Ποινικοποιείται η ενημέρωση: Στο στόχαστρο οι δημοσιογράφοι στην Αλβανία

Ο νέος Ποινικός Κώδικας που αναμένεται να εξεταστεί από το αλβανικό κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο, έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου και τον ρόλο της δημοσιογραφίας στην Αλβανία ως πυλώνα της δημοκρατίας. Πίσω από τη νομική γλώσσα του προσχεδίου, πολλοί βλέπουν μια επικίνδυνη στροφή προς τη φίμωση της ερευνητικής δημοσιογραφίας και την ποινικοποίηση της ενημέρωσης.

Ποινικοποίηση της αποκάλυψης πληροφοριών

Σύμφωνα με το άρθρο 516 του νέου προσχεδίου, προβλέπεται ποινή φυλάκισης από δύο έως έξι έτη για την αποκάλυψη «εμπιστευτικών ή μυστικών» πληροφοριών που σχετίζονται με μάρτυρες ή συνεργάτες της Δικαιοσύνης. Αν και η πρόθεση προστασίας των εμπλεκομένων σε ευαίσθητες ποινικές υποθέσεις είναι θεμιτή, η διατύπωση του άρθρου είναι αρκετά γενική, αφήνοντας χώρο για αυθαίρετη ερμηνεία.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η τρίτη παράγραφος του ίδιου άρθρου, η οποία αυξάνει την ποινή εάν η αποκάλυψη γίνει με οποιαδήποτε μορφή δημοσίευσης – κάτι που μπορεί να περιλαμβάνει και δημοσιογραφικές έρευνες ή ρεπορτάζ που φέρνουν στο φως παρατυπίες ή καταχρήσεις. Η διάταξη αυτή θέτει ευθέως στο στόχαστρο τα ΜΜΕ και τους δημοσιογράφους που επιτελούν το λειτούργημά τους.

Επέμβαση στην ελευθερία της κριτικής

Το άρθρο 536, που αφορά τον «επηρεασμό της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης», προβλέπει ποινή έως και τριών ετών για «δημόσια σχόλια» που αποσκοπούν στο να επηρεάσουν την κρίση του δικαστηρίου. Με άλλα λόγια, η δημοσιογραφική ή ακόμη και ακαδημαϊκή κριτική απέναντι σε δικαστικές αποφάσεις, ερμηνείες ή πρόσωπα, μπορεί να ποινικοποιηθεί ως “απόπειρα επιρροής”. Η διατύπωση είναι εξαιρετικά γενική και αφήνει περιθώρια για καταστολή κάθε φωνής που ασκεί πίεση για περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία στη Δικαιοσύνη.

Ένα βήμα προς τον έλεγχο της πληροφορίας

Το νέο αυτό πλαίσιο, αν εφαρμοστεί όπως προτείνεται, εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ελευθερία του Τύπου στην Αλβανία. Αντί να ενισχύει την προστασία των πολιτών και τη λειτουργία των θεσμών, φαίνεται να ενισχύει τον έλεγχο της πληροφορίας, να περιορίζει τη δυνατότητα κριτικής και να ποινικοποιεί την ερευνητική δημοσιογραφία.

Πρόκειται για μια ανησυχητική εξέλιξη που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί επιλεκτικά, σε βάρος των ανεξάρτητων ΜΜΕ και δημοσιογράφων που τολμούν να αγγίζουν ευαίσθητα ζητήματα, αποκαλύπτοντας παρατυπίες και υποθέσεις διαφθοράς.