Η Αλβανία επιχειρεί να αλλάξει σελίδα στο ενεργειακό της μοντέλο, επενδύοντας για πρώτη φορά σοβαρά στην αιολική ενέργεια, σε μια χώρα που μέχρι σήμερα δεν διαθέτει ούτε μία ενεργή ανεμογεννήτρια. Στο επίκεντρο αυτής της στροφής βρίσκεται το σχέδιο για τη δημιουργία μεγάλου αιολικού πάρκου στην περιοχή της Τροπόγιας, στα βόρεια της χώρας, ένα έργο που παρουσιάστηκε ως κομβικό βήμα για την απεξάρτηση από την αποκλειστική χρήση υδροηλεκτρικής ενέργειας.
Κατά την παρουσίαση του έργου, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα υπογράμμισε ότι η μονομερής εξάρτηση από τα υδάτινα αποθέματα αποτέλεσε διαχρονικά αδύναμο σημείο της αλβανικής οικονομίας. Όπως ανέφερε, τα χρόνια με μειωμένες βροχοπτώσεις ανάγκασαν τη χώρα να καταφεύγει σε ακριβές εισαγωγές ρεύματος, ενώ σε περιόδους έντονων βροχών σημαντικό μέρος του υδάτινου δυναμικού είτε παρέμενε ανεκμετάλλευτο είτε προκαλούσε καταστροφές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ενσωμάτωση αιολικής και ηλιακής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα αποτελεί αναγκαία προσαρμογή στις σύγχρονες ανάγκες, με στόχο έως το τέλος της δεκαετίας οι ανανεώσιμες πηγές, πέραν των υδροηλεκτρικών, να καλύπτουν περίπου το ένα τρίτο της εγχώριας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Το έργο της Τροπόγιας, ισχύος περίπου 600 MW, έλαβε προκαταρκτική έγκριση από το υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας, επιτρέποντας στην επενδύτρια εταιρεία CWP Europe να προχωρήσει στα τελικά στάδια ωρίμανσης του σχεδίου. Ο επικεφαλής της εταιρείας για την Ευρώπη, Dimitar Enchev, τόνισε ότι η τοπική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια σύγχρονη οικονομία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου αναπτύσσονται ραγδαία οι υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και τα κέντρα δεδομένων.
Η CWP Europe διατηρεί εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο έργων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με συνολική ισχύ άνω των 7 GW, εκ των οποίων περίπου 900 MW αφορούν αιολικά έργα στην Αλβανία. Παράλληλα, η εταιρεία αναπτύσσει και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις άνω του 1 GW στην ευρύτερη περιοχή.
Η επένδυση στην Τροπόγια δεν προβλέπει κρατικές επιδοτήσεις ή καθεστώς παραχώρησης, ενώ το συνολικό κόστος της έχει εκτιμηθεί σε επίπεδα άνω του 1 δισ. ευρώ. Η σχεδιαζόμενη ζώνη ανάπτυξης καλύπτει εκτάσεις που εκτείνονται σε αρκετούς οικισμούς της περιοχής, γεγονός που καθιστά το έργο ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά εγχειρήματα που έχουν προταθεί ποτέ στη χώρα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη στήριξη ευρωπαϊκών θεσμών, καθώς το έργο εντάσσεται σε ευρύτερες πρωτοβουλίες συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των επενδύσεων σε καθαρές μορφές ενέργειας στα Δυτικά Βαλκάνια.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, η αντιπρόεδρος και υπουργός Υποδομών και Ενέργειας Μπελίντα Μπαλούκου χαρακτήρισε τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών «στρατηγική αναγκαιότητα» και όχι απλώς επιλογή. Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια η Αλβανία έχει προσθέσει εκατοντάδες μεγαβάτ φωτοβολταϊκής ισχύος, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας συνολικής δυναμικότητας περίπου 1,5 GW.
Η υπουργός σημείωσε επίσης ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα στη μείωση των απωλειών στο δίκτυο διανομής και στη βελτίωση της αξιοπιστίας του ηλεκτρικού συστήματος, με τις διακοπές ρεύματος να περιορίζονται πλέον σε σύντομης διάρκειας περιστατικά.
Σε μια χώρα που για δεκαετίες στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στα ποτάμια της για την παραγωγή ενέργειας, το αιολικό πάρκο της Τροπόγιας προβάλλεται ως δοκιμασία αλλά και ως ένδειξη μετάβασης: από ένα ευάλωτο μοντέλο εξάρτησης από τις καιρικές συνθήκες, σε ένα πιο σύνθετο και ανθεκτικό ενεργειακό τοπίο.
