Die Zeit: Οι ουρανοξύστες στην Αλβανία μέσο ξεπλύματος χρήματος

Η γερμανική εφημερίδα «Die Zeit» αφιέρωσε πρόσφατα άρθρο της στο πρώτο διεθνές φεστιβάλ αρχιτεκτονικής που πραγματοποιήθηκε πριν λίγους μήνες στα Τίρανα, και στο οποίο συμμετείχαν περίπου 150 αρχιτέκτονες από όλο τον κόσμο.

Βασικό θέμα του άρθρου αποτέλεσε η εκρηκτική οικοδομική δραστηριότητα στην αλβανική πρωτεύουσα, ιδιαίτερα η κατασκευή πολυώροφων πύργων που κατακλύζουν το κέντρο της πόλης.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, πολλοί από τους προσκεκλημένους αρχιτέκτονες εξέφρασαν έντονη ανησυχία σχετικά με τον τελικό σκοπό αυτών των κτηρίων, αλλά και την ταυτότητα των αγοραστών τους, αφήνοντας να εννοηθεί ότι τα εν λόγω έργα ενδέχεται να χρησιμοποιούνται ως μέσο ξεπλύματος χρήματος.

«Ενώ ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα προωθεί το όραμά του ότι ‘το μέλλον της Ευρώπης χτίζεται στα Τίρανα’, αρκετοί συμμετέχοντες βλέπουν αυτή την ιδέα ως μια πρόσοψη που κρύβει ξέπλυμα χρημάτων, όπου τα κτίρια εντυπωσιάζουν αισθητικά αλλά δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την πηγή της χρηματοδότησής τους», επισημαίνεται στο άρθρο.

«Η ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ ‘Bread‑and‑Heart’ συνδύαζε ενθουσιασμό και ανησυχία. Ένα από τα βασικά ερωτήματα που τέθηκαν ήταν: Ποιοι θα ζήσουν τελικά σε όλα αυτά τα κτίρια; Παράλληλα, εκφράστηκαν αμφιβολίες για το είδος της χρηματοδότησης, με καταγγελίες ότι πρόκειται για ξέπλυμα χρήματος υψηλού επιπέδου. Ωστόσο, υπήρξε και η ελπίδα ότι οι επενδύσεις αυτές θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής στην πόλη, έστω και με κάποιον τρόπο».

Στην ίδια ανάλυση επισημαίνεται πως στην Αλβανία επιβάλλεται φόρος άνω του 10% επί της συνολικής κατασκευαστικής αξίας ήδη από το αρχικό στάδιο των έργων – ποσοστό υψηλότερο συγκριτικά με πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Παρότι τα χρήματα καταλήγουν στο κράτος, παραμένει το ερώτημα αν πρόκειται για μια κίνηση που ενισχύει το δημόσιο ταμείο ή, αντίθετα, προσφέρει νομιμοποιητικό μανδύα για ξέπλυμα χρημάτων.

«Στόχος των κατασκευαστών είναι να χτίσουν μια πόλη βασισμένη στην επιλεγμένη, στοχευμένη αρχιτεκτονική, όχι στην επιφανειακή ανάπτυξη. Επιδιώκουν να προσφέρουν ομορφιά, σχεδιασμό και τεχνολογία στους ανθρώπους. Η Αλβανία έχει περίπου 2,5 εκατομμύρια κατοίκους, εκ των οποίων οι 600.000 ζουν στα Τίρανα. Παράλληλα, καταγράφεται υψηλή μετανάστευση, ενώ ο πληθυσμός της πρωτεύουσας συνεχώς αυξάνεται. Η αλβανική διασπορά αριθμεί έως και δέκα εκατομμύρια μέλη εκτός συνόρων. Ελπίζεται ότι αυτή η κατασκευαστική έκρηξη θα φέρει επενδύσεις που θα δώσουν νέα ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας», συνεχίζει το άρθρο.

Ωστόσο, αυτή η ελπίδα συνοδεύεται από σκεπτικισμό και έντονη συζήτηση στο πλαίσιο του φεστιβάλ. Η εφημερίδα σημειώνει πως στην Αλβανία ο φόρος κατασκευής υπερβαίνει το 10%, γεγονός που γεννά ερωτήματα αν πρόκειται για μέτρο αύξησης των εσόδων του κράτους ή για μια νέα μορφή νομιμοποίησης ύποπτων κεφαλαίων. Παράλληλα, υπενθυμίζεται η στάση της αντιπολίτευσης, η οποία χαρακτηρίζει το ζήτημα εξαιρετικά σοβαρό, ειδικά μετά τη σύλληψη του δημάρχου των Τιράνων, Εριόν Βελίαϊ, τον περασμένο Φεβρουάριο, με κατηγορίες διαφθοράς και στενές σχέσεις με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα.

Κλείνοντας, το άρθρο σκιαγραφεί ένα περίπλοκο τοπίο στην πρωτεύουσα της Αλβανίας, όπου τίθενται κρίσιμα ερωτήματα για την πολιτική οικονομία, τη δημοκρατία και τις παραδόσεις, ενώ διεθνούς φήμης αρχιτέκτονες συζητούν το πώς τα μεγάλα κατασκευαστικά έργα μπορούν να συμβάλουν στην πρόοδο μιας χώρας που εξακολουθεί να παλεύει με πολυάριθμες προκλήσεις.

«Στα Τίρανα, αλλά και σε άλλες περιοχές της Αλβανίας, ειδικά κατά μήκος της πολυπόθητης ακτογραμμής της, συνυπάρχουν βαθιά ερωτήματα για την πολιτική και κοινωνική εξέλιξη της χώρας, ενώ οι διεθνείς αρχιτέκτονες προσπαθούν να κατανοήσουν τον ρόλο της πολεοδομίας στην είσοδο του 21ου αιώνα. Ο Έντι Ράμα έχει επιλέξει ένα μονοπάτι γεμάτο αντιφάσεις, αλλά το ακολουθεί με αποφασιστικότητα. Το επόμενο έτος οι αρχιτέκτονες θα επιστρέψουν στο φεστιβάλ, ενώ νέα κτίρια θα συνεχίσουν να ξεφυτρώνουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς – ένας από τους βασικούς πυλώνες της σημερινής Αλβανίας. Τα κτίρια θα μείνουν εκεί, όμως μένει να φανεί ποιες θα είναι οι πραγματικές τους επιπτώσεις και αν οι υπόλοιπες υποσχέσεις θα εκπληρωθούν», καταλήγει το άρθρο.