Επιθέσεις με μολότοφ κατά της αλβανικής αστυνομίας στο Θεθ – Οι κατεδαφίσεις συνεχίζουν

Οργισμένοι κάτοικοι στην ορεινή περιοχή του Θέθ, στη βόρεια Αλβανία, επιτέθηκαν με βόμβες μολότοφ σε αστυνομικούς και συνεργεία κατεδάφισης στις 12 Ιουλίου, καθώς η νέα εκστρατεία του πρωθυπουργού Έντι Ράμα κατά της αυθαίρετης δόμησης προκάλεσε βίαιες συγκρούσεις και ανησυχίες για την εικόνα της χώρας εν μέσω της τουριστικής αιχμής.

Η ένταση ξέσπασε λίγο μετά την εξαγγελία του Ράμα για ανανεωμένη προσπάθεια εκκαθάρισης αυθαίρετων κατασκευών σε όλη την Αλβανία, περιλαμβάνοντας τόσο παράνομα σπίτια όσο και επιχειρήσεις χωρίς άδειες.

«Η κατάληψη δημόσιων χώρων σε οποιαδήποτε πόλη δεν θα γίνεται πλέον ανεκτή», δήλωσε ο πρωθυπουργός παρουσιάζοντας νέα μέτρα σε δημάρχους στο Δυρράχιο, σύμφωνα με κυβερνητική ανακοίνωση. Τα μέτρα περιλαμβάνουν ψηφιακή παρακολούθηση εργοταξίων, υποχρεωτικό GPS και κάμερες, καθώς και αυστηρότερες ποινές για παραβάσεις.

Βίντεο από το σημείο δείχνει τη φωτιά σε γέφυρα στη συνοικία Γιέλια, έπειτα από ρίψη μολότοφ από άγνωστο άτομο προς αστυνομικούς. Δεν υπήρξαν τραυματισμοί, όμως το περιστατικό οδήγησε σε άμεση αποστολή ειδικών αστυνομικών μονάδων από τα Τίρανα και τη Σκόδρα.

Σε άλλο σημείο του Θέθ, ρίφθηκε μολότοφ εναντίον οχήματος που μετέφερε στελέχη της Εθνικής Επιθεώρησης Εδαφικής Άμυνας (IKMT), αρμόδιας για τις κατεδαφίσεις αυθαιρέτων. Το όχημα υπέστη μικρές ζημιές, αλλά οι επιχειρήσεις συνεχίστηκαν υπό αστυνομική προστασία.

Η αντιπολίτευση, με επικεφαλής τον ηγέτη του Δημοκρατικού Κόμματος Σαλί Μπερίσα, κατηγόρησε την κυβέρνηση για αυταρχική στάση. Σε φωτογραφίες που ανάρτησε ο Μπερίσα στο Facebook, φαίνεται σύγκρουση της αστυνομίας με τον βουλευτή του Δημοκρατικού Κόμματος Λουτσιάνο Μπότσι και τον Μπάρντ Σπάχια, κατηγορώντας τον νέο διευθυντή αστυνομίας στη Σκόδρα ότι απείλησε να τους απομακρύνει διά της βίας. Άλλο βίντεο δείχνει πάνοπλους αστυνομικούς να συνοδεύουν εκσκαφέα.

«Οι τουρίστες φεύγουν πανικόβλητοι», έγραψε ο Μπερίσα. «Καταδικάζω με τον πιο έντονο τρόπο την κρατική τρομοκρατία του Έντι Ράμα και των συμμοριών του με στολή εναντίον των κατοίκων του Θέθ.»

Το Θέθ, γνωστό για τα εντυπωσιακά του βουνά και τα πέτρινα παραδοσιακά σπίτια του, έχει εξελιχθεί σε τουριστικό προορισμό τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, η ραγδαία και άναρχη ανάπτυξη ξεπέρασε τις δυνατότητες της τοπικής υποδομής και του πολεοδομικού σχεδιασμού. Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι πολλά από τα κτίσματα που κατεδαφίζονται είναι ξενώνες ή μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, ζωτικής σημασίας για το εισόδημά τους σε μια απομονωμένη περιοχή.

Παρότι η Αλβανία αντιμετωπίζει διαχρονικά πρόβλημα αυθαίρετης δόμησης, επικριτές της κυβέρνησης κατηγορούν ότι στοχοποιούνται οι απλοί πολίτες, ενώ κατασκευαστές με πολιτικές διασυνδέσεις παρακάμπτουν τις διαδικασίες. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Κέντρου Ποιοτικής Δημοσιογραφίας Αλβανίας (2023), η μεταχείριση είναι άνιση.

Βάσει διατάγματος του 2022, κατασκευαστές που ξεπερνούν τα όρια αδειών μπορούν να πληρώνουν πρόστιμο, να εξαγοράζουν το επιπλέον τμήμα και έτσι να «νομιμοποιούν» την αυθαιρεσία χωρίς ποινικές συνέπειες. Αντίθετα, σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα, ιδιώτες που οικοδομούν χωρίς άδεια, σε δημόσια ή ιδιωτική γη, αντιμετωπίζουν φυλάκιση έως και 5 χρόνια – ή 8 χρόνια αν υπάρχει πρόθεση κέρδους ή σοβαρές επιπτώσεις.

Χιλιάδες πολίτες προσπαθούν επί χρόνια να νομιμοποιήσουν κατοικίες, ενώ άλλοι διώκονται ακόμη και για μικρές τροποποιήσεις, όπως η τοποθέτηση παραθύρων ή μικρών κατασκευών στο ακίνητό τους.

Παρά τη βία στο Θέθ, οι επιχειρήσεις κατεδάφισης της IKMT και της δημοτικής αστυνομίας συνεχίζονται και σε άλλες περιοχές, όπως το Δυρράχιο, όπου κατεδαφίστηκαν αυθαίρετα περίπτερα, τραπεζοκαθίσματα και σκηνές που καταλάμβαναν παράνομα τα πεζοδρόμια.

Η κυβέρνηση Ράμα υποστηρίζει ότι η αποκατάσταση των δημόσιων χώρων και η επιβολή της πολεοδομικής νομοθεσίας είναι αναγκαία βήματα για την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, καθώς και για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και του περιβάλλοντος.

Ωστόσο, η επιλογή να γίνουν τέτοιες ενέργειες μέσα στην τουριστική περίοδο προκαλεί ανησυχίες για τον αντίκτυπο στον τουριστικό τομέα, ο οποίος αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα της αλβανικής οικονομίας.

Προσθέτοντας στις ανησυχίες, το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο Αλβανίας προειδοποίησε στις 10 Ιουλίου ότι προβλήματα όπως η υδροδότηση, η ρύπανση και οι ελλείψεις στις υποδομές υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής και επηρεάζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων, μεταξύ αυτών και του τουριστικού κλάδου.