To Πωγώνι, στο οποίο έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν, είναι περιοχή και Δήμος του νομού Ιωαννίνων, στο ΒΔ τμήμα του, στα σύνορα με την Αλβανία. Σήμερα στην περιοχή ζουν λίγοι, ηλικιωμένοι ως επί το πλείστον κάτοικοι. Τα πανέμορφα χωριά του, μαραζώνουν πληθυσμιακά. Στο παρελθόν υπήρχαν όμως και στο Πωγώνι, όπως άλλωστε και σε όλη την Ελλάδα, χωριά τα οποία ερημώθηκαν και εξαφανίστηκαν, αφήνοντας μόνο κάποια ερείπια να τα θυμίζουν. Ας δούμε μερικά, που βρίσκονταν κάποτε στο Πωγώνι και πλέον δεν υπάρχουν.
Outside of Kastaniani, in Valantia (a word that apparently comes from the Greek word for oak), a location near the church of Panagia, there is Palaiochori.
In the Turkish census of 1431, Kastaniani is recorded as a small village with 25 houses. Of course, although with the "institution" of patriarchy that existed at the time, more than one family lived in each house, the number of inhabitants of the village was still small.
It seems that it has been subject to many raids in previous years and has mourned many victims of plague. The legend of Argyro of Monovyza is related (see our related article). Retired high school principal Evangelos Prionis believes that behind the legend of Argyro, there is a plague that struck Kastaniani.
Δύο άλλα χωριά που υπήρχαν κοντά στην Καστάνιανη, ήταν το Λούκοβο και η Αβαρίτσ(ι)ανη. Το Λούκοβο, πήρε το όνομά του από τη σλαβική λέξη luk (=πράσο ή κρεμμύδι) και σημαίνει πρασότοπο ή κρεμμυδότοπο. Ήταν από τα αρχαιότερα χωριά της Λάκκας Πωγωνίου και βρισκόταν στον Κασιδιάρη, ανάμεσα στη Δημόκορη και το Ψηλόκαστρο. Το Λούκοβο υπήρχε τουλάχιστον ως το 1750. Χωριό με το όνομα Λούκοβο, υπάρχει σήμερα στην Αλβανία, στην περιοχή του Αργυρόκαστρου και πιθανότατα σχετίζεται με το Λούκοβο του Κασιδιάρη.
Avarits(i)ani was a village located between Stratinista and Kerasovo, near the chapel of Agia Triada of Stratinista. N. Ziagos writes: “Near Stratinista, according to tradition, was the village of Varoutsia. It was lost.” Apparently, some Stratinistiot gave him the corrupted name of Avaritsani. But N. Papadopoulos also refers to the village of Maritsani, near Megouli (Peristeri). Apparently, this is Avaritsani.
This village, according to one version, was struck by a plague around 1750 and the surviving inhabitants settled in Stratinista, most of them, and others in Megouli and Kerasovo. K. Papanikolaou does not accept the plague and believes that Avaritsani was gradually abandoned by its inhabitants, with the latter settling in Stratinista.
N. Papadopoulos, along with Maritsani mentioned above, also mentions the village of Terevista, which was located near Kastaniani and Kosovitsa.
Was it Paleochori or some other village, located between Kastaniani and Kosovitsa (today it belongs to Albania), near the church of Lambovistra or somewhere nearby, on the current Greek-Albanian border?
But other villages that once existed are now a thing of the past...
Molyvdoskepasto, Birthplace of the late Karolos Papoulias, with its famous monastery, formerly belonged to Pogoni, as did kouremadi, Which today belongs to thesprotia. Near Molyvdoskepasto, there Was dipalitsa, seat Of the diocese Of Pogoni.
At its peak, it had 8,000 families (according to Spyros Stoupis 12,000) and 200 churches! There are various versions as to when Dipalitsa was destroyed.
The first (N. Patselis) places this event during the Ottoman conquest (1430) and the second, around 1635 (Spyros Stoupis). Another important town in the area was Ostanitsa. Due to raids by the converted Karamouratai, most of its inhabitants migrated to Bessarabia, where they founded a separate community in 1632.
Στις νότιες πλαγιές της Νεμέρτσικας, κοντά στα σημερινά ελληνοαλβανικά σύνορα, ο Αλή Πασάς δημιούργησε τον οικισμό Μπιτσικόπουλο, στον οποίο κατοικούσαν σχεδόν αποκλειστικά Αρβανιτόβλαχοι. Στα χρόνια της ακμής του, είχε 650 οικογένειες, ωστόσο λόγω ληστρικών επιδρομών, εγκαταλείφθηκε γύρω στο 1840. Πολλοί κάτοικοί του, εγκαταστάθηκαν στο νέο χωριό που δημιούργησαν οι οθωμανικές αρχές το 1853 και ονομάστηκε Μετζιτιέ, προς τιμήν του σουλτάνου Αμπντούλ Μετζίτ Α’. Πρόκειται για το σημερινό Κεφαλόβρυσο του Πωγωνίου.
Other villages, for which there is no further information, were Ypsilotera and Vlachoi, which were the northernmost villages of Pogoni.
The participation of the Pogonisians in the Revolution of 1821 was significant. In the battles of Moldavia (Skouleni, Prouthos), approximately 400 Epirusians participated, 97 of whom came from the Historical Seat of the Municipality of Pogoni, Delvinaki.
Όταν ο Αθανάσιος Ψαλίδας τον Αύγουστο του 1822 επισκέφθηκε στην Κέρκυρα τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και του κατέθεσε υπόμνημα για εξέγερση της Δυτικής Ηπείρου(Πωγώνι, Κόνιτσα, Αργυρόκαστρο μέχρι τη Χιμάρα, αλλά και Αλβανοί και αγάδες της Τσαμουριάς), ο τελευταίος αρνήθηκε, ισχυριζόμενος ότι κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ επικίνδυνο. Έτσι πέρασαν 90 χρόνια περίπου μέχρι να ελευθερωθεί το μεγαλύτερο μέρος του Πωγωνίου, καθώς κάποια χωριά του δόθηκαν στην Αλβανία(δείτε σχετικό άρθρο μας στο protothema.gr).
The main sources for this article were the book by K.D. Papanikolaou "THE LAKKA OF POGONI AND THE HIGH CASTLE OF POGONI", VOLUME A, published by DODONI 2004 and the book by Spyros Stoupis "POGONISIAN AND VISSANIOTIAN".
Source: Michalis Stoukas / prottohema.gr
Κρίμα που αυτά τα ιστορικά χωριά μαραζώνουν. Έπαιξαν τόσο σημαντικό ρόλο τότε!
Κρίμα για τα χωριά μας. Τόση ιστορία, τόσος αγώνας, και τώρα ερημώνουν. Συγκινητικό.
Απίστευτο! Τόσοι αγώνες στο Πωγώνι το ’21, και τώρα ερημώνουν τα χωριά μας. Ντροπή!
Κρίμα για τα χωριά, αλλά φοβερό που θυμούνται ακόμα την ιστορία τους στο ’21!
Τόση ιστορία σε αυτά τα μέρη και τώρα ερημώνουν… κρίμα. Θα το διαβάσω με ενδιαφέρον.
Κρίμα για τα όμορφα χωριά μας. Από τότε που έδωσαν αγώνες το 1821, ερήμωσαν. Τι έχει μείνει;
Αχ, αυτά τα ιστορικά μας χωριά! Κρίμα που ερημώνουν. Πολύ ενδιαφέρουσα η σύνδεση με το ’21.
Κρίμα για το Πωγώνι, αυτά τα χωριά είναι η ιστορία μας. Πώς μαράζωσε έτσι;
Από την Επανάσταση στην ερήμωση… Μπράβο μας! Πώς το καταφέραμε;
Αχ, αυτά τα χωριά του Πωγωνίου… Από το 1821 στην ερημιά τώρα. Πόσα έχουν αλλάξει!
Κρίμα να ερημώνουν τέτοια ιστορικά χωριά. Πόσα έχουν να πουν ακόμα από το ’21!
Ρε συ, Πωγώνι! Από την Επανάσταση στην ερήμωση. Κρίμα για τόση ιστορία, έτσι;;