Αναμφισβήτητα ακριβό για τα δημόσια ταμεία αποδεικνύεται το κεφάλαιο Bankers Petroleum στην Αλβανία, καθώς η διαχείριση των διεθνών διενέξεων και η φορολογική της συμπεριφορά έχουν δημιουργήσει σοβαρές οικονομικές απώλειες και προβλήματα συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων φορέων.
Σύμφωνα με τον τελευταίο έλεγχο του Ανώτατου Ελεγκτικού Συνεδρίου, η υπόθεση του κοιτάσματος του Patos – Marinzës έχει στοιχίσει εκατομμύρια ευρώ στον αλβανικό προϋπολογισμό, κυρίως λόγω καθυστερήσεων στις διαδικασίες και αμφιλεγόμενων οικονομικών δηλώσεων από την εταιρεία. Η διεθνής διαιτησία, που ξεκίνησε το 2015, επιβεβαίωσε τον Ιούνιο του 2024 ότι πάνω από 200 εκατομμύρια δολάρια που η Bankers είχε καταχωρήσει ως ανακτήσιμα κόστη δεν πληρούσαν τις νόμιμες προϋποθέσεις, με αποτέλεσμα να επιβληθούν διορθώσεις στις οικονομικές καταστάσεις της περιόδου 2012–2017.
Η διαιτησία επέβαλε επίσης στην αλβανική πλευρά την καταβολή 5,76 εκατομμυρίων δολαρίων για διαδικαστικά έξοδα, ενώ προσπάθεια επανεξέτασης του ζητήματος στη Ζυρίχη το καλοκαίρι του 2024 απορρίφθηκε οριστικά τον Νοέμβριο, επιβεβαιώνοντας την οικονομική υποχρέωση της χώρας. Ταυτόχρονα, η Bankers πληρώθηκε μέρος των νομικών εξόδων της Albpetrol.
Η Κεντρική Αρχή Βιομηχανικών και Φυσικών Πόρων (AKBN) υπέβαλε αίτηση στο Εφετείο Γενικής Δικαιοδοσίας (Appellate Court) τον Φεβρουάριο του 2025 για αναγνώριση και εκτέλεση της απόφασης, δείχνοντας σημαντική καθυστέρηση στην υλοποίηση, κάτι που ο έλεγχος χαρακτηρίζει «αδικαιολόγητο». Μέχρι σήμερα, τα συνολικά έξοδα της υπόθεσης περιλαμβάνουν πάνω από 2,69 εκατομμύρια ευρώ, 224.000 δολάρια και 3.600 βρετανικές λίρες για νομική εκπροσώπηση, διαδικαστικά τέλη, μεταφράσεις και άλλες δαπάνες.
Η υπόθεση δεν είναι μοναδική. Άλλες διαιτησίες κατά του αλβανικού κράτους έχουν επιβαρύνει τον προϋπολογισμό, όπως η υπόθεση ICC Case 22676/GR με την GBC, όπου η κυβέρνηση αναγκάστηκε να καταβάλει πάνω από 12,5 εκατομμύρια δολάρια, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει προβλεφθεί πλήρως η χρηματοδότηση για τα χρέη και τους τόκους, οι οποίοι μόνο για την περίοδο 2020–2024 φτάνουν τα 60.000 ευρώ.
Το Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο καταλήγει ότι οι καθυστερήσεις, η έλλειψη συντονισμού μεταξύ υπουργείων, AKBN και της Νομικής Υπηρεσίας του Κράτους, καθώς και η μη σωστή ενσωμάτωση των υποχρεώσεων στις οικονομικές καταστάσεις, δημιουργούν σοβαρό οικονομικό και θεσμικό ρίσκο για την Αλβανία, πλήττοντας ταυτόχρονα την αξιοπιστία της σε διεθνείς διαιτησίες.
Συμπερασματικά, ο έλεγχος προτείνει άμεση και συντονισμένη δράση για την αναγνώριση των υποχρεώσεων, την εκτέλεση των αποφάσεων και τη διασφάλιση ότι τα επόμενα χρόνια οι κρατικές υπηρεσίες θα διαχειρίζονται με μεγαλύτερη διαφάνεια και ακρίβεια σε ανάλογες υποθέσεις.
