους τρεις νέους κανονισμούς που εγκρίθηκαν τη Δευτέρα από το Συμβούλιο της ΕΕ περάσουν χωρίς προβλήματα το εμπόδιο του τριλόγου στις 17 Δεκεμβρίου. Το επόμενο βήμα θα είναι η έγκριση από το Κοινοβούλιο ακόμα και πριν από την έναρξη ισχύος της νέας Συνθήκης για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, προγραμματισμένη για τις 12 Ιουνίου.
Σύμφωνα με το σχέδιο του υπουργού Εσωτερικών Matteo Piantedosi, το κέντρο θα ανοίξει ξανά για αιτούντες άσυλο που προέρχονται από ασφαλείς χώρες, ενώ εκκρεμούν οι επιταχυμένες διαδικασίες στα σύνορα. Όχι πλέον με άμεση παραλαβή από τη θάλασσα με screening επί των πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού, αλλά μεταφερόμενοι στην άλλη πλευρά της Αδριατικής από τα ιταλικά hotspots αμέσως μετά την άφιξή τους, είτε με ιταλικά πλοία, είτε απευθείας με βάρκες, ή ακόμη και διασωθέντες από ΜΚΟ.
Θεωρώντας το αλβανικό κέντρο ως return hub σε μια ασφαλή τρίτη χώρα, χάρη στους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, θα είναι δυνατό να φιλοξενηθούν εκεί μετανάστες από ασφαλείς χώρες των οποίων οι αιτήσεις θα εξετάζονται με επιταχυμένες διαδικασίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης, αυτή τη φορά δεν θα είναι λίγες δεκάδες, καθώς η δημιουργία της ευρωπαϊκής λίστας ασφαλών χωρών θα επιτρέψει τη μεταφορά στην Αλβανία μεταναστών από Μπαγκλαντές και Αίγυπτο, από όπου και το 2025 προήλθε η πλειονότητα των αφιχθέντων, πάνω από 28.000. Σχεδόν το μισό από τις συνολικές αφίξεις, στις οποίες προστίθενται Τυνήσιοι και Μαροκινοί, οι οποίοι επίσης μπορούν να επαναπατριστούν γρήγορα με τις επιταχυμένες διαδικασίες.
Σύμφωνα με το σχέδιο του ιταλικού Υπουργείου Εσωτερικών, μεγάλο μέρος, αν όχι όλες οι διαθέσιμες θέσεις στο κέντρο υποδοχής του Gjader στην Αλβανία, περίπου 1.100, θα μπορούσαν σύντομα να καλυφθούν με γρήγορη ανακύκλωση, καθώς οι επιταχυμένες διαδικασίες προβλέπουν επαναπατρισμό εντός ενός μηνός. Και αυτή τη φορά εκφράζουν την εμπιστοσύνη τους στο υπουργείο, οι μετανάστες δεν θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν το πρόσχημα της προσφυγής σε δικαστή για να αποφύγουν τη διαμονή και να επιστρέψουν στην Ιταλία μέχρι να ληφθεί η απόφαση για την απόρριψη της προστασίας, όπως συμβαίνει τώρα.
Ανάμεσα στους κανονισμούς που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο της ΕΕ περιλαμβάνεται η διάταξη που αποκλείει την αυτόματη αναστολή του επαναπατρισμού για όσους προσφεύγουν. Ο μετανάστης που του αρνείται η άδεια διαμονής μπορεί να υποβάλει έφεση, αλλά αυτό δεν θα εμποδίζει τον επαναπατρισμό εκτός αν ο δικαστής αποφασίσει διαφορετικά.
«Η κατάσταση αυτή τη στιγμή εξαρτάται ακόμη από την τελική απόφαση του λεγόμενου τριλόγου, αλλά αποτελεί εξαιρετικό προοίμιο για μια οριστική λύση, που θα φέρει σαφήνεια τόσο νομικά όσο και λειτουργικά», δήλωσε χθες στις Βρυξέλλες ο υπουργός Δικαιοσύνης, Carlo Nordio, «οπότε δεν θα υπάρχει πλέον περιθώριο δικαστικών δισταγμών».
Η κυβέρνηση, λοιπόν, ετοιμάζεται να επανεκκινήσει τον μηχανισμό μεταφορών προς την Αλβανία, πεπεισμένη ότι η νέα ευρωπαϊκή λίστα ασφαλών χωρών είναι επαρκές εργαλείο για να ξεπεραστούν όλες οι ενστάσεις των ιταλικών δικαστηρίων που είχαν ακυρώσει τις διαδικασίες κράτησης, με αποτέλεσμα το κέντρο στο Gjader, που αποτελεί τον πυρήνα του αλβανικού μοντέλου το οποίο πρόσφατα χαρακτηρίστηκε «στα όρια της δημοκρατίας», να παραμένει ουσιαστικά άδειο.
