Στα βουνά της Αλβανίας, μια κοίτη που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν παρθένα φύση έχει μετατραπεί σε εργοτάξιο. Μηχανήματα εκσκάπτουν χαλίκι, σωλήνες έχουν συγκεντρωθεί έτοιμοι για τοποθέτηση, ενώ εκατομμύρια λίτρα νερού εκτρέπονται από τα βουνά προς τις ακτές του Ιονίου και του Αδριατικού, όπου η οικοδομική έξαρση εξυπηρετεί τουριστικές αναπτύξεις και πολυτελή θέρετρα.

Ο ποταμός Αώος, ένας από τους τελευταίους ελεύθερους και «άγριους» ποταμούς της Ευρώπης, είχε ανακηρυχθεί το 2023 ως το πρώτο εθνικό πάρκο ποτάμι της Αλβανίας, έπειτα από δεκαετή αγώνα περιβαλλοντικών οργανώσεων. Η κυβέρνηση τότε μίλησε για «ιστορική στιγμή». Ωστόσο, μόλις δύο χρόνια μετά, η εικόνα δείχνει διαφορετική: εκτροπές νερού, ανεξέλεγκτη εξόρυξη αδρανών υλικών, νέα αεροδρόμια και ρύπανση απειλούν σοβαρά την ακεραιότητα του οικοσυστήματος.

Οι αρχές υποστηρίζουν ότι το έργο εκτροπής ξεκίνησε πριν την ανακήρυξη του Αώου σε εθνικό πάρκο και ότι «ανεξάρτητες μελέτες» δείχνουν πως δεν επηρεάζονται η βιοποικιλότητα και η οικολογική ισορροπία. Παράλληλα αναφέρουν πως η εκμετάλλευση πετρελαίου και άλλες δραστηριότητες αποτελούν «κληρονομιά της κομμουνιστικής περιόδου», δεσμευόμενες ότι σταδιακά θα εξαλειφθούν μέσα στα επόμενα 10–15 χρόνια.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, επισημαίνουν ότι η πραγματικότητα στο πεδίο διαψεύδει τις εξαγγελίες. Σκουπιδότοποι ξεφυτρώνουν στις όχθες, απόβλητα πετρελαίου διοχετεύονται απευθείας στα ρέματα και το ποτάμι αντιμετωπίζεται ως χώρος απόρριψης, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζεται διεθνώς ως «πράσινος παράδεισος». Η ανησυχία είναι έντονη: ο Αώος, ένας από τους τελευταίους φυσικούς ποταμούς της Ευρώπης, απειλείται να χαθεί κάτω από το βάρος μιας άναρχης τουριστικής ανάπτυξης.