Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της INSTAT, η αγροτική παραγωγή στην Αλβανία σημείωσε πτώση για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά το 2024, ενώ ο βιομηχανικός τομέας κατέγραψε μείωση για δεύτερη χρονιά. Συγκεκριμένα, η αγροτική παραγωγή μειώθηκε κατά -1,1% το 2024 από -1,8% το 2023, ενώ η βιομηχανία παρουσίασε πτώση -6,7%, τη μεγαλύτερη από την πανδημία του 2020.
Στον αγροτικό τομέα απασχολούνταν το 32,2% του συνόλου των εργαζομένων, ενώ στη βιομηχανία περίπου το 13,4%. Οι δύο αυτοί τομείς συνέβαλαν στο 45,7% της συνολικής απασχόλησης το 2023. Ωστόσο, από το 2019, η συμβολή της αγροτικής παραγωγής στην απασχόληση έχει μειωθεί κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η βιομηχανία διατήρησε σταθερό το μερίδιό της.
Πιο αναλυτικά, η πτώση της αγροτικής παραγωγής οφείλεται κυρίως στη δραματική μείωση των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων, ιδιαίτερα στον τομέα της κτηνοτροφίας. Τα τελευταία δέκα χρόνια, ο αριθμός των ζώων που προορίζονται για την παραγωγή γάλακτος και κρέατος έχει σχεδόν μειωθεί στο μισό, λόγω της χρεοκοπίας των μικρών αγρών.
Η μείωση και η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού έχει οδηγήσει στον αφανισμό των μικρών οικογενειακών αγροκτημάτων με ζώα. Για τους ίδιους λόγους, έχει σημειωθεί πτώση και στη φυτική παραγωγή. Οι οικογενειακές φάρμες που προορίζονταν για αυτοκατανάλωση οδηγούνται σε συνεχή χρεοκοπία, καθώς ο πληθυσμός της υπαίθρου μειώνεται και γερνάει.
Η αγροτική παραγωγή αναδιοργανώνεται σε επιχειρηματική μορφή, με έμφαση στα θερμοκήπια για εξαγωγές. Εξαιτίας αυτής της αλλαγής, πολλοί πρώην αγρότες που παρήγαγαν για ίδια χρήση έχουν μετατραπεί σε καταναλωτές, αυξάνοντας τη ζήτηση για εισαγόμενα γεωργικά προϊόντα. Σε πολλές μικρές κοινότητες, πλέον δεν λειτουργούν αγορές παραγωγών.
Η αγροτική παραγωγή έχει επίσης επηρεαστεί αρνητικά από την έλλειψη επιδοτήσεων και το πάγωμα των ευρωπαϊκών κονδυλίων IPARD. Το 2024, οι εθνικές χρηματοδοτήσεις ανέρχονταν στα 75 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 70% αφορούσε λειτουργικές δαπάνες, ενώ μόνο το 30% προοριζόταν για επενδύσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την παραγωγή.
Όσον αφορά τη βιομηχανία, ο τομέας εισήλθε στο δεύτερο έτος ύφεσης το 2024, κυρίως λόγω της υποτίμησης του ευρώ και της αύξησης του κόστους παραγωγής. Η ισοτιμία του ευρώ μειώθηκε από 122 λεκ (1.21 ευρώ)το 2021 σε κάτω από 100 λεκ (1 ευρώ) το 2023, γεγονός που περιόρισε τα έσοδα των εξαγωγικών επιχειρήσεων, οδηγώντας πολλές από αυτές στο κλείσιμο.
Μόνο στον κλάδο της ένδυσης και της υπόδησης, περίπου το 20% των θέσεων εργασίας χάθηκε την περασμένη χρονιά, σύμφωνα με τα στοιχεία των βραχυπρόθεσμων στατιστικών.
Το οικονομικό μοντέλο της Αλβανίας μετατοπίζεται ραγδαία από την παραγωγή προς τις υπηρεσίες και το εμπόριο, παρά τις δεκαετίες προσπαθειών για την ανάπτυξη εγχώριων προϊόντων με την ετικέτα “Made in Albania”. Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η παραγωγή συνδέει τις οικονομίες με ανώτερες αλυσίδες αξίας. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, όταν οι περισσότερες χώρες επέβαλαν περιοριστικά μέτρα, εκείνες που είχαν ισχυρό παραγωγικό τομέα κατέγραψαν μικρότερη ύφεση σε σύγκριση με εκείνες που βασίζονταν στις υπηρεσίες, ιδίως στον τουρισμό.
Παρά τις δυσκολίες στους τομείς της αγροτικής παραγωγής και της βιομηχανίας, η συνολική οικονομική ανάπτυξη της χώρας ανήλθε στο 3,96% το 2024, αλλά η ύφεση στους δύο βασικούς παραγωγικούς τομείς ήταν η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί απο την πανδημία.
