Παγκόσμια Τράπεζα: Συστάσεις στην Αλβανία για διαφανή διαχείριση του χρέους

Η Παγκόσμια Τράπεζα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη μεγαλύτερης διαφάνειας στον τρόπο που οι χώρες του κόσμου διαχειρίζονται τα κρατικά τους χρέη, προτείνοντας ριζικές μεταρρυθμίσεις και αυστηρά μέτρα για να αποφευχθούν φαινόμενα αδιαφάνειας και κακοδιαχείρισης.

Σε πρόσφατη έκθεσή της με τίτλο «Ριζική Διαφάνεια για το Δημόσιο Χρέος», η Παγκόσμια Τράπεζα εστιάζει ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες μεσαίου εισοδήματος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η Αλβανία, τονίζοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις απουσιάζει η πλήρης ενημέρωση για τις δανειακές τους υποχρεώσεις.

Σύμφωνα με την έκθεση, χώρες όπως η Αλβανία καλούνται να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες θεσμικές αλλαγές, οι οποίες θα διασφαλίζουν τη δημοσιοποίηση όλων των λεπτομερειών των δανειακών συμβάσεων – από τους όρους και τις ρήτρες μέχρι τα εγγυημένα περιουσιακά στοιχεία.

Μία από τις βασικές προτάσεις είναι η υιοθέτηση νομοθετικών ρυθμίσεων που θα υποχρεώνουν τα κράτη να δίνουν στη δημοσιότητα το πλήρες περιεχόμενο των δανείων τους. Παράλληλα, ζητείται να επανεξεταστεί ο ορισμός του δημόσιου χρέους σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, ώστε να συμπεριλαμβάνονται όχι μόνο τα δάνεια του κράτους αλλά και οι υποχρεώσεις των δημόσιων επιχειρήσεων, των τοπικών αρχών καθώς και οι εγγυήσεις και οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ).

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον περιορισμό των λεγόμενων “ρήτρων εμπιστευτικότητας”, που χρησιμοποιούνται για να αποκρύπτουν κρίσιμες πληροφορίες από το κοινό, αλλά και στην απαγόρευση σύναψης συμβάσεων που απαιτούν πλήρη μυστικότητα.

Ειδικά για την περίπτωση της Αλβανίας, προτείνεται η ενίσχυση του ρόλου του Κοινοβουλίου και του Ανώτατου Ελεγκτικού Ιδρύματος, τόσο στην έγκριση νέων δανείων όσο και στον έλεγχο των υφιστάμενων συμβάσεων και της στρατηγικής διαχείρισης του χρέους.

Η Παγκόσμια Τράπεζα υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη για ανεξάρτητους, τακτικούς ελέγχους σε δάνεια υψηλού ρίσκου – όπως εκείνα που αφορούν φυσικούς πόρους ή μεγάλα έργα υποδομής.

Σε περίπτωση αναδιάρθρωσης δανείων, η έκθεση ζητά πλήρη δημοσιοποίηση των νέων όρων και αποφυγή επιλεκτικών συμφωνιών με συγκεκριμένους δανειστές.

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι η σύσταση για τη δημιουργία ενός δημόσιου διαδικτυακού κόμβου, όπου θα συγκεντρώνεται όλη η πληροφόρηση σχετικά με το κρατικό χρέος: συμβάσεις, εκθέσεις, σχέδια δανεισμού, αναλύσεις κινδύνου και προγραμματισμός.

Όσον αφορά τα τελευταία οικονομικά στοιχεία, το δημόσιο χρέος της Αλβανίας έφτασε το 2024 στο 54,74% του ΑΕΠ – μια μείωση 2,7 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το 2023. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008. Ωστόσο, η μείωση αυτή δεν ήταν αποτέλεσμα συντονισμένης πολιτικής, αλλά οφείλεται σε αδυναμία υλοποίησης των προγραμματισμένων δαπανών. Η αδυναμία αυτή οδήγησε σε αναγκαστική δημοσιονομική περιστολή. Την ίδια στιγμή, ένα σημαντικό μέρος των υποχρεώσεων που αφορούν δημόσιες επιχειρήσεις ή άλλους φορείς παραμένει εκτός του επίσημου υπολογισμού του δημόσιου χρέους.